Kardiolog – kod 221230 w klasyfikacji zawodów i specjalności (KZiS 2025), zawód ten ujęto pod nazwą „Lekarz – specjalista kardiologii”. Kardiolog rozpoznaje i leczy choroby serca i układu krążenia: chorobę wieńcową, niewydolność serca, zaburzenia rytmu i wady zastawkowe. Wykonuje echokardiografię przezklatkową i przezprzełykową, nadzoruje próby wysiłkowe i monitorowanie holterowskie, przeprowadza kardiowersje elektryczne, a w pracowni hemodynamiki i elektrofizjologii wykonuje koronarografie, angioplastyki, ablacje i wszczepienia stymulatorów serca.
Kardiolog – wymagania w stosunku do pracownika
- prawo wykonywania zawodu lekarza wydane przez okręgową radę lekarską;
- tytuł specjalisty w dziedzinie kardiologii lub odbywanie szkolenia specjalizacyjnego;
- umiejętność wykonywania i interpretacji echokardiografii, EKG, prób wysiłkowych i badań holterowskich;
- szkolenie w dziedzinie ochrony radiologicznej pacjenta – przy wykonywaniu procedur w pracowni hemodynamiki i elektrofizjologii;
- umiejętność prowadzenia zaawansowanych zabiegów resuscytacyjnych i kardiowersji elektrycznej;
- sprawność manualna i odporność na stres przy zabiegach w trybie nagłym;
- doskonalenie zawodowe potwierdzane punktami edukacyjnymi.
Inne nazwy stanowiska
Opis zagrożeń i ryzyk zawodowych na tej stronie obejmuje również stanowiska nazywane w dokumentacji zakładowej i ogłoszeniach o pracę:
- lekarz kardiolog,
- kardiolog interwencyjny,
- hemodynamik,
- elektrofizjolog,
- lekarz oddziału kardiologii.
Badania
- wstępne, okresowe i kontrolne badania lekarskie medycyny pracy;
- badania lekarskie pracownika kategorii A narażenia na promieniowanie jonizujące – co najmniej raz w roku, przy pracy w pracowni hemodynamiki lub elektrofizjologii;
- badanie okulistyczne z oceną soczewki oka – przy narażeniu na promieniowanie rozproszone w pracowni hemodynamiki;
- szczepienie przeciw wirusowemu zapaleniu wątroby typu B;
- ocena kręgosłupa – według wskazań lekarza medycyny pracy przy wieloletniej pracy w fartuchu ołowianym.
Szkolenia bhp i inne
- szkolenie wstępne bhp – instruktaż ogólny i stanowiskowy,
- szkolenie okresowe bhp dla pracowników służby zdrowia – nie rzadziej niż co 5 lat,
- szkolenie w dziedzinie ochrony radiologicznej pacjenta oraz instruktaż ochrony radiologicznej personelu pracowni hemodynamiki,
- szkolenie z zaawansowanych zabiegów resuscytacyjnych i bezpiecznego wykonywania defibrylacji,
- szkolenie z postępowania po ekspozycji zawodowej na krew,
- szkolenie z ochrony przeciwpożarowej i ewakuacji pacjentów monitorowanych.
Środowisko pracy
Kardiolog pracuje na oddziale kardiologii z salą intensywnego nadzoru kardiologicznego, w poradni, pracowni echokardiografii i w pracowni hemodynamiki. W pracowni hemodynamiki stoi przy stole angiograficznym w fartuchu ołowianym ważącym kilka kilogramów, przez kilka godzin dziennie, w polu promieniowania rozproszonego od pacjenta, które w największym stopniu dociera do głowy, oczu i lewej strony ciała operatora. Dostęp do tętnicy promieniowej lub udowej wiąże się z kontaktem z krwią pod ciśnieniem. Echokardiografię wykonuje w zaciemnionym gabinecie, sięgając ręką przez klatkę piersiową pacjenta, a echo przezprzełykowe naraża na rozprysk śliny. Ośrodki leczenia ostrego zawału pełnią dyżury całodobowe, więc wezwania do zabiegów pierwotnej angioplastyki zdarzają się w nocy. Na stanowisku wykorzystuje się:
- angiograf z ramieniem C, wstrzykiwacz środka kontrastowego i system rejestracji hemodynamicznej;
- cewniki, prowadniki, balony, stenty i koszulki naczyniowe;
- system mapowania elektroanatomicznego i generator energii do ablacji;
- echokardiograf z głowicą przezklatkową i przezprzełykową;
- bieżnię lub cykloergometr do prób wysiłkowych i rejestratory holterowskie;
- defibrylator, kardiowerter i programatory stymulatorów serca;
- kardiomonitory centralne na sali intensywnego nadzoru.
Identyfikacja zagrożeń
Czynniki fizyczne:
- promieniowanie rentgenowskie rozproszone w pracowni hemodynamiki i elektrofizjologii;
- ryzyko zaćmy popromiennej wskutek narażenia soczewki oka;
- przeciążenie kręgosłupa i stawów kolanowych przy pracy w ciężkim fartuchu ołowianym;
- długotrwała praca stojąca przy stole angiograficznym;
- porażenie prądem przy defibrylacji i kardiowersji elektrycznej;
- zakłucie igłą do nakłucia tętnicy i skaleczenie prowadnikiem;
- przeciążenie barku i nadgarstka przy wykonywaniu echokardiografii;
- uraz przy asekuracji pacjenta, który zasłabnie podczas próby wysiłkowej;
- praca przy monitorze ekranowym.
Czynniki chemiczne:
- jodowe środki kontrastowe – kontakt ze skórą i uczulenie,
- środki do dezynfekcji głowic przezprzełykowych zawierające nadtlenek wodoru lub kwas nadoctowy,
- preparaty antyseptyczne do skóry i lateks w rękawicach.
Czynniki biologiczne:
- wirusy HBV, HCV i HIV w krwi przy dostępie naczyniowym i zabiegach inwazyjnych;
- drobnoustroje ze śliny i dróg oddechowych przy echokardiografii przezprzełykowej;
- wirusy grypy i SARS-CoV-2 u pacjentów z zaostrzeniem niewydolności serca.
Czynniki psychofizyczne:
- wezwania do zabiegów ratujących życie w trybie nagłym przez całą dobę,
- dyżury medyczne i praca w porze nocnej,
- wysoka odpowiedzialność za decyzje w ostrym zespole wieńcowym i zatrzymaniu krążenia,
- zgon pacjenta w trakcie zabiegu lub resuscytacji,
- duża liczba pacjentów w poradni i presja czasu.
Środki ochronne
Poniżej przypisano środki ochronne do poszczególnych zagrożeń zidentyfikowanych na stanowisku kardiologa.
Środki ochrony indywidualnej
- fartuch ochronny z gumy ołowiowej (najlepiej dwuczęściowy, z odciążeniem bioder) i osłona tarczycy – promieniowanie rentgenowskie rozproszone, przeciążenie kręgosłupa;
- okulary ołowiane z osłonami bocznymi – zaćma popromienna;
- dawkomierz indywidualny noszony na fartuchu i pod fartuchem oraz dawkomierz soczewki oka – kontrola narażenia na promieniowanie;
- rękawice nitrylowe, maska i okulary lub przyłbica przy zabiegach inwazyjnych i echu przezprzełykowym – krew, ślina, wirusy HBV, HCV i HIV, środek kontrastowy, uczulenie na lateks;
- obuwie amortyzujące i pończochy uciskowe – długotrwała praca stojąca;
- maska chirurgiczna w okresie zachorowań – grypa, SARS-CoV-2.
Środki ochrony zbiorowej i techniczne
- osłony podwieszane z gumy ołowiowej, fartuchy stołowe i osłony podłogowe – promieniowanie rentgenowskie rozproszone, zaćma popromienna;
- angiograf z obniżoną dawką (pulsacyjna fluoroskopia, kolimacja) – promieniowanie rentgenowskie;
- wieszaki do odciążania fartucha lub systemy osłon zawieszonych nad operatorem – przeciążenie kręgosłupa;
- myjnie do głowic przezprzełykowych w zamkniętym obiegu – nadtlenek wodoru, kwas nadoctowy;
- defibrylatory z elektrodami samoprzylepnymi i sygnalizacją wyładowania – porażenie prądem;
- bieżnia z poręczami, wyłącznikiem awaryjnym i defibrylatorem w gabinecie prób wysiłkowych – zasłabnięcie pacjenta;
- regulowany fotel i leżanka do echokardiografii, wysięgnik monitora – przeciążenie barku i nadgarstka, praca przy monitorze.
Środki organizacyjne
- zaliczenie do kategorii A narażenia, ewidencja dawek i ograniczenie czasu fluoroskopii – promieniowanie rentgenowskie, zaćma popromienna;
- procedura defibrylacji z głośnym ostrzeżeniem i odsunięciem zespołu – porażenie prądem;
- procedura poekspozycyjna i szczepienia ochronne – zakłucie, wirusy HBV, HCV i HIV;
- dwie osoby przy próbie wysiłkowej i jasne kryteria jej przerwania – zasłabnięcie pacjenta;
- grafik dyżurów hemodynamicznych z zapewnieniem odpoczynku po wezwaniach nocnych – praca w porze nocnej, dyżury;
- omawianie powikłań i zgonów w zespole oraz dostęp do wsparcia psychologicznego – zgon pacjenta, odpowiedzialność;
- rotacja między pracownią hemodynamiki a oddziałem i poradnią – długotrwała praca stojąca, przeciążenie kręgosłupa, presja czasu.
Czynniki szkodliwe i uciążliwe do skierowania na badania lekarskie
Poniższy wykaz ułatwia wypełnienie skierowania na badania profilaktyczne dla kardiologa.
- czynniki fizyczne – promieniowanie jonizujące (praca w pracowni hemodynamiki lub elektrofizjologii), długotrwała praca stojąca, praca przy monitorze ekranowym;
- czynniki chemiczne – jodowe środki kontrastowe, nadtlenek wodoru, kwas nadoctowy;
- czynniki biologiczne – wirusy HBV, HCV, HIV;
- inne czynniki, w tym niebezpieczne – ryzyko zakłucia, praca w fartuchu ochronnym z gumy ołowiowej, praca w porze nocnej i dyżury medyczne, obciążenie psychiczne.
Podobne stanowiska
Podstawa prawna
Klasyfikacja zawodów i specjalności została wprowadzona rozporządzeniem Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 21 października 2025 r. (Dz.U. z 2025 r. poz. 1534).