Technik mechanik maszyn i urządzeń – kod 311508 w klasyfikacji zawodów i specjalności (KZiS 2025). Technik mechanik maszyn i urządzeń przygotowuje, uruchamia i utrzymuje w sprawności maszyny produkcyjne oraz urządzenia techniczne w zakładzie. Prowadzi przeglądy i remonty, dokonuje pomiarów warsztatowych, ustawia maszyny po remoncie, wymienia łożyska, przekładnie i uszczelnienia, diagnozuje drgania i nieszczelności oraz prowadzi dokumentację techniczną i plany utrzymania ruchu.
Technik mechanik maszyn i urządzeń – wymagania w stosunku do pracownika
- wykształcenie średnie techniczne w zawodzie mechanicznym,
- umiejętność czytania rysunku technicznego, schematów hydraulicznych i pneumatycznych,
- umiejętność posługiwania się narzędziami pomiarowymi – suwmiarka, mikrometr, czujnik zegarowy,
- znajomość zasad centrowania wałów, wyważania i diagnostyki drganiowej,
- uprawnienia UDT do obsługi wózka jezdniowego lub suwnicy, jeśli wymaga tego zakres pracy,
- brak przeciwwskazań do pracy na wysokości i do pracy zmianowej.
Inne nazwy stanowiska
Opis zagrożeń i ryzyk zawodowych na tej stronie obejmuje również stanowiska nazywane w dokumentacji zakładowej i ogłoszeniach o pracę:
- mechanik utrzymania ruchu,
- technik utrzymania maszyn,
- mechanik remontowy maszyn,
- specjalista utrzymania ruchu mechanicznego,
- ustawiacz maszyn produkcyjnych.
Badania
- wstępne badania lekarskie przed rozpoczęciem pracy,
- okresowe badania lekarskie w terminach wyznaczonych przez lekarza medycyny pracy,
- kontrolne badania lekarskie po niezdolności do pracy z powodu choroby trwającej dłużej niż 30 dni,
- badania do pracy na wysokości powyżej 3 m przy pracach na konstrukcjach maszyn i w podestach,
- badania psychotechniczne – gdy technik obsługuje wózki jezdniowe lub suwnice.
Szkolenia bhp i inne
- szkolenie wstępne bhp – instruktaż ogólny i instruktaż stanowiskowy,
- szkolenie okresowe bhp – nie rzadziej niż co 3 lata,
- instruktaż bezpiecznego wykonywania remontów, w tym procedury odłączania i blokowania zasilania maszyn,
- szkolenie z pracy na wysokości i z użytkowania podestów ruchomych,
- szkolenie z zawieszania ładunków i współpracy z operatorem suwnicy,
- szkolenie z pracy w przestrzeniach zamkniętych – zbiorniki, mieszalniki, kanały,
- szkolenie z pierwszej pomocy, w tym przy urazach zmiażdżeniowych i amputacjach.
Środowisko pracy
Technik pracuje na hali produkcyjnej między pracującymi maszynami, w warsztacie mechanicznym oraz przy maszynach zatrzymanych do remontu. Hala jest głośna, zapylona i w części ciepła od urządzeń technologicznych, a posadzki bywają zaolejone. Przy remontach demontuje się ciężkie elementy – silniki, przekładnie, wały – z użyciem suwnicy i wciągników, w pozycjach wymuszonych, w wąskich przestrzeniach między konstrukcjami. Część prac wykonuje się na podestach, drabinach i konstrukcjach maszyn, część we wnętrzu mieszalników i zbiorników. Postoje remontowe planuje się na weekendy i noce, a awarie usuwa w pośpiechu, bo zatrzymana maszyna wstrzymuje produkcję. Na stanowisku wykorzystuje się:
- klucze dynamometryczne, zestawy nasadek, ściągacze i podgrzewacze indukcyjne łożysk;
- suwmiarki, mikrometry, czujniki zegarowe i przyrządy do centrowania laserowego;
- analizator drgań, pirometr i kamera termowizyjna;
- suwnice, wciągniki, zawiesia pasowe i podnośniki hydrauliczne;
- tokarka, wiertarka, szlifierka kątowa i spawarka w warsztacie;
- układy hydrauliczne i pneumatyczne maszyn wraz z armaturą;
- oleje, smary i środki do czyszczenia części.
Identyfikacja zagrożeń
Czynniki fizyczne:
- pochwycenie przez wały, sprzęgła, przekładnie pasowe i łańcuchowe przy pracach regulacyjnych na maszynie w ruchu,
- przygniecenie przez demontowany silnik, przekładnię lub osłonę oraz spadnięcie ładunku z zawiesia,
- skaleczenia ostrymi krawędziami, uderzenia młotkiem i odrzucone odpryski przy szlifowaniu,
- porażenie prądem przy pracach na maszynie zasilanej z rozdzielnicy i przy użyciu narzędzi elektrycznych,
- hałas hali produkcyjnej, szlifierek kątowych i urządzeń pneumatycznych,
- drgania miejscowe od szlifierek, młotów pneumatycznych i klucza udarowego,
- upadek z drabiny, podestu ruchomego i konstrukcji maszyny,
- poślizgnięcie na zaolejonej posadzce i potknięcie o elementy rozłożone przy remoncie,
- oparzenia od gorących części maszyn, podgrzewaczy indukcyjnych łożysk i prac spawalniczych,
- uwolnienie energii zakumulowanej w układzie hydraulicznym, pneumatycznym i w naprężonych sprężynach.
Czynniki chemiczne:
- oleje hydrauliczne, przekładniowe i smary stałe, kontakt ze skórą i mgła olejowa,
- rozpuszczalniki i preparaty odtłuszczające do mycia części, w tym zawierające węglowodory,
- dymy spawalnicze zawierające tlenki żelaza i manganu przy naprawach konstrukcji,
- pozostałości czynników technologicznych w remontowanych maszynach, w tym kwasów, zasad i substancji sypkich.
Czynniki psychofizyczne:
- presja czasu przy usuwaniu awarii zatrzymujących produkcję,
- praca zmianowa i remonty prowadzone w nocy oraz w dni wolne,
- praca w pozycjach wymuszonych, w wąskich przestrzeniach i z rękami powyżej barków,
- odpowiedzialność za poprawność montażu i bezpieczeństwo maszyn przekazywanych do produkcji,
- dźwiganie narzędzi, części zamiennych i elementów maszyn.
Środki ochronne
Poniżej przypisano środki ochronne do poszczególnych zagrożeń zidentyfikowanych na stanowisku technika mechanika maszyn i urządzeń.
Środki ochrony indywidualnej
- odzież robocza bez luźnych elementów, bez rękawic przy węzłach wciągających – pochwycenie przez elementy ruchome;
- obuwie ochronne z podnoskiem i wkładką antyprzebiciową oraz hełm przy pracach dźwigowych – przygniecenie ciężkim elementem, upadek na tym samym poziomie;
- okulary ochronne, osłona twarzy, rękawice odporne na przecięcie i chemoodporne oraz tarcza spawalnicza – skaleczenie i uderzenie, oparzenia i gorące powierzchnie, oleje i smary, rozpuszczalniki do mycia części, czynniki technologiczne w maszynach;
- ochronniki słuchu w hali i przy pracach szlifierskich – hałas;
- rękawice antywibracyjne i nakolanniki – drgania miejscowe, wymuszona pozycja ciała;
- szelki bezpieczeństwa z amortyzatorem na podestach i konstrukcjach maszyn – upadek z wysokości;
- półmaska z filtrem i tarcza spawalnicza przy naprawach spawanych – dymy spawalnicze.
Środki ochrony zbiorowej i techniczne
- osłony stałe i ruchome z blokadą, wyłączniki krańcowe i linki awaryjnego zatrzymania – pochwycenie przez elementy ruchome;
- suwnice i wciągniki z atestem, zawiesia z certyfikatem i wyznaczone strefy składowania części – przygniecenie ciężkim elementem, dźwiganie;
- rozdzielnice z wyłącznikami różnicowoprądowymi i narzędzia zasilane niskim napięciem – prąd elektryczny;
- podesty stałe, balustrady i podnośniki zamiast drabin przy pracach na maszynach – upadek z wysokości;
- wychwytywanie i usuwanie wycieków oleju, maty chłonne i posadzki antypoślizgowe – upadek na tym samym poziomie, oleje i smary;
- zaworowe układy rozprężania hydrauliki, podparcia mechaniczne i blokady elementów ruchomych – uwolnienie energii zakumulowanej.
Środki organizacyjne
- procedura odłączania i blokowania zasilania maszyn przed remontem, z kłódkami i tablicami – pochwycenie przez elementy ruchome, prąd elektryczny, uwolnienie energii zakumulowanej;
- pozwolenie na pracę szczególnie niebezpieczną i asekuracja przy wejściu do mieszalników i zbiorników – czynniki technologiczne w maszynach, upadek z wysokości;
- planowanie postojów remontowych z realnym zapasem czasu i podziałem zadań – presja czasu przy awariach, odpowiedzialność za bezpieczeństwo maszyn;
- praca w zespole przy demontażu ciężkich elementów i zakaz przebywania pod zawieszonym ładunkiem – przygniecenie ciężkim elementem;
- grafik zmian ograniczający nocne remonty z rzędu i czas na odpoczynek – praca zmianowa;
- rotacja zadań w pozycjach wymuszonych, sprzęt pomocniczy do przenoszenia części – wymuszona pozycja ciała, dźwiganie;
- pomiary hałasu i drgań na stanowiskach oraz ograniczanie czasu pracy narzędziami udarowymi – hałas, drgania miejscowe;
- odbiór maszyny po remoncie z próbą techniczną i protokołem – odpowiedzialność za bezpieczeństwo maszyn, oparzenia i gorące powierzchnie, dymy spawalnicze.
Czynniki szkodliwe i uciążliwe do skierowania na badania lekarskie
Poniższy wykaz ułatwia wypełnienie skierowania na badania profilaktyczne dla technika mechanika maszyn i urządzeń.
- czynniki fizyczne – hałas, drgania mechaniczne o działaniu miejscowym, praca w kontakcie z gorącymi powierzchniami, niekorzystny mikroklimat w hali produkcyjnej;
- czynniki chemiczne – oleje mineralne – hydrauliczne i przekładniowe, mgła olejowa, rozpuszczalniki węglowodorowe do mycia części, dymy spawalnicze z tlenkami żelaza i manganu;
- czynniki biologiczne – brak;
- inne czynniki, w tym niebezpieczne – praca na wysokości powyżej 3 m, obsługa urządzeń transportu bliskiego, praca przy maszynach w ruchu, praca w przestrzeniach zamkniętych, dźwiganie i wymuszona pozycja ciała, praca zmianowa i w porze nocnej.
Podobne stanowiska
Podstawa prawna
Klasyfikacja zawodów i specjalności została wprowadzona rozporządzeniem Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 21 października 2025 r. (Dz.U. z 2025 r. poz. 1534).