Elektromonter górniczy – kod 741212 w klasyfikacji zawodów i specjalności (KZiS 2025), zawód ten ujęto pod nazwą „Elektromonter maszyn i urządzeń górnictwa podziemnego”. Elektromonter górniczy montuje, konserwuje i naprawia maszyny i urządzenia elektryczne w podziemnych wyrobiskach kopalń – kombajny, przenośniki ścianowe i taśmowe, pompy odwadniające, stacje transformatorowe, rozdzielnice i sieci kablowe. Utrzymuje urządzenia w budowie przeciwwybuchowej, usuwa awarie, wykonuje pomiary i uczestniczy w przenoszeniu wyposażenia elektrycznego przy zbrojeniu i likwidacji ścian.
Elektromonter górniczy – wymagania w stosunku do pracownika
- wykształcenie zawodowe lub średnie techniczne o profilu elektrycznym, mile widziane w zawodzie elektromonter maszyn i urządzeń górnictwa podziemnego lub technik elektryk,
- kwalifikacje do wykonywania czynności elektromontera w ruchu zakładu górniczego, stwierdzane w trybie przepisów Prawa geologicznego i górniczego,
- świadectwo kwalifikacyjne SEP (E) w zakresie urządzeń, instalacji i sieci elektroenergetycznych, w tym o napięciu powyżej 1 kV – zgodnie z zakresem wykonywanych prac,
- znajomość zasad budowy i utrzymania urządzeń w wykonaniu przeciwwybuchowym (Ex),
- znajomość zagrożeń naturalnych w kopalni (zagrożenie metanowe, pyłowe, tąpaniami, klimatyczne i pożarowe),
- stan zdrowia pozwalający na pracę pod ziemią, potwierdzony orzeczeniem lekarskim.
Inne nazwy stanowiska
Opis zagrożeń i ryzyk zawodowych na tej stronie obejmuje również stanowiska nazywane w dokumentacji zakładowej i ogłoszeniach o pracę:
- elektromonter dołowy,
- elektryk dołowy,
- elektryk górniczy,
- elektromonter maszyn i urządzeń górniczych,
- elektromonter oddziału elektrycznego kopalni.
Badania
- wstępne, okresowe i kontrolne badania lekarskie do pracy pod ziemią w zakładzie górniczym, w zakresie określonym przepisami górniczymi i z zakresu medycyny pracy,
- RTG klatki piersiowej i spirometria przy narażeniu na pył węglowy i krzemionkę krystaliczną,
- badanie słuchu (audiometria) przy narażeniu na hałas maszyn górniczych,
- ocena wydolności układu krążenia przy pracy w mikroklimacie gorącym,
- badanie okulistyczne z oceną rozróżniania barw.
Szkolenia bhp i inne
- szkolenie wstępne bhp, w tym szkolenie dla osób rozpoczynających pracę pod ziemią w zakładzie górniczym,
- szkolenie okresowe bhp – nie rzadziej niż co rok (prace szczególnie niebezpieczne), z uwzględnieniem szkoleń wymaganych przepisami górniczymi,
- szkolenie z posługiwania się aparatem ucieczkowym i zasad wycofania z zagrożonego rejonu,
- szkolenie z obsługi i konserwacji urządzeń w wykonaniu przeciwwybuchowym oraz zasad pracy w atmosferze zagrożonej wybuchem metanu i pyłu węglowego,
- szkolenie z organizacji bezpiecznej pracy przy urządzeniach elektroenergetycznych powyżej 1 kV,
- szkolenie z pierwszej pomocy, w tym przy porażeniu prądem elektrycznym i zatruciu tlenkiem węgla.
Środowisko pracy
Elektromonter górniczy pracuje pod ziemią w wyrobiskach ścianowych, chodnikowych i komorach stacji transformatorowych, często kilkaset metrów pod powierzchnią. Wyrobiska są zapylone, wilgotne lub gorące, z ograniczoną widocznością i przestrzenią, a w polach metanowych atmosfera może stać się wybuchowa. Urządzenia zasilane są napięciem 1 kV, 3,3 kV i 6 kV, a praca odbywa się w pobliżu pracujących kombajnów, przenośników i kolejek. Do miejsca pracy dojeżdża się szybem i kolejkami podwieszanymi, w systemie czterozmianowym. Na stanowisku wykorzystuje się:
- kombajny ścianowe i chodnikowe, przenośniki zgrzebłowe i taśmowe, pompy odwadniające;
- stacje transformatorowe ognioszczelne, rozdzielnice i wyłączniki w wykonaniu przeciwwybuchowym;
- kable oponowe i ekranowane, skrzynki i sprzęgła kablowe;
- mierniki i przyrządy pomiarowe w wykonaniu iskrobezpiecznym;
- metanomierze przenośne i czujniki gazów;
- aparat ucieczkowy, lampa nahełmna i sprzęt łączności dołowej;
- narzędzia ręczne, klucze, wciągniki łańcuchowe i kołowroty.
Identyfikacja zagrożeń
Czynniki fizyczne:
- porażenie prądem elektrycznym urządzeń 1 kV, 3,3 kV i 6 kV oraz łuk elektryczny przy zwarciu,
- wybuch metanu lub pyłu węglowego zainicjowany iskrą elektryczną lub uszkodzonym urządzeniem,
- tąpnięcie, opad skał ze stropu i obwał ociosu,
- pochwycenie przez pracujący przenośnik lub organ urabiający kombajnu,
- przygniecenie ciężkimi elementami urządzeń przy transporcie i montażu,
- hałas kombajnów, przenośników i wentylatorów lutniowych,
- drgania mechaniczne o działaniu ogólnym i miejscowym,
- mikroklimat gorący i wilgotny w głębokich wyrobiskach,
- potknięcia i upadki na nierównym spągu przy ograniczonym oświetleniu.
Czynniki chemiczne:
- pył węglowy i pył zawierający krzemionkę krystaliczną,
- metan i niedobór tlenu w wyrobiskach,
- tlenek węgla przy pożarach endogenicznych i po robotach strzałowych,
- oleje hydrauliczne i smary, w tym trudnopalne ciecze hydrauliczne,
- gazy z rozkładu izolacji kabli przy zwarciu lub pożarze.
Czynniki psychofizyczne:
- praca pod ziemią w ograniczonej przestrzeni, przy sztucznym oświetleniu,
- ciężki wysiłek fizyczny i ręczne przenoszenie kabli i podzespołów,
- wymuszona pozycja ciała w niskich wyrobiskach i przy maszynach,
- stres związany z zagrożeniami naturalnymi i usuwaniem awarii zatrzymujących wydobycie,
- praca zmianowa, w tym w porze nocnej.
Środki ochronne
Poniżej przypisano środki ochronne do poszczególnych zagrożeń zidentyfikowanych na stanowisku elektromontera górniczego.
Środki ochrony indywidualnej
- hełm górniczy z lampą nahełmną – uderzenie, opad skał, ograniczone oświetlenie;
- aparat ucieczkowy – tlenek węgla, niedobór tlenu, gazy pożarowe;
- rękawice elektroizolacyjne, narzędzia izolowane i wskaźniki napięcia – porażenie prądem elektrycznym;
- odzież górnicza trudnopalna i antyelektrostatyczna – łuk elektryczny, wybuch, iskrzenie;
- półmaska filtrująca FFP3 – pył węglowy, pył krzemionki krystalicznej;
- ochronniki słuchu – hałas;
- obuwie górnicze z podnoskiem i ochroną śródstopia – przygniecenie, potknięcia;
- okulary ochronne i rękawice olejoodporne – pył, oleje hydrauliczne.
Środki ochrony zbiorowej i techniczne
- urządzenia w wykonaniu przeciwwybuchowym i iskrobezpiecznym oraz ich okresowe kontrole – wybuch metanu i pyłu węglowego;
- system gazometrii z automatycznym wyłączaniem napięcia po przekroczeniu stężenia metanu – wybuch metanu;
- zabezpieczenia upływowe, zwarciowe i blokady w sieciach dołowych – porażenie prądem, łuk elektryczny, pożar;
- wentylacja wyrobisk i chłodzenie powietrza – metan, mikroklimat gorący;
- zraszanie i strefy zapory przeciwwybuchowej – pył węglowy, wybuch pyłu;
- obudowa wyrobisk i kontrola stropu – tąpnięcie, opad skał;
- blokady i wyłączniki awaryjne przenośników i kombajnów – pochwycenie;
- kolejki podwieszane i wciągniki do transportu ciężkich podzespołów – przygniecenie, przenoszenie ciężarów.
Środki organizacyjne
- wykonywanie prac przy urządzeniach elektrycznych na polecenie osoby dozoru ruchu, po wyłączeniu i zabezpieczeniu napięcia – porażenie prądem, łuk elektryczny;
- pomiar stężenia metanu przed rozpoczęciem prac i zakaz otwierania urządzeń pod napięciem – wybuch metanu;
- stosowanie wyłącznie urządzeń i części dopuszczonych do stosowania w zakładzie górniczym – wybuch, pożar;
- blokada maszyn podczas napraw z oznakowaniem i zgłoszeniem w dyspozytorni – pochwycenie;
- skrócony czas pracy w mikroklimacie gorącym zgodnie z przepisami górniczymi – mikroklimat gorący, wysiłek fizyczny;
- praca w zespołach co najmniej dwuosobowych i stała łączność z dyspozytorem – stres, praca w ograniczonej przestrzeni;
- przerwy, rotacja zadań i grafik zmian z odpoczynkiem – praca nocna, wymuszona pozycja, drgania;
- pomiary hałasu, zapylenia i stężeń gazów oraz udokumentowana ocena ryzyka oddziału – hałas, pył, gazy.
Czynniki szkodliwe i uciążliwe do skierowania na badania lekarskie
Poniższy wykaz ułatwia wypełnienie skierowania na badania profilaktyczne dla elektromontera górniczego.
- czynniki fizyczne – hałas, drgania mechaniczne o działaniu ogólnym i miejscowym, mikroklimat gorący, pole elektromagnetyczne (przy urządzeniach dużej mocy, jeżeli wynika z pomiarów);
- czynniki chemiczne – pył węglowy, pył zawierający krzemionkę krystaliczną, metan (niedobór tlenu), tlenek węgla, oleje mineralne i ciecze hydrauliczne;
- czynniki biologiczne – brak;
- inne czynniki, w tym niebezpieczne – praca pod ziemią, praca przy urządzeniach elektrycznych pod napięciem i w ich pobliżu (w tym powyżej 1 kV), zagrożenie wybuchem metanu i pyłu węglowego, ciężki wysiłek fizyczny, ręczne przenoszenie ciężarów, praca w ograniczonej przestrzeni, praca zmianowa w porze nocnej.
Podobne stanowiska
Podstawa prawna
Klasyfikacja zawodów i specjalności została wprowadzona rozporządzeniem Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 21 października 2025 r. (Dz.U. z 2025 r. poz. 1534).