Pracownik stacji uzdatniania wody

Pracownik stacji uzdatniania wody – kod 313209 w klasyfikacji zawodów i specjalności (KZiS 2025), zawód ten ujęto pod nazwą „Operator urządzeń uzdatniania i demineralizacji wody”. Obsługuje ujęcia wody, filtry, pompy i instalacje dozowania reagentów, kontroluje parametry wody (mętność, pH, chlor wolny), pobiera próbki do badań i prowadzi dziennik pracy stacji.

Pracownik stacji uzdatniania wody – wymagania w stosunku do pracownika

wykształcenie średnie techniczne lub zawodowe (np. technik inżynierii środowiska, technik urządzeń sanitarnych) albo kurs operatora urządzeń uzdatniania wody;
świadectwo kwalifikacji SEP w zakresie eksploatacji urządzeń elektrycznych (grupa 1), gdy zakres obowiązków obejmuje obsługę rozdzielni i silników;
umiejętność obsługi systemów sterowania i wizualizacji (SCADA);
znajomość wymagań jakościowych dla wody przeznaczonej do spożycia przez ludzi;
orzeczenie lekarskie o braku przeciwwskazań do pracy oraz aktualne badania do celów sanitarno-epidemiologicznych, jeśli wymaga ich pracodawca lub sanepid.

Inne nazwy stanowiska

Opis zagrożeń i ryzyk zawodowych na tej stronie obejmuje również stanowiska nazywane w dokumentacji zakładowej i ogłoszeniach o pracę:

operator stacji uzdatniania wody,
operator urządzeń uzdatniania wody,
technolog stacji uzdatniania wody,
pracownik ujęcia wody,
operator hydroforni.

Badania

badania lekarskie wstępne, okresowe i kontrolne;
badania do celów sanitarno-epidemiologicznych – przy kontakcie z wodą przeznaczoną do spożycia;
badanie do pracy w zakresie obsługi urządzeń elektrycznych;
badanie do pracy na wysokości (przy płuczkach, zbiornikach i wieżach ciśnień);
badanie do pracy w warunkach narażenia na chlor, jeśli stosowany jest gazowy lub płynny środek chlorujący.

Szkolenia bhp i inne

instruktaż ogólny bhp;
instruktaż stanowiskowy;
okresowe szkolenie bhp nie rzadziej niż co 3 lata;
szkolenie z postępowania z chlorem, kwasami, zasadami i innymi reagentami oraz z kart charakterystyki;
szkolenie z pracy w przestrzeniach zamkniętych i z użycia detektorów gazów;
szkolenie z zasad postępowania w razie awarii i skażenia wody;
szkolenie z udzielania pierwszej pomocy.

Środowisko pracy

Stacja uzdatniania wody to zwykle niewielki obiekt przemysłowy z halą filtrów, zbiornikami wody czystej, pompownią i magazynem reagentów, często zlokalizowany na uboczu. Praca ma charakter zmianowy lub dyżurny, z obchodami urządzeń i pracą przy konsoli sterowniczej. W pomieszczeniach jest wilgotno i chłodno, a przy dozowaniu chemikaliów i płukaniu filtrów występuje kontakt z wodą i reagentami. Na stanowisku wykorzystuje się:

pompy głębinowe, pompy tłoczne i zestawy hydroforowe;
filtry ciśnieniowe i otwarte oraz napowietrzacze;
instalacje dozowania chloru, podchlorynu, koagulantów i wapna;
zbiorniki wody czystej i zbiorniki reagentów;
przenośne mierniki pH, mętności i chloru oraz zestawy do poboru próbek;
rozdzielnie elektryczne i szafy sterownicze z systemem SCADA;
sprężarki i dmuchawy do płukania filtrów;
drabiny, podesty i pomosty obsługowe.

Identyfikacja zagrożeń

Czynniki fizyczne:

porażenie prądem w rozdzielniach i przy pompach;
upadek z wysokości z pomostów, drabin i krawędzi zbiorników;
utonięcie lub wpadnięcie do zbiornika i przelewu;
poślizg na mokrych posadzkach i schodach;
uderzenie lub pochwycenie przez wirujące elementy pomp i dmuchaw;
hałas pomp, dmuchaw i sprężarek;
zalanie przy rozszczelnieniu rurociągu lub awarii zasuwy;
niska temperatura i wilgoć w halach i komorach.

Czynniki chemiczne:

chlor gazowy lub podchloryn – podrażnienie dróg oddechowych, oparzenia chemiczne;
kwasy, zasady i koagulanty przy rozładunku i dozowaniu;
niedobór tlenu i gazy w zamkniętych zbiornikach i komorach.

Czynniki biologiczne:

bakterie i wirusy w wodzie surowej oraz w osadach z płukania filtrów,
pleśnie i zarodniki w wilgotnych pomieszczeniach.

Czynniki psychofizyczne:

praca zmianowa i dyżury nocne,
monotonia i samotność przy pracy na odległej stacji,
odpowiedzialność za jakość wody i stres przy awarii lub skażeniu,
przenoszenie worków i kanistrów z reagentami.

Środki ochronne

Poniżej przypisano środki ochronne do poszczególnych zagrożeń zidentyfikowanych na stanowisku pracownika stacji uzdatniania wody.

Środki ochrony indywidualnej

rękawice chemoodporne – kwasy, zasady, koagulanty, kontakt z wodą surową;
okulary szczelne lub osłona twarzy – rozpryski reagentów;
fartuch lub odzież chemoodporna – oparzenia chemiczne, rozpryski;
półmaska lub maska z pochłaniaczem chloru oraz aparat ucieczkowy – chlor, gazy w zbiornikach;
obuwie ochronne antypoślizgowe i gumowe – poślizg, zalanie, wilgoć;
ochronniki słuchu – hałas pomp i dmuchaw;
szelki bezpieczeństwa z liną – upadek z wysokości, wpadnięcie do zbiornika;
kamizelka ratunkowa przy pracach przy otwartych zbiornikach – utonięcie;
odzież ocieplana – niska temperatura, wilgoć;
rękawice bawełniane lub ochronne – przenoszenie worków i kanistrów.

Środki ochrony zbiorowej i techniczne

osłony wirujących części pomp, dmuchaw i sprzęgieł – uderzenie lub pochwycenie przez elementy wirujące;
uziemienie, wyłączniki różnicowoprądowe i zamknięte szafy rozdzielcze – porażenie prądem;
poręcze, bariery i pomosty z listwą przypodłogową przy zbiornikach – upadek z wysokości, wpadnięcie do zbiornika;
kratownice i podłogi antypoślizgowe z odpływami – poślizg, zalanie;
detektor chloru z alarmem i wentylacja mechaniczna magazynu reagentów – chlor, kwasy, zasady;
wanny wychwytowe pod zbiornikami reagentów oraz prysznic i płuczka oczu – kwasy, zasady, koagulanty, oparzenia chemiczne;
wentylacja i detektory wielogazowe przed wejściem do zbiornika – niedobór tlenu i gazy w komorach;
kabiny i obudowy dźwiękochłonne, izolacja akustyczna – hałas;
ogrzewanie i osuszanie pomieszczeń – niska temperatura, wilgoć, pleśnie;
systemy alarmowe i zawory odcinające ze zdalnym sterowaniem – zalanie przy awarii, awaria i skażenie wody;
środki do dezynfekcji powierzchni i dozowniki mydła – bakterie i wirusy, zarodniki.

Środki organizacyjne

instrukcje stanowiskowe i karty charakterystyki reagentów w widocznym miejscu – kwasy, zasady, koagulanty, chlor;
zakaz samotnego wejścia do zbiornika i pisemne polecenie na prace w przestrzeniach zamkniętych – niedobór tlenu i gazy, utonięcie;
procedura blokowania i znakowania urządzeń (LOTO) przy pracach przeglądowych – porażenie prądem, pochwycenie przez elementy wirujące;
regularne przeglądy instalacji elektrycznych i rurociągów – porażenie prądem, zalanie;
grafik zmian z odpoczynkiem dobowym i tygodniowym oraz łączność z dyspozytorem – praca zmianowa, samotność przy pracy na odległej stacji, stres;
plan postępowania w razie awarii i skażenia wody – odpowiedzialność za jakość wody, stres;
szczepienia ochronne zalecone przez lekarza i higiena rąk – bakterie i wirusy;
przenoszenie reagentów na wózkach i w opakowaniach o ograniczonej masie – przenoszenie worków i kanistrów;
przerwy i rotacja zadań – monotonia.

Czynniki szkodliwe i uciążliwe do skierowania na badania lekarskie

Poniższy wykaz ułatwia wypełnienie skierowania na badania profilaktyczne dla pracownika stacji uzdatniania wody.

czynniki fizyczne – hałas, niska temperatura, wilgoć;
czynniki chemiczne – chlor lub podchloryn, kwasy, zasady, koagulanty;
czynniki biologiczne – bakterie i wirusy w wodzie surowej i osadach, pleśnie;
inne czynniki, w tym niebezpieczne – praca przy urządzeniach elektrycznych, praca na wysokości, praca w przestrzeniach zamkniętych, praca zmianowa i nocna.

Podobne stanowiska

Podstawa prawna

Klasyfikacja zawodów i specjalności została wprowadzona rozporządzeniem Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 21 października 2025 r. (Dz.U. z 2025 r. poz. 1534).

ryzyko zawodowe on-line

Stanowiska pracy