Piecowy pieca łukowego – kod 812116 w klasyfikacji zawodów i specjalności (KZiS 2025). Piecowy pieca łukowego prowadzi wytop stali w elektrycznym piecu łukowym: przygotowuje piec do zasypu, nadzoruje załadunek złomu koszem, prowadzi topienie łukiem elektrycznym między elektrodami grafitowymi, wdmuchuje tlen i węgiel do spieniania żużla, dodaje wapno i dodatki stopowe, mierzy temperaturę i pobiera próbki stali, a następnie wykonuje spust do kadzi. Kontroluje stan wyłożenia ogniotrwałego, wykonuje naprawy torkretowaniem i nadzoruje dosztukowywanie elektrod.
Piecowy pieca łukowego – wymagania w stosunku do pracownika
- wykształcenie zasadnicze zawodowe lub średnie techniczne, preferowany kierunek hutniczy lub metalurgiczny,
- znajomość technologii wytopu stali w piecu łukowym, roli żużla, tlenu i dodatków stopowych,
- umiejętność obsługi pulpitu pieca, manipulatorów lanc, pomiaru temperatury i pobierania próbek,
- znajomość zasad pracy przy urządzeniach elektroenergetycznych wysokiego napięcia w zakresie powierzonych czynności łączeniowych – z odpowiednim świadectwem kwalifikacyjnym, jeżeli wymaga tego zakres obowiązków,
- zaświadczenie kwalifikacyjne UDT do obsługi suwnic lub uprawnienia hakowego – jeżeli piecowy uczestniczy w transporcie koszy i kadzi,
- gotowość do pracy w systemie czterobrygadowym, w porze nocnej i w dni wolne,
- bardzo dobra kondycja fizyczna i brak przeciwwskazań do pracy w gorącym mikroklimacie, w hałasie i przy polu elektromagnetycznym.
Inne nazwy stanowiska
Opis zagrożeń i ryzyk zawodowych na tej stronie obejmuje również stanowiska nazywane w dokumentacji zakładowej i ogłoszeniach o pracę:
- wytapiacz stali,
- stalownik,
- pierwszy piecowy,
- operator pieca elektrycznego łukowego,
- piecowy stalowni elektrycznej.
Badania
- wstępne, okresowe i kontrolne badania lekarskie z zakresu medycyny pracy,
- badanie słuchu (audiometria) przy narażeniu na hałas łuku elektrycznego przekraczający często 100 dB,
- badanie okulistyczne przy narażeniu na promieniowanie podczerwone i nadfioletowe łuku,
- ocena wydolności układu krążenia przy pracy w gorącym mikroklimacie i w polu elektromagnetycznym – z uwzględnieniem przeciwwskazań dla osób z wszczepionym rozrusznikiem serca,
- spirometria i RTG klatki piersiowej przy narażeniu na pyły stalowni – według wskazań lekarza medycyny pracy.
Szkolenia bhp i inne
- szkolenie wstępne bhp – instruktaż ogólny i instruktaż stanowiskowy,
- szkolenie okresowe bhp – nie rzadziej niż co 3 lata, a dla prac szczególnie niebezpiecznych przy ciekłym metalu zgodnie z wykazem pracodawcy co roku,
- instruktaż technologiczny wytopu, spustu i postępowania przy awariach pieca, w tym przy wycieku wody chłodzącej,
- szkolenie z zasad pracy w polu elektromagnetycznym i ze strefami ochronnymi wokół pieca,
- szkolenie z bezpiecznej pracy z tlenem i lancami tlenowymi,
- szkolenie z pierwszej pomocy przy oparzeniach, porażeniu prądem i zatruciu tlenkiem węgla.
Środowisko pracy
Piecowy pracuje na pomoście pieca łukowego w stalowni elektrycznej oraz w kabinie sterowniczej. Podczas topienia łuk elektryczny o prądzie rzędu kilkudziesięciu kiloamperów generuje bardzo duży hałas, intensywne promieniowanie świetlne i podczerwone oraz pole elektromagnetyczne wokół przewodów zasilających i ramion elektrod. Przy oknie roboczym i przy spuście temperatura otoczenia jest bardzo wysoka, występują rozpryski stali i żużla, dymy oraz pyły zawierające tlenki metali. Ze złomem mogą trafić do pieca zamknięte pojemniki lub wilgoć, co grozi wybuchem w kąpieli metalowej. Praca odbywa się w ruchu ciągłym, w brygadach zmianowych. Na stanowisku wykorzystuje się:
- elektryczny piec łukowy z elektrodami grafitowymi, sklepieniem i kadzią spustową;
- transformator piecowy i układ regulacji elektrod;
- kosze zasypowe złomu i suwnice zasypowe oraz odlewnicze;
- lance tlenowe i węglowe, palniki tlenowo-paliwowe;
- sondy do pomiaru temperatury i aktywności tlenu oraz próbniki stali;
- dodatki żużlotwórcze i stopowe – wapno, koks, żelazostopy;
- maszyna do torkretowania i masy magnezytowe do napraw wyłożenia;
- instalacja odpylania z odciągiem spalin pieca i kabina sterownicza.
Identyfikacja zagrożeń
Czynniki fizyczne:
- oparzenia ciekłą stalą, żużlem i gorącymi elementami pieca,
- wybuch w kąpieli metalowej spowodowany wilgotnym złomem, lodem lub zamkniętymi pojemnikami,
- wybuch pary przy wycieku wody z elementów chłodzonych pieca,
- hałas łuku elektrycznego, lanc i instalacji odpylania,
- promieniowanie podczerwone i nadfioletowe łuku oraz ciekłego metalu,
- pole elektromagnetyczne w pobliżu przewodów wielkoprądowych i ramion elektrod,
- porażenie prądem elektrycznym w strefie elektrod i torów wielkoprądowych,
- gorący mikroklimat przy oknie roboczym i spuście,
- uderzenie przez kosz zasypowy, kadź lub elektrodę przenoszoną suwnicą.
Czynniki chemiczne:
- pył i dymy zawierające tlenki żelaza, cynku, ołowiu i manganu,
- związki chromu sześciowartościowego i niklu przy wytopie stali stopowych i nierdzewnych,
- tlenek węgla i tlenki azotu z procesu wytopu,
- pył wapna palonego i mas magnezytowych,
- pył grafitu przy dosztukowywaniu elektrod.
Czynniki psychofizyczne:
- praca zmianowa w ruchu ciągłym, w porze nocnej,
- ciężki wysiłek fizyczny w gorącym mikroklimacie,
- stres i odpowiedzialność przy spuście stali i sytuacjach awaryjnych,
- presja czasu wynikająca z rytmu wytopów i sekwencji odlewania,
- konieczność stałej koncentracji i współpracy z suwnicowym i operatorem COS.
Środki ochronne
Poniżej przypisano środki ochronne do poszczególnych zagrożeń zidentyfikowanych na stanowisku piecowego pieca łukowego.
Środki ochrony indywidualnej
- odzież aluminizowana lub trudnopalna odporna na rozpryski metalu, fartuch i getry – oparzenia, gorący mikroklimat;
- hełm z osłoną twarzy z filtrem podczerwieni i nadfioletu – promieniowanie podczerwone i nadfioletowe, rozpryski;
- rękawice hutnicze termoodporne i elektroizolacyjne do czynności przy elektrodach – oparzenia, porażenie prądem;
- obuwie hutnicze z szybkim zdejmowaniem i podnoskiem – oparzenia stóp, uderzenie;
- ochronniki słuchu o wysokim tłumieniu – hałas łuku;
- półmaska z filtrem P3 – dymy tlenków metali, chrom sześciowartościowy, nikiel, pył wapna i grafitu;
- przenośny detektor tlenku węgla – tlenek węgla, tlenki azotu;
- odzież chłodząca i napoje uzupełniające elektrolity – gorący mikroklimat, wysiłek fizyczny.
Środki ochrony zbiorowej i techniczne
- sterowanie wytopem z klimatyzowanej, wygłuszonej kabiny z szybami ochronnymi – hałas, promieniowanie, gorący mikroklimat;
- kontrola radiometryczna i wizualna złomu oraz odrzucanie zamkniętych pojemników – wybuch w kąpieli;
- monitoring temperatury i przepływu wody chłodzącej z automatycznym wyłączeniem pieca – wybuch pary;
- wyznaczone i oznakowane strefy ochronne pola elektromagnetycznego oraz osłony torów wielkoprądowych – pole elektromagnetyczne, porażenie prądem;
- zdalne lub zmechanizowane manipulatory lanc i sond pomiarowych – oparzenia, promieniowanie;
- instalacja odpylania z okapem nad piecem i miejscowe odciągi przy spuście – dymy tlenków metali, chrom, tlenek węgla;
- ekrany termiczne przy oknie roboczym – gorący mikroklimat, promieniowanie podczerwone;
- blokady uniemożliwiające pracę przy elektrodach pod napięciem – porażenie prądem.
Środki organizacyjne
- instrukcja przyjęcia i przygotowania złomu z zakazem zasypu mokrego i zamkniętego złomu – wybuch w kąpieli;
- procedura wyłączenia pieca i wydania polecenia pisemnego przed pracami przy elektrodach i sklepieniu – porażenie prądem, pole elektromagnetyczne;
- zakaz przebywania w strefie pod koszem i kadzią oraz łączność z suwnicowym – uderzenie przez ładunek;
- przerwy w pomieszczeniu chłodzonym, dostęp do napojów i ograniczenie czasu ekspozycji przy oknie roboczym – gorący mikroklimat, wysiłek fizyczny;
- ćwiczenia brygady z postępowania przy wycieku stali i wody – stres, sytuacje awaryjne, oparzenia;
- organizacja zmian z odpoczynkiem po zmianach nocnych i planowanie wytopów – praca zmianowa, presja czasu, koncentracja;
- pomiary hałasu, pola elektromagnetycznego, mikroklimatu i stężeń substancji chemicznych – hałas, pyły, chrom, tlenki metali;
- karty charakterystyki dodatków i mas ogniotrwałych – pył wapna, masy magnezytowe, grafit.
Czynniki szkodliwe i uciążliwe do skierowania na badania lekarskie
Poniższy wykaz ułatwia wypełnienie skierowania na badania profilaktyczne dla piecowego pieca łukowego.
- czynniki fizyczne – hałas, mikroklimat gorący, promieniowanie podczerwone, promieniowanie nadfioletowe, pole elektromagnetyczne;
- czynniki chemiczne – tlenek węgla, tlenki azotu, pył tlenków żelaza, mangan i jego związki, tlenek cynku, ołów i jego związki, chrom sześciowartościowy i nikiel (przy stalach stopowych), pył wapna i mas magnezytowych;
- czynniki biologiczne – brak;
- inne czynniki, w tym niebezpieczne – praca przy ciekłym metalu, obsługa urządzeń elektroenergetycznych wysokiego napięcia, praca z tlenem, praca w strefie działania suwnic, praca zmianowa i w porze nocnej, ciężka praca fizyczna.
Podobne stanowiska
Podstawa prawna
Klasyfikacja zawodów i specjalności została wprowadzona rozporządzeniem Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 21 października 2025 r. (Dz.U. z 2025 r. poz. 1534).