Technik przemysłu jachtowego – kod 311947 w klasyfikacji zawodów i specjalności (KZiS 2025). Technik przemysłu jachtowego przygotowuje i nadzoruje produkcję łodzi i jachtów z laminatów poliestrowych oraz epoksydowych: przygotowanie form, nakładanie żelkotu, laminowanie ręczne i metodą infuzji, klejenie przegród, montaż wyposażenia i instalacji oraz wykończenie kadłuba. Prowadzi kontrolę jakości i dokumentację produkcyjną.
Technik przemysłu jachtowego – wymagania w stosunku do pracownika
- wykształcenie średnie techniczne w zawodzie technik przemysłu jachtowego lub pokrewnym,
- znajomość technologii laminatów poliestrowych i epoksydowych, żelkotów oraz rdzeni przekładkowych,
- umiejętność przygotowania form, nakładania powłok i prowadzenia laminowania metodą infuzji,
- znajomość zasad montażu instalacji pokładowych, osprzętu i napędu,
- umiejętność oceny wad laminatu i prowadzenia kontroli jakości,
- brak przeciwwskazań do pracy w przestrzeniach zamkniętych wewnątrz kadłuba.
Inne nazwy stanowiska
Opis zagrożeń i ryzyk zawodowych na tej stronie obejmuje również stanowiska nazywane w dokumentacji zakładowej i ogłoszeniach o pracę:
- technik budowy jachtów,
- technolog laminatów szkutniczych,
- technik wyposażania jachtów,
- kontroler jakości produkcji jachtów,
- technik napraw kadłubów jachtowych.
Badania
- wstępne badania lekarskie przed rozpoczęciem pracy,
- okresowe badania lekarskie w terminach wyznaczonych przez lekarza medycyny pracy,
- ocena narażenia na styren i inne lotne związki organiczne,
- spirometria i badanie w kierunku uczulenia na żywice epoksydowe oraz pył szklany,
- ocena zdolności do pracy w przestrzeniach zamkniętych i w sprzęcie ochrony układu oddechowego,
- badania audiometryczne przy narażeniu na hałas szlifierek i urządzeń natryskowych.
Szkolenia bhp i inne
- szkolenie wstępne bhp – instruktaż ogólny i instruktaż stanowiskowy,
- szkolenie okresowe bhp – nie rzadziej niż co 3 lata,
- instruktaż pracy z żywicami, nadtlenkami organicznymi i przyspieszaczami, w tym zakazu ich mieszania bezpośrednio,
- szkolenie z pracy w przestrzeniach zamkniętych wewnątrz kadłuba i zbiorników,
- szkolenie z ochrony przeciwpożarowej hali laminowania i magazynu żywic,
- szkolenie z pracy na wysokości przy montażu na pomostach wokół kadłuba,
- szkolenie z pierwszej pomocy, w tym postępowania przy kontakcie żywicy ze skórą i oczami.
Środowisko pracy
Hala laminowania ma temperaturę utrzymywaną w wąskim zakresie, bo od niej zależy przebieg utwardzania żywicy, a w powietrzu stale wyczuwalny jest ostry zapach styrenu. Przy natrysku żelkotu powstaje aerozol, przy szlifowaniu laminatu – drobny pył szklany, który wnika w skórę i drażni drogi oddechowe. Pracownicy wchodzą do wnętrza kadłuba przez niewielkie otwory, gdzie żywica utwardza się w ograniczonej wentylacji, a opary gromadzą się przy dnie. Przy montażu wyposażenia korzysta się z pomostów wokół jednostki i suwnicy do przenoszenia kadłuba oraz form. Gotowe łodzie przechodzą próby na wodzie, w których technik również uczestniczy. Na stanowisku wykorzystuje się:
- formy laminatorskie, żelkoty, żywice poliestrowe i epoksydowe oraz utwardzacze;
- maty i tkaniny szklane, rdzenie przekładkowe i materiały rozdzielające;
- instalacja infuzji z pompami podciśnieniowymi, worki i węże;
- pistolety natryskowe, walce, szlifierki oscylacyjne i polerki;
- suwnice, pasy do podnoszenia kadłubów oraz pomosty i podesty montażowe;
- narzędzia ręczne i elektronarzędzia do montażu wyposażenia pokładowego.
Identyfikacja zagrożeń
Czynniki fizyczne:
- upadek z pomostów wokół kadłuba, z drabin i z pokładu jachtu,
- wpadnięcie do wnętrza kadłuba przez otwarte luki i otwory technologiczne,
- przygniecenie przez kadłub, formę lub element podnoszony suwnicą,
- hałas szlifierek, polerek, pistoletów natryskowych i instalacji odciągowej,
- drgania mechaniczne o działaniu miejscowym od szlifierek i polerek,
- pożar żywic, rozpuszczalników i materiałów rozdzielających w hali laminowania,
- gwałtowny wzrost temperatury i rozkład żywicy przy nieprawidłowym dawkowaniu utwardzacza,
- skaleczenia o krawędzie laminatu, włókna szklane i obcięte elementy,
- porażenie prądem od elektronarzędzi używanych w wilgotnym i ciasnym wnętrzu kadłuba,
- wpadnięcie do wody podczas prób i prac przy jednostce na wodzie.
Czynniki chemiczne:
- styren uwalniany z żywic poliestrowych i żelkotów, o działaniu drażniącym i neurotoksycznym,
- żywice epoksydowe oraz utwardzacze aminowe o silnym działaniu uczulającym,
- nadtlenek metyloetyloketonu i inne nadtlenki organiczne stosowane jako inicjatory,
- pył włókna szklanego i utwardzonego laminatu przy szlifowaniu oraz obcinaniu,
- aceton i rozcieńczalniki do mycia narzędzi oraz powierzchni,
- gromadzenie się par rozpuszczalników i niedobór tlenu w zamkniętym wnętrzu kadłuba.
Czynniki psychofizyczne:
- presja terminu, ponieważ jednostki muszą być gotowe przed sezonem i targami,
- praca w wymuszonych pozycjach, na klęczkach i w ciasnym wnętrzu kadłuba,
- odpowiedzialność za jakość laminatu i bezpieczeństwo jednostki pływającej,
- praca zmianowa i wydłużony czas pracy w szczycie sezonu produkcyjnego,
- praca przy monitorze ekranowym przy dokumentacji produkcyjnej i rysunkach.
Środki ochronne
Poniżej przypisano środki ochronne do poszczególnych zagrożeń zidentyfikowanych na stanowisku technika przemysłu jachtowego.
Środki ochrony indywidualnej
- maska z filtrem par organicznych lub aparat nawiewowy w strefie laminowania i natrysku – styren, aceton i rozpuszczalniki, nadtlenki organiczne;
- rękawice nitrylowe, kombinezon ochronny i okulary przy pracy z żywicami – żywice epoksydowe i aminy, styren, nadtlenki organiczne;
- półmaska z filtrem P3 i odzież zakrywająca skórę przy szlifowaniu laminatu – pył szklany i laminatu, skaleczenia laminatem;
- aparat izolujący lub nawiewowy, szelki i asekuracja przy pracy wewnątrz kadłuba – niedobór tlenu i opary w kadłubie;
- szelki bezpieczeństwa przy pracy na pomostach i pokładzie – upadek z wysokości, upadek do wnętrza kadłuba;
- hełm ochronny i obuwie z podnoskiem w strefie transportu kadłubów – przygniecenie kadłubem lub formą;
- ochronniki słuchu i rękawice antywibracyjne – hałas, drgania miejscowe;
- kamizelka ratunkowa przy pracach na wodzie i próbach jednostki – utonięcie;
- rękawice i obuwie elektroizolacyjne przy elektronarzędziach w kadłubie – porażenie prądem.
Środki ochrony zbiorowej i techniczne
- wentylacja ogólna hali i odciąg miejscowy przy stanowiskach laminowania oraz natrysku – styren, żywice epoksydowe i aminy, aceton i rozpuszczalniki;
- wentylacja wymuszona i oświetlenie o napięciu bezpiecznym we wnętrzu kadłuba – niedobór tlenu i opary w kadłubie, porażenie prądem;
- kabiny i stanowiska szlifowania z odciągiem oraz narzędzia z odsysaniem pyłu – pył szklany i laminatu;
- oddzielne, chłodzone magazyny żywic i nadtlenków z zakazem wspólnego składowania – nadtlenki organiczne, rozkład egzotermiczny żywicy, pożar;
- instalacja gaśnicza, czujki i gaśnice w hali laminowania oraz zbieranie odpadów żywicznych do pojemników – pożar;
- pomosty z balustradami wokół kadłuba i zakrywanie luków w pokładzie – upadek z wysokości, upadek do wnętrza kadłuba;
- atestowane pasy i trawersy do podnoszenia kadłubów oraz strefy zakazu wejścia – przygniecenie kadłubem lub formą;
- obudowy i wygłuszenie stanowisk szlifowania oraz sprężarek – hałas;
- stanowiska o regulowanej wysokości i obrotniki form ograniczające pozycje wymuszone – wymuszone pozycje ciała, skaleczenia laminatem;
- pomosty i barierki na przystani oraz sprzęt ratunkowy przy stanowisku wodnym – utonięcie;
- ergonomiczne stanowisko komputerowe w biurze technologicznym – praca przy monitorze.
Środki organizacyjne
- procedura dozowania utwardzacza z kontrolą proporcji i temperatury otoczenia – rozkład egzotermiczny żywicy, odpowiedzialność za jakość;
- pozwolenie na pracę w przestrzeni zamkniętej z pomiarem atmosfery i asekuracją – niedobór tlenu i opary w kadłubie;
- pomiary stężeń styrenu i pyłu oraz ograniczanie czasu przebywania w strefie laminowania – styren, pył szklany i laminatu;
- karty charakterystyki, oznakowanie opakowań i zakaz jedzenia w strefie produkcji – żywice epoksydowe i aminy, aceton i rozpuszczalniki, nadtlenki organiczne;
- harmonogram produkcji z rezerwą przed sezonem i ograniczanie nadgodzin – presja terminu sezonu, praca zmianowa i nadgodziny;
- rotacja zadań przy szlifowaniu i laminowaniu oraz przerwy regeneracyjne – wymuszone pozycje ciała, drgania miejscowe, hałas;
- zakaz samodzielnej pracy na wodzie i przy próbach jednostki – utonięcie;
- instrukcja postępowania przy kontakcie żywicy ze skórą i oczami oraz dostęp do oczomyjki – żywice epoksydowe i aminy, skaleczenia laminatem;
- przerwy w pracy przy monitorze – praca przy monitorze.
Czynniki szkodliwe i uciążliwe do skierowania na badania lekarskie
Poniższy wykaz ułatwia wypełnienie skierowania na badania profilaktyczne dla technika przemysłu jachtowego.
- czynniki fizyczne – hałas, drgania mechaniczne o działaniu miejscowym, praca na wysokości powyżej 3 m, pył włókna szklanego;
- czynniki chemiczne – styren, żywice epoksydowe i utwardzacze aminowe, nadtlenek metyloetyloketonu, aceton i rozcieńczalniki, pył włókna szklanego i utwardzonego laminatu;
- czynniki biologiczne – brak;
- inne czynniki, w tym niebezpieczne – praca w przestrzeniach zamkniętych wewnątrz kadłuba z ryzykiem niedoboru tlenu, praca nad wodą i na wodzie, obsługa urządzeń transportu bliskiego przy przenoszeniu kadłubów, praca w pozycji wymuszonej, praca zmianowa, praca przy monitorze ekranowym.
Podobne kody zawodów w klasyfikacji
Klasyfikacja zawodów i specjalności opisuje obok siebie kilka stanowisk o bardzo zbliżonych nazwach. W dokumentacji oceny ryzyka zawodowego trzeba wpisać ten kod, który odpowiada faktycznemu zakresowi obowiązków – opisywane tu stanowisko to technik przemysłu jachtowego, kod 311947. Pozostałe kody z tej grupy:
- technik budownictwa okrętowego – kod 311910: nadzoruje prace na stalowym kadłubie – wypalanie elementów, prefabrykację sekcji, prostowanie i kontrolę spoin metodami nieniszczącymi.
- technik budowy jednostek pływających – kod 311942: montuje sekcje kadłuba, wyposaża jednostkę i nadzoruje wodowanie oraz próby po budowie.
Ten kod wybiera się tam, gdzie pracownik prowadzi laminowanie i wykończenie kadłuba z tworzyw. W skierowaniu na badania trzeba wtedy wskazać styren i żywice epoksydowe, a nie dymy spawalnicze.
Podobne stanowiska
Podstawa prawna
Klasyfikacja zawodów i specjalności została wprowadzona rozporządzeniem Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 21 października 2025 r. (Dz.U. z 2025 r. poz. 1534).