Liczarz

Liczarz – kod 932903 w klasyfikacji zawodów i specjalności (KZiS 2025). Liczarz przelicza i sortuje gotówkę w centrum przetwarzania wartości, w banku lub w kasie zakładu – otwiera plomby bezpiecznych pakietów, przelicza banknoty i monety na maszynach liczących, wyodrębnia znaki uszkodzone i podejrzane co do autentyczności, formuje i plombuje nowe pakiety oraz sporządza protokoły różnic i dokumentację obrotu.

Liczarz – wymagania w stosunku do pracownika

wykształcenie co najmniej średnie oraz zaświadczenie o niekaralności,
znajomość zasad przeliczania i sortowania gotówki oraz rozpoznawania zabezpieczeń banknotów,
umiejętność obsługi maszyn liczących i sortujących oraz testerów autentyczności,
dokładność, rzetelność i odporność na pracę pod kontrolą monitoringu,
sprawność manualna i dobra ostrość wzroku, w tym widzenie z bliska,
przeszkolenie w zakresie ochrony wartości pieniężnych, w zakresie wymaganym przez pracodawcę.

Inne nazwy stanowiska

Opis zagrożeń i ryzyk zawodowych na tej stronie obejmuje również stanowiska nazywane w dokumentacji zakładowej i ogłoszeniach o pracę:

pracownik liczarni,
sorter banknotów,
kasjer liczący gotówkę,
pracownik centrum przetwarzania gotówki,
operator maszyn liczących.

Badania

wstępne badania lekarskie przed rozpoczęciem pracy,
okresowe badania lekarskie w terminach wyznaczonych przez lekarza medycyny pracy,
kontrolne badania lekarskie po niezdolności do pracy z powodu choroby trwającej dłużej niż 30 dni,
badania dla osób pracujących przy monitorze ekranowym powyżej 4 godzin dziennie, z oceną wzroku,
badania uwzględniające narażenie na pył papierowy, hałas maszyn i powtarzalne ruchy rąk, w zakresie ustalonym przez lekarza.

Szkolenia bhp i inne

szkolenie wstępne bhp – instruktaż ogólny i instruktaż stanowiskowy,
szkolenie okresowe bhp – nie rzadziej niż co 6 lat dla stanowiska administracyjno-biurowego,
instruktaż obsługi maszyn liczących i sortujących oraz usuwania zatorów banknotów,
instruktaż ręcznych prac transportowych przy przenoszeniu worków i kaset z monetami,
szkolenie z zasad bezpieczeństwa w strefie przetwarzania wartości i postępowania przy napadzie,
szkolenie z pierwszej pomocy i zasad ewakuacji ze strefy chronionej.

Środowisko pracy

Liczarnia to pomieszczenie o podwyższonych wymaganiach bezpieczeństwa – bez okien lub z oknami zabezpieczonymi, z kontrolą dostępu, śluzą, monitoringiem obejmującym każde stanowisko i zakazem wnoszenia rzeczy osobistych. Liczarz pracuje przez całą zmianę przy stanowisku z maszyną liczącą, siedząc, z powtarzalnymi ruchami dłoni przy podawaniu i formowaniu pakietów. Maszyny pracują głośno, a z banknotów unosi się pył papierowy z drobinami zanieczyszczeń i tuszu. Monety przychodzą w workach i kasetach o masie kilkunastu kilogramów, które trzeba przenosić i opróżniać. Obowiązuje stała zgodność liczby i wartości, a każda różnica wymaga protokołu i wyjaśnienia, co utrzymuje wysokie napięcie przez cały dzień. Na stanowisku wykorzystuje się:

maszyny liczące i sortujące banknoty oraz liczarki i workownice monet;
testery autentyczności – lampy UV, lupy i czytniki cech magnetycznych;
wagi kontrolne, taśmy banderolujące i urządzenia plombujące;
wózki transportowe, kasety i worki na wartości;
komputer z systemem ewidencji obrotu gotówkowego;
system kontroli dostępu, monitoring i przyciski napadowe.

Identyfikacja zagrożeń

Czynniki fizyczne:

pył papierowy z banknotów wraz z drobinami zanieczyszczeń, tuszu i mikroorganizmów,
hałas maszyn liczących i sortujących pracujących bez przerwy w jednym pomieszczeniu,
powtarzalne ruchy nadgarstków i palców oraz praca statyczna w pozycji siedzącej,
pochwycenie palców przez mechanizm podajnika i uderzenie przy usuwaniu zatoru banknotów,
dźwiganie i przenoszenie worków oraz kaset z monetami o masie kilkunastu kilogramów,
napad i zagrożenie przemocą ze względu na przechowywane wartości pieniężne,
obciążenie wzroku przy kontroli zabezpieczeń banknotów w świetle UV i przy odczycie numerów.

Czynniki chemiczne:

tusze, pozostałości farb zabezpieczających i zanieczyszczenia chemiczne na obiegowych banknotach,
preparaty do czyszczenia rolek i czujników maszyn liczących, w tym aerozole z rozpuszczalnikami,
pyły metalowe z monet oraz pył z worków i opakowań transportowych.

Czynniki biologiczne:

drobnoustroje i grzyby bytujące na banknotach i monetach w obiegu,
pleśnie na zawilgoconych banknotach i w workach przechowywanych w złych warunkach.

Czynniki psychofizyczne:

odpowiedzialność materialna za przeliczane wartości i konieczność wyjaśniania różnic,
praca pod stałym nadzorem kamer i w rygorystycznych procedurach bezpieczeństwa,
monotonia przeliczania przez całą zmianę przy narzuconych normach przeliczeń,
praca w pomieszczeniu bez dostępu światła dziennego i bez możliwości swobodnego wyjścia,
praca przy monitorze ekranowym powyżej 4 godzin dziennie przy ewidencji obrotu.

Środki ochronne

Poniżej przypisano środki ochronne do poszczególnych zagrożeń zidentyfikowanych na stanowisku liczarza.

Środki ochrony indywidualnej

rękawice jednorazowe lub bawełniane do pracy z banknotami i monetami – drobnoustroje na banknotach, tusze i pozostałości na banknotach, pyły z monet i opakowań;
półmaska z filtrem P2 przy przeliczaniu silnie zabrudzonych i zawilgoconych pakietów – pył papierowy z banknotów, pleśnie na zawilgoconych pakietach;
ochronniki słuchu lub wkładki przeciwhałasowe w liczarni – hałas maszyn liczących;
rękawice ochronne i pas lędźwiowy przy przenoszeniu worków z monetami – dźwiganie worków z monetami;
okulary ochronne przy czyszczeniu maszyn preparatami w aerozolu – środki czyszczące maszyny, obciążenie wzroku;
środki do dezynfekcji rąk dostępne na każdym stanowisku – drobnoustroje na banknotach.

Środki ochrony zbiorowej i techniczne

maszyny liczące z osłonami podajników, blokadą dostępu do mechanizmu i wyłącznikiem awaryjnym – pochwycenie i uderzenie w maszynie;
odciągi i filtry powietrza w liczarni oraz regularne czyszczenie maszyn i pomieszczenia – pył papierowy z banknotów, pyły z monet i opakowań, pleśnie na zawilgoconych pakietach;
obudowy dźwiękochłonne maszyn i wydzielenie stanowisk o największym hałasie – hałas maszyn liczących;
wózki transportowe, podnośniki i stanowiska opróżniania worków na właściwej wysokości – dźwiganie worków z monetami;
śluzy, kontrola dostępu, drzwi antywłamaniowe, monitoring i przyciski napadowe – napad i zagrożenie w strefie wartości;
oświetlenie o właściwym natężeniu, lampy UV z osłoną i ergonomiczne stanowisko z podparciem przedramion – obciążenie wzroku, powtarzalne ruchy i praca statyczna, praca przy monitorze;
wentylacja i klimatyzacja pomieszczenia bez okien oraz wydzielone pomieszczenie przerw – praca w pomieszczeniu bez okien.

Środki organizacyjne

rotacja czynności i przerwy co godzinę pracy przy maszynie oraz ćwiczenia rozluźniające nadgarstki – powtarzalne ruchy i praca statyczna, monotonia i tempo pracy;
zakaz usuwania zatorów w maszynie w ruchu i instrukcja jej zatrzymania – pochwycenie i uderzenie w maszynie;
procedury przeliczeń z udziałem dwóch osób, protokoły różnic i jasne zasady odpowiedzialności – odpowiedzialność materialna, praca pod stałym monitoringiem;
plan ochrony obiektu, ćwiczenia postępowania przy napadzie i współpraca z firmą ochrony – napad i zagrożenie w strefie wartości;
pomiary hałasu i zapylenia w liczarni oraz instrukcje stosowania preparatów czyszczących – hałas maszyn liczących, pył papierowy z banknotów, środki czyszczące maszyny;
przerwy w pracy przy monitorze i możliwość wyjścia na zewnątrz w czasie przerw – praca przy monitorze, praca w pomieszczeniu bez okien;
zasady higieny rąk po kontakcie z gotówką i zakaz spożywania posiłków na stanowisku – drobnoustroje na banknotach, tusze i pozostałości na banknotach, obciążenie wzroku.

Czynniki szkodliwe i uciążliwe do skierowania na badania lekarskie

Poniższy wykaz ułatwia wypełnienie skierowania na badania profilaktyczne dla liczarza.

czynniki fizyczne – hałas maszyn liczących, pył papierowy z banknotów i pyły metalowe z monet, brak dostępu światła dziennego, powtarzalne ruchy nadgarstków i praca statyczna w pozycji siedzącej;
czynniki chemiczne – tusze i pozostałości farb zabezpieczających na banknotach, preparaty w aerozolu do czyszczenia maszyn liczących;
czynniki biologiczne – czynniki biologiczne grupy 2 – drobnoustroje i grzyby bytujące na banknotach i monetach, pleśnie na zawilgoconych pakietach;
inne czynniki, w tym niebezpieczne – praca przy monitorze ekranowym powyżej 4 godzin dziennie, praca przy maszynach w ruchu, dźwiganie worków i kaset z monetami, praca w strefie przetwarzania wartości pieniężnych i ryzyko napadu, odpowiedzialność materialna i praca pod stałym monitoringiem.

Podobne stanowiska

Podstawa prawna

Klasyfikacja zawodów i specjalności została wprowadzona rozporządzeniem Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 21 października 2025 r. (Dz.U. z 2025 r. poz. 1534).

ryzyko zawodowe on-line

Stanowiska pracy