Ratownik techniczny

Ratownik techniczny – w klasyfikacji zawodów i specjalności (KZiS 2025) stanowisku temu najbliższy jest zawód „Strażak” – kod 541101. Ratownik techniczny uwalnia ludzi uwięzionych w pojazdach i zawalonych obiektach, zabezpiecza miejsca katastrof budowlanych i komunikacyjnych oraz usuwa zagrożenia za pomocą sprzętu hydraulicznego, pneumatycznego i narzędzi tnących.

Ratownik techniczny – wymagania w stosunku do pracownika

wykształcenie średnie lub zawodowe techniczne, a w straży pożarnej odpowiednia służba lub szkolenie pożarnicze;
ukończone szkolenie specjalistyczne z zakresu ratownictwa technicznego;
ukończony kurs kwalifikowanej pierwszej pomocy;
orzeczenie lekarskie o zdolności do działań ratowniczych;
znajomość budowy pojazdów oraz zasad stabilizacji konstrukcji i pracy sprzętu hydraulicznego.

Inne nazwy stanowiska

Opis zagrożeń i ryzyk zawodowych na tej stronie obejmuje również stanowiska nazywane w dokumentacji zakładowej i ogłoszeniach o pracę:

ratownik ratownictwa technicznego,
strażak ratownik techniczny,
ratownik techniczny OSP,
specjalista ratownictwa technicznego,
operator sprzętu hydraulicznego ratowniczego.

Badania

badania lekarskie wstępne, okresowe i kontrolne;
ocena zdolności do pracy w aparacie ochrony układu oddechowego;
badanie do pracy na wysokości;
badanie sprawności narządu ruchu istotne przy dźwiganiu i pracy w pozycjach wymuszonych.

Szkolenia bhp i inne

instruktaż ogólny bhp;
instruktaż stanowiskowy z obsługi sprzętu ratowniczego;
okresowe szkolenie bhp nie rzadziej niż co 3 lata;
szkolenie specjalistyczne z ratownictwa technicznego, w tym w ruchu drogowym i kolejowym;
szkolenie z pracy na wysokości i ratownictwa wysokościowego;
kurs kwalifikowanej pierwszej pomocy.

Środowisko pracy

Ratownik techniczny pracuje na miejscach wypadków drogowych i kolejowych, katastrof budowlanych, w wykopach, studniach i na obiektach przemysłowych, często w nocy i trudnych warunkach pogodowych. Wyważa i rozcina karoserie, podpiera i stabilizuje pojazdy oraz konstrukcje, a następnie wydobywa poszkodowanych, jednocześnie zabezpieczając ich pod względem medycznym. Pracuje w zespole pod dowództwem kierującego działaniem. Na stanowisku wykorzystuje się:

hydrauliczne rozpieraki i nożyce ratownicze;
poduszki pneumatyczne i podpory stabilizacyjne;
piły szablaste i szlifierki kątowe;
agregaty prądotwórcze i oświetlenie;
wciągarki, liny i sprzęt wysokościowy;
zestawy pierwszej pomocy i defibrylator AED;
samochód ratownictwa technicznego.

Identyfikacja zagrożeń

Czynniki fizyczne:

przygniecenie lub uderzenie elementami pojazdu i konstrukcji przy ich rozcinaniu oraz przemieszczaniu;
skaleczenia ostrymi krawędziami blachy, szkła i metalu;
upadek z wysokości lub do wykopu;
porażenie prądem przy uszkodzonych instalacjach i trakcji;
hałas rozpieraków, pił i szlifierek;
iskry i pożar przy cięciu pojazdów;
potrącenie przez pojazdy na drodze w czasie akcji;
wibracje narzędzi ręcznych.

Czynniki chemiczne:

paliwa, oleje i elektrolit z rozbitych pojazdów;
pył i dym przy cięciu elementów oraz podczas pożaru;
spaliny silników agregatów.

Czynniki biologiczne:

kontakt z krwią i materiałem biologicznym poszkodowanych.

Czynniki psychofizyczne:

stres i obciążenie psychiczne wynikające z ratowania ofiar wypadków,
wymuszona pozycja ciała i dźwiganie ciężkiego sprzętu,
praca w nocy i nieregularny rytm dobowy.

Środki ochronne

Poniżej przypisano środki ochronne do poszczególnych zagrożeń zidentyfikowanych na stanowisku ratownika technicznego.

Środki ochrony indywidualnej

hełm ratowniczy z wizjerem lub okulary – skaleczenia, uderzenie;
rękawice ratownicze odporne na przecięcie – skaleczenia, wibracje narzędzi;
ubranie specjalne i obuwie ratownicze z podeszwą antypoślizgową – przygniecenie, iskry i pożar;
ochronniki słuchu – hałas;
maska lub aparat ochronny – pył, dym i spaliny;
uprząż i linki asekuracyjne – upadek;
rękawice jednorazowe i odzież ochronna – krew;
kamizelka ostrzegawcza o wysokiej widzialności – potrącenie;
rękawice odporne na paliwa i oleje – kontakt z paliwami.

Środki ochrony zbiorowej i techniczne

podpory i kliny stabilizacyjne pojazdu oraz poduszki pneumatyczne – przygniecenie;
osłony ostrych krawędzi cięcia – skaleczenia;
oświetlenie miejsca działań i oznakowanie – potrącenie;
gaśnica lub prądownica w pogotowiu przy cięciu – pożar;
narzędzia o ograniczonym poziomie wibracji, serwisowane – wibracje;
wentylatory i odsunięcie agregatów od strefy pracy – spaliny, pył;
narzędzia dielektryczne i wyłączenie zasilania – porażenie;
barierki i zabezpieczenia krawędzi wykopu – upadek;
sorbenty i maty chłonne – wycieki paliw i olejów.

Środki organizacyjne

ocena miejsca zdarzenia i wyznaczenie stref pracy przez dowódcę – przygniecenie, potrącenie;
asekuracja przy pracach na wysokości w zespole – upadek;
procedury odłączenia akumulatorów i zasilania pojazdów – porażenie, pożar;
limity czasu pracy z narzędziami drgającymi i przerwy – wibracje, hałas;
rotacja w zespole przy ciężkim sprzęcie – dźwiganie;
wsparcie psychologiczne po zdarzeniach – stres;
odpoczynek po akcji nocnej – praca w nocy;
dekontaminacja po akcji i szczepienia – kontakt z krwią i paliwami;
szkolenia z bezpiecznej pracy rozpieraczami i nożycami – skaleczenia.

Czynniki szkodliwe i uciążliwe do skierowania na badania lekarskie

Poniższy wykaz ułatwia wypełnienie skierowania na badania profilaktyczne dla ratownika technicznego.

czynniki fizyczne – hałas, wibracje, zimno i upał, iskry i wysoka temperatura;
czynniki chemiczne – paliwa, oleje, spaliny, pył i dym;
czynniki biologiczne – krew i materiał biologiczny poszkodowanych;
inne czynniki, w tym niebezpieczne – praca na wysokości, praca przy urządzeniach elektrycznych, praca w aparacie ochrony układu oddechowego, dźwiganie, obciążenie psychiczne, praca nocna.

Podobne stanowiska

Podstawa prawna

Klasyfikacja zawodów i specjalności została wprowadzona rozporządzeniem Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 21 października 2025 r. (Dz.U. z 2025 r. poz. 1534).

ryzyko zawodowe on-line

Stanowiska pracy