Technik inżynierii sanitarnej

Technik inżynierii sanitarnej – kod 311218 w klasyfikacji zawodów i specjalności (KZiS 2025). Technik inżynierii sanitarnej przygotowuje i nadzoruje wykonanie instalacji wodociągowych, kanalizacyjnych, grzewczych, gazowych i wentylacyjnych w budynkach oraz sieci zewnętrznych. Wykonuje obmiary i kosztorysy, prowadzi dokumentację budowy, kontroluje jakość połączeń i materiałów, uczestniczy w próbach ciśnieniowych i szczelności oraz w odbiorach i regulacji instalacji.

Technik inżynierii sanitarnej – wymagania w stosunku do pracownika

wykształcenie średnie techniczne w zawodzie związanym z instalacjami sanitarnymi,
umiejętność czytania rysunku technicznego i schematów instalacyjnych oraz sporządzania obmiarów,
znajomość technologii łączenia rur – zgrzewanie, zaprasowywanie, lutowanie i połączenia kielichowe,
znajomość zasad prowadzenia prób ciśnieniowych, szczelności instalacji gazowej i dezynfekcji instalacji wody,
brak przeciwwskazań do pracy na wysokości i w wykopach,
uprawnienia do spawania lub zgrzewania oraz świadectwo kwalifikacyjne, tam gdzie wymagają tego przepisy lub procedury zakładowe.

Inne nazwy stanowiska

Opis zagrożeń i ryzyk zawodowych na tej stronie obejmuje również stanowiska nazywane w dokumentacji zakładowej i ogłoszeniach o pracę:

technik instalacji sanitarnych,
majster instalacji sanitarnych,
kierownik robót instalacyjnych,
kosztorysant instalacji sanitarnych,
inspektor nadzoru instalacji wodno-kanalizacyjnych.

Badania

wstępne badania lekarskie przed rozpoczęciem pracy,
okresowe badania lekarskie w terminach wyznaczonych przez lekarza medycyny pracy,
kontrolne badania lekarskie po niezdolności do pracy z powodu choroby trwającej dłużej niż 30 dni,
badania do pracy na wysokości powyżej 3 m na rusztowaniach, drabinach i dachach,
badania uwzględniające pracę w wykopach, w przestrzeniach zamkniętych i w kontakcie ze ściekami, w zakresie ustalonym przez lekarza.

Szkolenia bhp i inne

szkolenie wstępne bhp – instruktaż ogólny i instruktaż stanowiskowy,
szkolenie okresowe bhp dla osób kierujących pracownikami – nie rzadziej niż co 5 lat,
instruktaż prowadzenia prób ciśnieniowych i próby szczelności instalacji gazowej,
szkolenie z pracy na wysokości i z użytkowania rusztowań,
szkolenie z pracy w przestrzeniach zamkniętych – studzienki, komory, zbiorniki,
szkolenie z obsługi wykopów, zabezpieczania ścian i prac w pobliżu sieci podziemnych,
szkolenie z pierwszej pomocy, w tym postępowania przy zatruciu gazami kanalizacyjnymi.

Środowisko pracy

Technik pracuje na budowach, w budynkach w trakcie remontu, w kotłowniach, węzłach cieplnych, piwnicach i na dachach, a także w biurze przy kosztorysach i dokumentacji. Na placu budowy porusza się po stropach bez wykończenia, w ciasnych szachtach i kanałach instalacyjnych, nad wykopami o głębokości kilku metrów, w pyle, hałasie i przy pracujących maszynach. Kontrola połączeń oznacza pracę w pozycjach wymuszonych, klęcząc i leżąc, z oświetleniem przenośnym. Próby szczelności instalacji gazowej i sprawdzanie studzienek kanalizacyjnych prowadzi się w warunkach, w których może gromadzić się gaz palny lub siarkowodór. Prace trwają przez cały rok, także w mrozie i deszczu, w narzuconych terminach odbiorów. Na stanowisku wykorzystuje się:

manometry, pompy do prób ciśnieniowych i aparatura do próby szczelności gazu;
detektory gazu palnego i mierniki wielogazowe;
kamery inspekcyjne do przewodów kanalizacyjnych;
zgrzewarki do rur z polipropylenu i polietylenu, prasy do złączek;
dalmierz laserowy, poziomnica, niwelator i oprogramowanie kosztorysowe;
rusztowania, drabiny, podesty oraz oświetlenie przenośne;
zestaw do dezynfekcji i płukania instalacji wody.

Identyfikacja zagrożeń

Czynniki fizyczne:

upadek z rusztowania, drabiny, dachu i przez niezabezpieczone otwory w stropach,
upadek do wykopu oraz zasypanie przy obsunięciu ścian w czasie kontroli sieci,
uwolnienie wody lub gazu pod ciśnieniem przy próbie szczelności i rozszczelnieniu złącza,
oparzenia gorącą wodą i parą w węzłach cieplnych oraz od zgrzewarek do rur,
hałas urządzeń budowlanych, przecinarek, młotów i wentylatorów,
pył zawierający krzemionkę krystaliczną przy przebiciach w murach i betonie,
porażenie prądem przy zasilaniu narzędzi z placu budowy i pracy w mokrych pomieszczeniach.

Czynniki chemiczne:

gaz ziemny i propan-butan przy próbach i naprawach instalacji gazowych,
siarkowodór i metan gromadzące się w studzienkach i komorach kanalizacyjnych,
kleje i rozpuszczalniki do rur z PVC oraz pasty montażowe,
podchloryn sodu stosowany do dezynfekcji instalacji wody pitnej,
dymy powstające przy zgrzewaniu tworzyw i lutowaniu miedzi topnikami.

Czynniki biologiczne:

ścieki i bakterie kałowe w instalacjach kanalizacyjnych i studzienkach,
bakterie Legionella w aerozolu z instalacji ciepłej wody i układów chłodzenia.

Czynniki psychofizyczne:

presja terminów odbiorów i uruchomień instalacji,
odpowiedzialność za szczelność instalacji gazowej i jakość instalacji wody pitnej,
praca klęcząc, leżąc i w ciasnych szachtach przy kontroli połączeń,
praca przy monitorze ekranowym przy kosztorysowaniu i prowadzeniu dokumentacji,
konflikty z wykonawcami i inwestorem przy kwestionowaniu jakości robót.

Środki ochronne

Poniżej przypisano środki ochronne do poszczególnych zagrożeń zidentyfikowanych na stanowisku technika inżynierii sanitarnej.

Środki ochrony indywidualnej

szelki bezpieczeństwa z amortyzatorem i linką przy pracy na rusztowaniu i dachu – upadek z wysokości;
rękawice termoizolacyjne przy pracach w węźle cieplnym i przy zgrzewarce – oparzenia;
ochronniki słuchu i półmaska z filtrem P3 w strefie pracy maszyn i narzędzi udarowych – hałas, pył mineralny;
rękawice chemoodporne, gogle i rękawice odporne na przecięcie przy klejeniu rur i dezynfekcji instalacji – kleje i rozpuszczalniki do rur, podchloryn sodu do dezynfekcji instalacji, dymy z zgrzewania i lutowania;
mierniki wielogazowe, aparat ucieczkowy i szelki z linką przy wejściu do studzienki – siarkowodór i metan w kanalizacji, gaz ziemny i propan-butan;
odzież nieprzemakalna i rękawice wodoszczelne przy kontakcie ze ściekami oraz przy pracy w deszczu i mrozie – ścieki i bakterie kałowe.

Środki ochrony zbiorowej i techniczne

balustrady, siatki i zakrycia otworów w stropach, rusztowania z atestem i odbiorem – upadek z wysokości;
obudowy i szalunki ścian wykopu, kładki z poręczami i oznakowanie strefy – upadek do wykopu i zasypanie;
manometry z zaworami bezpieczeństwa, procedura stopniowego podnoszenia ciśnienia i odcięcia – uwolnienie medium pod ciśnieniem;
rozdzielnice budowlane z wyłącznikami różnicowoprądowymi i oświetlenie o niskim napięciu w mokrych pomieszczeniach – prąd elektryczny;
wentylacja mechaniczna studzienek i komór przed i w trakcie wejścia – siarkowodór i metan w kanalizacji, ścieki i bakterie kałowe;
ergonomiczne stanowisko biurowe do kosztorysowania i dokumentacji – praca przy monitorze, wymuszona pozycja ciała.

Środki organizacyjne

pozwolenie na pracę w przestrzeni zamkniętej z pomiarem atmosfery i asekuracją dwóch osób – siarkowodór i metan w kanalizacji, ścieki i bakterie kałowe;
procedura prób ciśnieniowych i szczelności z wyznaczeniem strefy niebezpiecznej – uwolnienie medium pod ciśnieniem, gaz ziemny i propan-butan, odpowiedzialność za bezpieczeństwo instalacji;
plan bezpieczeństwa i ochrony zdrowia budowy oraz codzienna kontrola rusztowań i wykopów – upadek z wysokości, upadek do wykopu i zasypanie;
płukanie i dezynfekcja instalacji według instrukcji, kontrola temperatury ciepłej wody – bakterie Legionella w instalacjach, podchloryn sodu do dezynfekcji instalacji;
realne harmonogramy robót i odbiorów oraz tryb zgłaszania opóźnień – presja terminów odbiorów, konflikty na budowie;
rotacja prac w pozycjach wymuszonych i przerwy w ciasnych szachtach – wymuszona pozycja ciała.

Czynniki szkodliwe i uciążliwe do skierowania na badania lekarskie

Poniższy wykaz ułatwia wypełnienie skierowania na badania profilaktyczne dla technika inżynierii sanitarnej.

czynniki fizyczne – hałas, drgania mechaniczne o działaniu miejscowym od narzędzi udarowych, pył zawierający krzemionkę krystaliczną, niekorzystny mikroklimat i praca na otwartej przestrzeni, kontakt z gorącymi mediami;
czynniki chemiczne – gaz ziemny i propan-butan, siarkowodór i metan w kanalizacji, kleje i rozpuszczalniki do rur z PVC, podchloryn sodu, dymy ze zgrzewania tworzyw i topników lutowniczych;
czynniki biologiczne – czynniki biologiczne grupy 2 – bakterie kałowe w ściekach, Legionella pneumophila;
inne czynniki, w tym niebezpieczne – praca na wysokości powyżej 3 m, praca w wykopach i w przestrzeniach zamkniętych, prace pod ciśnieniem i próby szczelności instalacji gazowej, dźwiganie, wymuszona pozycja ciała, praca przy monitorze ekranowym.

Podobne kody zawodów w klasyfikacji

Klasyfikacja zawodów i specjalności opisuje obok siebie kilka stanowisk o bardzo zbliżonych nazwach. W dokumentacji oceny ryzyka zawodowego trzeba wpisać ten kod, który odpowiada faktycznemu zakresowi obowiązków – opisywane tu stanowisko to technik inżynierii sanitarnej, kod 311218. Pozostałe kody z tej grupy:

technik urządzeń sanitarnych – kod 311209: prowadzi próby szczelności i ciśnieniowe, uruchamia i reguluje instalacje oraz odbiera roboty i sporządza dokumentację powykonawczą.
monter sieci i instalacji sanitarnych – kod 712618: wykonuje przyłącza i piony własnymi rękami – zgrzewa i lutuje rury, montuje armaturę oraz urządzenia sanitarne, pracując w wykopach i studzienkach.

Decyduje stopień udziału w pracach fizycznych: przygotowanie kosztorysów i kontrola materiałów to kod 311218, a samodzielny montaż – kod 712618. W skierowaniu na badania dla stanowisk nadzoru wystarczy ująć pobyt na budowie i pracę przy komputerze.

Podobne stanowiska

Podstawa prawna

Klasyfikacja zawodów i specjalności została wprowadzona rozporządzeniem Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 21 października 2025 r. (Dz.U. z 2025 r. poz. 1534).

ryzyko zawodowe on-line

Stanowiska pracy