Programista CNC – kod 214931 w klasyfikacji zawodów i specjalności (KZiS 2025), zawód ten ujęto pod nazwą „Technolog – programista obrabiarek”. Programista CNC opracowuje programy obróbki dla tokarek, frezarek, centrów obróbczych i wycinarek sterowanych numerycznie. Na podstawie rysunków i modeli 3D dobiera technologię, narzędzia i parametry skrawania, tworzy ścieżki w systemach CAM albo pisze kod ręcznie, a potem wdraża program na maszynie – sprawdza go na sucho, nadzoruje obróbkę pierwszej sztuki, mierzy detal i koryguje korekcje narzędzi.
Programista CNC – wymagania w stosunku do pracownika
- wykształcenie średnie lub wyższe techniczne – mechanika, budowa maszyn, mechatronika;
- znajomość programowania w kodzie ISO (G-kod) i sterowań Sinumerik, Fanuc, Heidenhain;
- znajomość systemów CAD/CAM (np. Mastercam, Fusion 360, hyperMILL, SolidCAM);
- umiejętność czytania rysunku technicznego, tolerancji wymiarowych i geometrycznych;
- znajomość narzędzi skrawających i doboru parametrów obróbki;
- umiejętność posługiwania się przyrządami pomiarowymi i maszyną współrzędnościową;
- stan zdrowia pozwalający na pracę przy monitorze ekranowym i pracę w hałasie hali produkcyjnej.
Inne nazwy stanowiska
Opis zagrożeń i ryzyk zawodowych na tej stronie obejmuje również stanowiska nazywane w dokumentacji zakładowej i ogłoszeniach o pracę:
- programista obrabiarek CNC,
- technolog-programista CNC,
- programista CAM,
- programista centrów obróbczych,
- technolog CNC.
Badania
- wstępne, okresowe i kontrolne badania lekarskie z zakresu medycyny pracy;
- badanie okulistyczne w związku z pracą przy monitorze ekranowym powyżej 4 godzin dziennie;
- badanie słuchu (audiometria) – przy pracy w hałasie hali obróbki skrawaniem;
- konsultacja dermatologiczna – przy kontakcie skóry z cieczami obróbkowymi, według wskazań lekarza.
Szkolenia bhp i inne
- szkolenie wstępne bhp – instruktaż ogólny i instruktaż stanowiskowy;
- szkolenie okresowe bhp – nie rzadziej niż co 5 lat;
- szkolenie stanowiskowe z obsługi obrabiarek CNC, na których programista uruchamia programy;
- szkolenie z procedury blokowania źródeł energii (LOTO) przy pracach w przestrzeni roboczej maszyny;
- szkolenia z systemów CAM i sterowań obrabiarek;
- szkolenie z udzielania pierwszej pomocy.
Środowisko pracy
Programista CNC pracuje w biurze technologicznym przy stacji roboczej z oprogramowaniem CAD/CAM, gdzie przygotowuje programy i dokumentację, oraz na hali obróbki skrawaniem. Przy maszynie wgrywa program, ustawia punkt zerowy, mierzy narzędzia, uruchamia obróbkę w trybie pojedynczych bloków i z ograniczonym posuwem, obserwuje pracę przez szybę osłony i mierzy pierwszą sztukę. Na hali panuje hałas obrabiarek, sprężarek i odciągów, w powietrzu są mgły chłodziw, a przy maszynach – wióry i rozlane ciecze. Praca łączy długie godziny przy monitorze z presją wdrożeń nowych detali. Na stanowisku wykorzystuje się:
- stację roboczą z oprogramowaniem CAD/CAM i symulacją obróbki;
- tokarki i frezarki CNC, centra obróbcze 3- i 5-osiowe;
- przyrządy do ustawiania narzędzi poza maszyną i sondy pomiarowe;
- suwmiarki, mikrometry, czujniki zegarowe i wysokościomierze;
- narzędzia skrawające, oprawki i uchwyty;
- haczyki do wiórów, pędzle i odkurzacze przemysłowe do czyszczenia przestrzeni roboczej.
Identyfikacja zagrożeń
Czynniki fizyczne:
- pochwycenie lub uderzenie przez obracające się wrzeciono, uchwyt, przedmiot lub magazyn narzędzi;
- kolizja narzędzia przy błędzie w programie lub korekcji – wyrzut odłamków narzędzia i przedmiotu;
- skaleczenie ostrymi wiórami i krawędziami narzędzi skrawających;
- hałas obrabiarek i sprężonego powietrza na hali;
- poślizgnięcie na posadzce zanieczyszczonej chłodziwem i olejem;
- dźwiganie przedmiotów obrabianych, imadeł i uchwytów;
- uderzenie przez wózek widłowy w alejach hali.
Czynniki chemiczne:
- mgły olejowe i aerozole cieczy obróbkowych (emulsje, oleje do obróbki);
- kontakt skóry z cieczami obróbkowymi – podrażnienie i zapalenie skóry;
- pyły metali przy obróbce na sucho (stopy aluminium, żeliwo).
Czynniki biologiczne:
- bakterie i grzyby rozwijające się w zużytych emulsjach chłodząco-smarujących.
Czynniki psychofizyczne:
- długotrwała praca przy monitorze ekranowym przy programowaniu i symulacji;
- odpowiedzialność za kolizje maszyn i braki w drogich detalach;
- presja czasu przy wdrażaniu nowych wyrobów i zmianach zamówień;
- praca zmianowa, w tym w porze nocnej, przy wsparciu produkcji;
- długotrwałe skupienie uwagi przy uruchamianiu pierwszej sztuki.
Środki ochronne
Poniżej przypisano środki ochronne do poszczególnych zagrożeń zidentyfikowanych na stanowisku programisty CNC.
Środki ochrony indywidualnej
- okulary ochronne – wyrzut odłamków narzędzia i przedmiotu, wióry;
- obuwie ochronne z podnoskiem i podeszwą olejoodporną – upadek przedmiotów, poślizgnięcie;
- ochronniki słuchu – hałas obrabiarek;
- rękawice ochronne przy wymianie narzędzi i usuwaniu wiórów, zdejmowane przy pracującym wrzecionie – skaleczenie;
- krem ochronny i rękawice nitrylowe przy kontakcie z chłodziwem – podrażnienie skóry, bakterie i grzyby;
- przylegająca odzież robocza bez luźnych elementów – pochwycenie przez elementy wirujące;
- kamizelka odblaskowa w strefach ruchu wózków – uderzenie przez wózek.
Środki ochrony zbiorowej i techniczne
- zamknięte osłony przestrzeni roboczej z blokadą drzwi i szybami poliwęglanowymi – pochwycenie, wyrzut odłamków;
- symulacja obróbki z wykrywaniem kolizji przed wgraniem programu – kolizja narzędzia;
- odciągi mgieł olejowych z filtrami na obrabiarkach – mgły olejowe, pyły metali;
- systemy filtracji i kontroli stężenia emulsji – bakterie i grzyby, podrażnienie skóry;
- transportery wiórów i haczyki do ich usuwania – skaleczenie wiórami;
- suwnice, żurawiki i wózki do podnoszenia przedmiotów i uchwytów – dźwiganie;
- posadzki antypoślizgowe, tace ociekowe i sorbenty – poślizgnięcie;
- regulowane stanowiska biurowe z dwoma monitorami – praca przy monitorze.
Środki organizacyjne
- uruchamianie nowego programu w trybie pojedynczych bloków, z obniżonym posuwem i przy zamkniętych drzwiach – kolizja, wyrzut odłamków, pochwycenie;
- procedura LOTO przy pracach wewnątrz przestrzeni roboczej – pochwycenie przez elementy wirujące;
- kontrola i wymiana emulsji według harmonogramu – bakterie i grzyby, podrażnienie skóry;
- weryfikacja programu przez drugą osobę przy drogich detalach – odpowiedzialność za kolizje i braki;
- realny harmonogram wdrożeń i priorytety ustalane z produkcją – presja czasu;
- przerwy w pracy przy monitorze i przeplatanie pracy w biurze i na hali – praca przy monitorze, długotrwałe skupienie;
- grafik zmian z odpoczynkiem po zmianie nocnej – praca zmianowa;
- wyznaczone ciągi komunikacyjne i zasady ruchu na hali – uderzenie przez wózek, hałas.
Czynniki szkodliwe i uciążliwe do skierowania na badania lekarskie
Poniższy wykaz ułatwia wypełnienie skierowania na badania profilaktyczne dla programisty CNC.
- czynniki fizyczne – hałas, praca przy monitorze ekranowym powyżej 4 godzin dziennie;
- czynniki chemiczne – mgły olejowe, ciecze obróbkowe (emulsje chłodząco-smarujące), pyły metali;
- czynniki biologiczne – bakterie i grzyby w cieczach obróbkowych (narażenie sporadyczne);
- inne czynniki, w tym niebezpieczne – praca przy maszynach z ruchomymi elementami, ręczne prace transportowe, praca zmianowa, w tym w porze nocnej.
Podobne stanowiska
Podstawa prawna
Klasyfikacja zawodów i specjalności została wprowadzona rozporządzeniem Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 21 października 2025 r. (Dz.U. z 2025 r. poz. 1534).