Monter instalacji gazów medycznych – kod 712617 w klasyfikacji zawodów i specjalności (KZiS 2025). Monter instalacji gazów medycznych wykonuje, rozbudowuje i serwisuje instalacje tlenu, podtlenku azotu, powietrza medycznego, próżni, dwutlenku węgla i odciągu gazów anestetycznych w szpitalach, klinikach i przychodniach. Lutuje rury miedziane, montuje zawory strefowe, punkty poboru i kolumny zasilające, a także przeprowadza próby szczelności i przygotowuje instalację do badań odbiorczych.
Monter instalacji gazów medycznych – wymagania w stosunku do pracownika
- wykształcenie zasadnicze zawodowe lub średnie w zawodzie monter instalacji sanitarnych, technik urządzeń sanitarnych lub pokrewnym,
- umiejętność lutowania twardego rur miedzianych w osłonie gazu obojętnego (azotu),
- świadectwo egzaminu z lutowania twardego wg PN-EN ISO 13585 – jeśli wymaga go wykonawca lub inwestor,
- znajomość wymagań normy PN-EN ISO 7396-1 dla rurociągowych systemów gazów medycznych,
- znajomość zasad czystości tlenowej (odtłuszczanie, zakaz smarów),
- umiejętność czytania dokumentacji i schematów stref zaworowych,
- świadectwa kwalifikacyjne G2 lub G3 (E) – jeśli zakres obejmuje eksploatację sprężarek powietrza medycznego, pomp próżniowych lub zbiorników gazów, zgodnie z przepisami o kwalifikacjach eksploatacyjnych,
- odpowiedzialność, staranność i umiejętność pracy w czynnym obiekcie szpitalnym.
Inne nazwy stanowiska
Opis zagrożeń i ryzyk zawodowych na tej stronie obejmuje również stanowiska nazywane w dokumentacji zakładowej i ogłoszeniach o pracę:
- monter instalacji tlenowych,
- instalator gazów medycznych,
- monter instalacji medycznych,
- serwisant instalacji gazów medycznych,
- monter instalacji próżni i tlenu w szpitalach.
Badania
- wstępne badania lekarskie przed przyjęciem do pracy,
- okresowe badania lekarskie z oceną układu oddechowego w związku z narażeniem na dymy lutownicze,
- badania do pracy na wysokości powyżej 3 m – przy montażu w przestrzeniach sufitowych z rusztowań,
- badania kontrolne po zwolnieniu lekarskim trwającym dłużej niż 30 dni,
- szczepienie przeciw WZW typu B zalecane przy pracach w czynnych oddziałach szpitalnych.
Szkolenia bhp i inne
- szkolenie wstępne bhp: instruktaż ogólny i instruktaż stanowiskowy,
- szkolenie okresowe bhp nie rzadziej niż co 3 lata,
- szkolenie z bezpiecznego postępowania z tlenem, butlami i gazami pod ciśnieniem,
- szkolenie z prac pożarowo niebezpiecznych w obiekcie szpitalnym,
- instruktaż zasad obowiązujących w podmiocie leczniczym (strefy sterylne, higiena, kontrola zakażeń),
- szkolenie producenta systemu gazów medycznych – mile widziane,
- szkolenie z udzielania pierwszej pomocy.
Środowisko pracy
Monter instalacji gazów medycznych pracuje na budowach i w czynnych szpitalach, w korytarzach technicznych, szachtach, przestrzeniach nad sufitami podwieszanymi, salach operacyjnych i oddziałach intensywnej terapii. Prace w czynnych obiektach odbywają się przy pacjentach, pod nadzorem służb technicznych szpitala i często w godzinach nocnych lub w weekendy, gdy można wyłączyć strefę zasilania. Lutowanie wymaga otwartego płomienia przy instalacjach przewodzących tlen, co tworzy szczególne zagrożenie pożarowe. Prace wykonuje się z drabin i rusztowań przejezdnych, w ciasnych przestrzeniach instalacyjnych. Na stanowisku wykorzystuje się:
- palniki do lutowania twardego acetylenowo-tlenowe lub propanowo-tlenowe;
- spoiwa miedziano-fosforowe i srebrne, topniki do lutowania;
- butle z azotem do formowania (osłony) i próby ciśnieniowej;
- obcinaki do rur, gratowniki, kalibratory i giętarki;
- punkty poboru gazów, zawory strefowe, skrzynki zaworowe, kolumny i belki zasilające;
- manometry, analizatory czystości gazu i detektory nieszczelności;
- rusztowania przejezdne i drabiny;
- odkurzacze z filtrem HEPA i osłony przeciwpyłowe dla stref szpitalnych.
Identyfikacja zagrożeń
Czynniki fizyczne:
- pożar i wybuch w atmosferze wzbogaconej w tlen oraz przy kontakcie tlenu z tłuszczem,
- oparzenie płomieniem palnika i rozgrzanymi rurami,
- uderzenie lub rozerwanie przewodu pod ciśnieniem przy próbach ciśnieniowych, przewrócenie butli,
- skaleczenia przy cięciu i gratowaniu rur oraz montażu w ciasnych przestrzeniach,
- upadek z drabiny lub rusztowania przy pracy w przestrzeni sufitowej,
- porażenie prądem przy pracy w pobliżu instalacji elektrycznych i kolumn zasilających,
- promieniowanie optyczne płomienia lutowniczego,
- przeciążenie przy przenoszeniu butli i wiązek rur.
Czynniki chemiczne:
- dymy lutownicze zawierające tlenki miedzi, fosforu i kadmu (przy starych spoiwach),
- fluorki i borany z topników,
- niedobór tlenu w pomieszczeniu przy wypływie azotu lub dwutlenku węgla,
- podtlenek azotu i gazy anestetyczne przy pracach na czynnej instalacji.
Czynniki biologiczne:
- drobnoustroje chorobotwórcze w czynnych oddziałach szpitalnych, w tym przy demontażu odciągów i instalacji próżni (wirusy HBV, HCV, bakterie szpitalne).
Czynniki psychofizyczne:
- wysoka odpowiedzialność za bezpieczeństwo pacjentów zależnych od zasilania tlenem,
- praca w porze nocnej i w weekendy przy wyłączeniach stref,
- wymuszona pozycja przy pracy nad głową w przestrzeni sufitowej,
- presja czasu przy ograniczonych oknach wyłączeń.
Środki ochronne
Poniżej przypisano środki ochronne do poszczególnych zagrożeń zidentyfikowanych na stanowisku montera instalacji gazów medycznych.
Środki ochrony indywidualnej
- okulary do lutowania z filtrem – promieniowanie optyczne, odpryski;
- rękawice skórzane do prac gorących – oparzenie płomieniem i gorącymi rurami;
- odzież z tkaniny trudnopalnej, wolna od tłuszczu i olejów – pożar w atmosferze wzbogaconej w tlen;
- półmaska z filtrem P2 – dymy lutownicze, fluorki, tlenki metali;
- rękawice robocze odporne na przecięcie – skaleczenia przy cięciu i montażu;
- rękawice nitrylowe, maska chirurgiczna lub FFP2 i odzież ochronna zgodna z procedurą szpitala – drobnoustroje chorobotwórcze;
- hełm lub czapka przeciwuderzeniowa – uderzenie w przestrzeni sufitowej;
- obuwie robocze z podnoskiem – przewrócenie butli, przeciążenie przy przenoszeniu.
Środki ochrony zbiorowej i techniczne
- odcięcie, odgazowanie i przepłukanie azotem strefy przed lutowaniem – pożar, wybuch w atmosferze tlenu;
- narzędzia i armatura odtłuszczone, przeznaczone do tlenu – zapłon tłuszczu w tlenie;
- zawory odcinające i manometry z zabezpieczeniem, próby ciśnieniowe zza osłony – rozerwanie przewodu;
- łańcuchy i stojaki do mocowania butli, wózki do butli – przewrócenie butli, przeciążenie;
- wentylacja miejscowa i pomiar tlenu w pomieszczeniu – dymy lutownicze, niedobór tlenu, podtlenek azotu;
- rusztowania przejezdne z barierkami – upadek z wysokości;
- gaśnica i koc gaśniczy przy stanowisku lutowania – pożar, oparzenie;
- wyłączenie zasilania elektrycznego w strefie prac – porażenie prądem.
Środki organizacyjne
- pozwolenie na prace pożarowo niebezpieczne wydane przez szpital i dozór po pracach – pożar;
- harmonogram wyłączeń uzgodniony z kierownikiem oddziału i zapewnienie zasilania awaryjnego pacjentów – odpowiedzialność za pacjentów, presja czasu;
- procedury kontroli zakażeń i dezynfekcja elementów demontowanych z próżni i odciągów – drobnoustroje chorobotwórcze;
- grafik zapewniający odpoczynek po zmianach nocnych – praca w porze nocnej;
- przerwy i zmiana pozycji przy pracach nad głową – wymuszona pozycja;
- stosowanie spoiw bez kadmu i topników zgodnie z kartą charakterystyki – dymy lutownicze, fluorki;
- dopuszczenie do prób ciśnieniowych tylko przeszkolonych osób z wydzieleniem strefy – rozerwanie przewodu;
- porządkowanie ścinków rur i narzędzi – skaleczenia.
Czynniki szkodliwe i uciążliwe do skierowania na badania lekarskie
Poniższy wykaz ułatwia wypełnienie skierowania na badania profilaktyczne dla montera instalacji gazów medycznych.
- czynniki fizyczne – promieniowanie optyczne (płomień lutowniczy), mikroklimat gorący przy lutowaniu;
- czynniki chemiczne – dymy lutownicze (tlenki miedzi, fosforu), fluorki, podtlenek azotu;
- czynniki biologiczne – wirusy zapalenia wątroby typu B i C, bakterie szpitalne;
- inne czynniki, w tym niebezpieczne – praca z otwartym płomieniem w atmosferze wzbogaconej w tlen, obsługa gazów pod ciśnieniem, praca na wysokości powyżej 3 m, praca w porze nocnej.
Podobne stanowiska
Podstawa prawna
Klasyfikacja zawodów i specjalności została wprowadzona rozporządzeniem Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 21 października 2025 r. (Dz.U. z 2025 r. poz. 1534).