Klimatolog – kod 211204 w klasyfikacji zawodów i specjalności (KZiS 2025). Klimatolog bada zmiany klimatu i ich skutki – opracowuje wieloletnie serie pomiarowe temperatury, opadów i wiatru, prowadzi symulacje modeli klimatycznych, przygotowuje scenariusze zmian dla regionów oraz opinie dla samorządów i instytucji. Pracuje w instytucie badawczym, na uczelni lub w służbie hydrologiczno-meteorologicznej, obsługuje stacje pomiarowe w terenie, liczy na klastrach obliczeniowych i prezentuje wyniki na konferencjach oraz w mediach.
Klimatolog – wymagania w stosunku do pracownika
- wykształcenie wyższe – klimatologia, geografia, meteorologia lub fizyka atmosfery,
- umiejętność pracy z wieloletnimi seriami pomiarowymi, kontroli jednorodności danych i statystyki,
- umiejętność prowadzenia symulacji modeli klimatycznych i pracy w środowisku obliczeń równoległych,
- znajomość zasad obsługi i kalibracji przyrządów meteorologicznych na stacjach pomiarowych,
- umiejętność opracowania ekspertyz, scenariuszy zmian klimatu i raportów dla instytucji,
- prawo jazdy kat. B – przy wyjazdach do stacji pomiarowych i punktów badawczych.
Inne nazwy stanowiska
Opis zagrożeń i ryzyk zawodowych na tej stronie obejmuje również stanowiska nazywane w dokumentacji zakładowej i ogłoszeniach o pracę:
- specjalista do spraw klimatu,
- badacz zmian klimatu,
- klimatolog synoptyczny,
- analityk danych klimatycznych,
- specjalista do spraw adaptacji do zmian klimatu.
Badania
- wstępne badania lekarskie przed rozpoczęciem pracy,
- okresowe badania lekarskie z oceną wzroku przy pracy przy monitorze ekranowym,
- okresowe badania lekarskie uwzględniające pracę w terenie w zmiennych warunkach atmosferycznych,
- badania do pracy na wysokości powyżej 3 m – przy obsłudze masztów pomiarowych,
- kontrolne badania lekarskie po niezdolności do pracy z powodu choroby trwającej dłużej niż 30 dni.
Szkolenia bhp i inne
- szkolenie wstępne bhp – instruktaż ogólny i instruktaż stanowiskowy,
- szkolenie okresowe bhp dla pracowników inżynieryjno-technicznych – nie rzadziej niż co 5 lat,
- szkolenie z pracy na wysokości – przy obsłudze masztów i czujników na dachach,
- instruktaż z zasad pracy w terenie, w górach i w trudnych warunkach pogodowych,
- szkolenie z pierwszej pomocy – przy pracy w zespołach terenowych.
Środowisko pracy
Większość pracy odbywa się w pokoju badawczym przy stanowisku komputerowym z kilkoma monitorami oraz w serwerowni klastra obliczeniowego, w której panuje hałas wentylatorów i niska temperatura. Prace terenowe obejmują wyjazdy do stacji meteorologicznych, posterunków opadowych i punktów pomiarowych – na łąkach, w lasach, na dachach budynków i w górach, często w deszczu, mrozie lub upale. Przy obsłudze masztów pomiarowych i czujników na dachach konieczne jest wchodzenie po drabinach i praca na wysokości. Zdarzają się pomiary podczas zjawisk ekstremalnych – burz, wichur i fal upałów. Dochodzą wystąpienia publiczne, konferencje i wywiady, często w napiętych terminach. Na stanowisku wykorzystuje się:
- komputer z oprogramowaniem do analizy serii pomiarowych oraz dostęp do klastra obliczeniowego;
- modele klimatyczne, bazy reanaliz i archiwa danych pomiarowych;
- przyrządy meteorologiczne – termometry, deszczomierze, anemometry, czujniki promieniowania;
- maszty pomiarowe, rejestratory danych i zasilanie fotowoltaiczne stacji;
- drabiny, sprzęt chroniący przed upadkiem i narzędzia do konserwacji czujników;
- samochód terenowy do wyjazdów do punktów pomiarowych.
Identyfikacja zagrożeń
Czynniki fizyczne:
- wielogodzinna praca przy monitorze ekranowym przy analizie danych i symulacjach,
- praca w terenie w deszczu, mrozie, upale i przy silnym wiatrze,
- upadek z drabiny, masztu pomiarowego lub dachu przy obsłudze czujników,
- nadmierna ekspozycja na promieniowanie nadfioletowe przy pracy na otwartej przestrzeni,
- potknięcia, skręcenia i upadki na nierównym terenie, w górach oraz na podmokłych łąkach,
- wyładowania atmosferyczne i porywy wiatru podczas pomiarów przy zjawiskach ekstremalnych,
- wypadek drogowy przy dojazdach do punktów pomiarowych drogami gruntowymi,
- hałas wentylatorów w serwerowni klastra obliczeniowego,
- wymuszona pozycja siedząca przy długotrwałej pracy analitycznej.
Czynniki chemiczne:
- elektrolit akumulatorów zasilających stacje pomiarowe,
- preparaty do konserwacji czujników, smary i rozpuszczalniki.
Czynniki biologiczne:
- kleszcze i ryzyko boreliozy oraz odkleszczowego zapalenia mózgu przy pracy na łąkach i w lasach,
- ukąszenia owadów i kontakt z roślinami parzącymi w punktach pomiarowych.
Czynniki psychofizyczne:
- presja publikowania wyników i rozliczania projektów badawczych,
- długotrwałe skupienie uwagi przy kontroli jakości danych i symulacjach,
- obciążenie związane z wystąpieniami publicznymi i komentowaniem tematów budzących spory,
- praca samotna w terenie, poza zasięgiem pomocy,
- napięte terminy ekspertyz i raportów dla instytucji.
Środki ochronne
Poniżej przypisano środki ochronne do poszczególnych zagrożeń zidentyfikowanych na stanowisku klimatologa.
Środki ochrony indywidualnej
- odzież przeciwdeszczowa, ciepła oraz obuwie terenowe z podeszwą antypoślizgową – warunki atmosferyczne, teren;
- szelki bezpieczeństwa z linką i amortyzatorem przy pracy na masztach i dachach – wysokosc;
- nakrycie głowy, okulary przeciwsłoneczne i krem z filtrem przy pracy w terenie – uv;
- odzież zabezpieczająca przed kleszczami i repelenty – kleszcze, owady;
- rękawice ochronne przy konserwacji czujników i kontakcie z akumulatorami – srodki konserwujace, akumulatory;
- ochronniki słuchu przy dłuższej pracy w serwerowni – halas serwerowni;
- okulary korekcyjne do pracy przy monitorze, przepisane przez lekarza – monitor.
Środki ochrony zbiorowej i techniczne
- ergonomiczne stanowisko z regulowanym krzesłem, podnóżkiem i monitorami na wysokości wzroku – monitor, pozycja siedzaca;
- drabiny z zabezpieczeniem i stałe pomosty obsługowe przy masztach pomiarowych – wysokosc;
- instalacja odgromowa masztów i uziemienie stacji pomiarowych – burza;
- zadaszone i wygrodzone ogródki meteorologiczne z utwardzonym dojściem – warunki atmosferyczne, teren;
- zamykane obudowy akumulatorów i stanowiska do ich wymiany – akumulatory, srodki konserwujace;
- zdalna transmisja danych ograniczająca liczbę wyjazdów w teren – wypadek drogowy, praca samotna;
- samochód terenowy z aktualnym przeglądem i wyposażeniem zapasowym – wypadek drogowy;
- wygrodzona i wyciszona serwerownia oraz zdalny dostęp do klastra – halas serwerowni;
- zacienione stanowiska pracy w terenie i dostęp do wody – uv.
Środki organizacyjne
- przerwy w pracy przy monitorze i podział pracy analitycznej na bloki – monitor, pozycja siedzaca, koncentracja;
- zakaz pracy na masztach i dachach bez drugiej osoby oraz pozwolenia na pracę na wysokości – wysokosc, praca samotna;
- wstrzymanie prac terenowych przy burzy, wichurze i oblodzeniu – burza, warunki atmosferyczne;
- zgłaszanie trasy wyjazdu, łączność z jednostką i wyznaczone godziny powrotu – praca samotna, wypadek drogowy;
- kontrola ciała po pracy w terenie i zalecenie szczepienia przeciw odkleszczowemu zapaleniu mózgu – kleszcze, owady;
- planowanie wyjazdów z przerwami i zakaz jazdy po wielogodzinnej pracy w terenie – wypadek drogowy;
- realne harmonogramy ekspertyz i podział zadań w zespole – terminy, presja publikacyjna;
- przygotowanie do wystąpień publicznych i wsparcie rzecznika instytucji – wystapienia publiczne;
- ograniczenie czasu pracy w upale i w mrozie oraz rotacja zadań terenowych – uv, warunki atmosferyczne;
- ograniczenie czasu przebywania w serwerowni – halas serwerowni.
Czynniki szkodliwe i uciążliwe do skierowania na badania lekarskie
Poniższy wykaz ułatwia wypełnienie skierowania na badania profilaktyczne dla klimatologa.
- czynniki fizyczne – praca przy monitorze ekranowym powyżej 4 godzin dziennie, zmienne warunki atmosferyczne i praca na otwartej przestrzeni, praca na wysokości powyżej 3 m, promieniowanie nadfioletowe naturalne, hałas w serwerowni;
- czynniki chemiczne – elektrolit akumulatorów, smary i rozpuszczalniki do konserwacji czujników;
- czynniki biologiczne – kleszcze i ryzyko boreliozy oraz odkleszczowego zapalenia mózgu, ukąszenia owadów;
- inne czynniki, w tym niebezpieczne – praca w terenie nierównym i w górach, kierowanie pojazdem służbowym, praca samotna poza zasięgiem pomocy, długotrwałe skupienie uwagi, wystąpienia publiczne.
Podobne stanowiska
Podstawa prawna
Klasyfikacja zawodów i specjalności została wprowadzona rozporządzeniem Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 21 października 2025 r. (Dz.U. z 2025 r. poz. 1534).