Kierownik przedsiębiorstwa w rybołówstwie – kod 131202 w klasyfikacji zawodów i specjalności (KZiS 2025). Kierownik przedsiębiorstwa w rybołówstwie prowadzi firmę połowową – planuje rejsy kutrów i łodzi, rozlicza kwoty połowowe, organizuje wyładunek, sortowanie i sprzedaż ryby oraz utrzymanie jednostek i sprzętu połowowego. Kontaktuje się z inspekcją rybołówstwa morskiego, prowadzi dzienniki połowowe i dokumentację załogi, nadzoruje remonty kutrów w porcie oraz pracę bazy i chłodni. Bywa na nabrzeżu przy każdej pogodzie, a przy niedoborze załogi uczestniczy w rejsie.
Kierownik przedsiębiorstwa w rybołówstwie – wymagania w stosunku do pracownika
- wykształcenie średnie lub wyższe, najczęściej rybackie, nawigacyjne albo ekonomiczne,
- znajomość przepisów o rybołówstwie morskim, kwot połowowych i raportowania połowów,
- znajomość technik połowu, narzędzi sieciowych oraz zasad eksploatacji kutrów,
- umiejętność planowania rejsów, kalkulacji kosztów paliwa i sprzedaży ryby,
- dokumenty kwalifikacyjne członka załogi lub szypra, jeżeli kierownik uczestniczy w rejsach,
- umiejętność kierowania załogami i prowadzenia dokumentacji w portowym systemie raportowania.
Inne nazwy stanowiska
Opis zagrożeń i ryzyk zawodowych na tej stronie obejmuje również stanowiska nazywane w dokumentacji zakładowej i ogłoszeniach o pracę:
- armator kutra rybackiego,
- kierownik bazy rybackiej,
- szef firmy połowowej,
- kierownik przedsiębiorstwa połowowego,
- organizator połowów morskich.
Badania
- wstępne badania lekarskie przed rozpoczęciem pracy,
- okresowe badania lekarskie z oceną układu ruchu, wzroku i słuchu,
- badania marynarskie dla osób wchodzących w skład załogi jednostki rybackiej, tam gdzie wymagają tego przepisy,
- badania kierowcy pojazdu służbowego i operatora wózka, jeśli pracownik je obsługuje,
- kontrolne badania lekarskie po chorobie trwającej dłużej niż 30 dni.
Szkolenia bhp i inne
- szkolenie wstępne bhp – instruktaż ogólny i instruktaż stanowiskowy,
- szkolenie okresowe bhp dla pracodawców i osób kierujących pracownikami – nie rzadziej niż co 5 lat,
- szkolenie w zakresie bezpieczeństwa własnego i odpowiedzialności wspólnej dla członków załóg, tam gdzie wymagają tego przepisy,
- szkolenie z ochrony przeciwpożarowej i ratownictwa morskiego dla osób wychodzących w morze,
- szkolenie z pierwszej pomocy, w tym postępowania przy wychłodzeniu i podtopieniu.
Środowisko pracy
Kierownik pracuje w biurze firmy w porcie, na nabrzeżu i w chłodni, a także na pokładach kutrów w czasie remontów i wyładunku. Nabrzeże jest mokre i śliskie, wieje wiatr od morza, pracują żurawie, wózki i samochody chłodnie. Pokład kutra to ciasna, ruchoma powierzchnia z wystającymi elementami, bębnami sieciowymi i otwartymi lukami. W hali sortowniczej i chłodni temperatura jest niska, panuje wilgoć i zapach ryb. W sezonie i przy sztormowych przerwach praca ma nieregularny rytm, także nocą i w dni wolne. Na stanowisku wykorzystuje się:
- kutry i łodzie rybackie, silniki główne, wciągarki i bębny sieciowe;
- narzędzia połowowe – włoki, sieci stawne, liny, pławy i kotwice;
- żurawie nabrzeżowe, wózki widłowe, skrzynki i palety do ryby;
- chłodnia i lodownia, wytwornice lodu, wagi i linie sortujące;
- system raportowania połowów, dzienniki połowowe, komputer i radiostacja;
- samochód służbowy i kamizelki ratunkowe oraz sprzęt ratunkowy jednostek.
Identyfikacja zagrożeń
Czynniki fizyczne:
- wpadnięcie do wody z nabrzeża, pokładu lub pomostu i ryzyko utonięcia,
- poślizg na mokrym, zaśluzowanym pokładzie i nabrzeżu oraz upadek na kolana lub plecy,
- uderzenie lub pochwycenie przez liny, bębny sieciowe i wciągarki pod obciążeniem,
- utrata równowagi i urazy przy kołysaniu kutra w czasie rejsu i przy burtowaniu,
- uderzenie przez skrzynie i pojemniki przenoszone żurawiem nabrzeżowym,
- wychłodzenie przy pracy na nabrzeżu i w chłodni oraz przemoczenie odzieży,
- hałas i drgania siłowni kutra, agregatów i wytwornic lodu,
- skaleczenia o kolce, płetwy i narzędzia przy sortowaniu ryby,
- potrącenie przez wózki widłowe i pojazdy na nabrzeżu i w hali wyładunkowej.
Czynniki chemiczne:
- olej napędowy, smary i oleje hydrauliczne przy obsłudze i remontach jednostek,
- czynniki chłodnicze w instalacjach chłodni i lodowni,
- farby podwodne, rozpuszczalniki i preparaty do czyszczenia kadłuba w czasie remontu,
- zasadowe i kwaśne środki do mycia pokładu, skrzynek i hali sortowniczej.
Czynniki biologiczne:
- bakterie środowiska morskiego wnikające przez skaleczenia, w tym Vibrio i Erysipelothrix,
- pleśnie, śluz rybny i pył z sieci o działaniu uczulającym,
- ryzyko tężca przy zranieniach skorodowanym sprzętem.
Czynniki psychofizyczne:
- niepewność dochodu zależnego od kwot połowowych, pogody i cen ryby,
- odpowiedzialność za bezpieczeństwo załóg wychodzących w morze,
- nieregularne godziny, praca nocna i gotowość zależna od warunków na morzu,
- napięcie związane z kontrolami inspekcji oraz raportowaniem połowów,
- obciążenie wzroku pracą przy monitorze i dokumentacji połowowej.
Środki ochronne
Poniżej przypisano środki ochronne do poszczególnych zagrożeń zidentyfikowanych na stanowisku kierownika przedsiębiorstwa w rybołówstwie.
Środki ochrony indywidualnej
- kamizelka ratunkowa lub pneumatyczna przy pracach na nabrzeżu i pokładzie – upadek do wody, kołysanie jednostki;
- obuwie morskie z podeszwą antypoślizgową i podnoskiem – poślizg na pokładzie, ruch wózków;
- kask ochronny przy pracach żurawiem i remontach – ładunki podwieszone, ruchome liny i sieci;
- odzież sztormowa i ocieplana oraz rękawice ocieplane do chłodni – zimno i wilgoć;
- rękawice odporne na przekłucia przy sortowaniu ryby i obsłudze sieci – urazy od ryb, bakterie rybne, tężec;
- ochronniki słuchu w siłowni i przy wytwornicach lodu – hałas i drgania;
- półmaska, gogle i rękawice odporne chemicznie przy malowaniu i myciu – farby i rozpuszczalniki, środki myjące, pleśnie i śluz.
Środki ochrony zbiorowej i techniczne
- barierki i reling na nabrzeżu, drabinki ratunkowe i koła ratunkowe w stałych miejscach – upadek do wody;
- pokrycia antypoślizgowe, odwodnienie pokładu i bieżące usuwanie śluzu – poślizg na pokładzie;
- osłony bębnów sieciowych, wciągarek i wyłączniki awaryjne w zasięgu ręki – ruchome liny i sieci;
- wyznaczone strefy pracy żurawia z zakazem przebywania pod ładunkiem – ładunki podwieszone, ruch wózków;
- ogrzewane pomieszczenie socjalne i suszarnia odzieży w bazie – zimno i wilgoć;
- wykrywacze czynnika chłodniczego i wentylacja maszynowni chłodni – amoniak lub freony;
- wentylacja i oznakowanie miejsc tankowania oraz magazynowania farb – paliwa i oleje, farby i rozpuszczalniki;
- tratwy, pasy i radiopławy na jednostkach oraz ich okresowe przeglądy – upadek do wody, odpowiedzialność za załogę.
Środki organizacyjne
- zakaz samotnej pracy na pokładzie i nabrzeżu po zmroku oraz obowiązek zgłaszania wejścia na jednostkę – upadek do wody, poślizg na pokładzie;
- decyzje o wyjściu w morze oparte na prognozie i stanie jednostki, z prawem odwołania rejsu – kołysanie jednostki, odpowiedzialność za załogę;
- grafik pracy bazy z czasem odpoczynku i ograniczeniem dyżurów nocnych jednej osoby – nieregularny rytm pracy, ryzyko gospodarcze;
- instrukcje bezpiecznej pracy przy wyładunku, sortowaniu i obsłudze żurawia – ładunki podwieszone, urazy od ryb, ruch wózków;
- procedury remontowe z pozwoleniami na prace w zbiornikach i prace gorące – farby i rozpuszczalniki, paliwa i oleje;
- aktualne szczepienie przeciw tężcowi i natychmiastowe dezynfekowanie skaleczeń – tężec, bakterie rybne;
- uporządkowany obieg dokumentacji połowowej i przygotowanie do kontroli – kontrole i formalności, obciążenie wzroku;
- przerwy w pracy przy monitorze i rozdzielenie pracy biurowej od portowej – obciążenie wzroku, nieregularny rytm pracy.
Czynniki szkodliwe i uciążliwe do skierowania na badania lekarskie
Poniższy wykaz ułatwia wypełnienie skierowania na badania profilaktyczne dla kierownika przedsiębiorstwa w rybołówstwie.
- czynniki fizyczne – hałas, drgania ogólne, mikroklimat zimny i wilgotny, praca w zmiennych warunkach atmosferycznych, praca przy monitorze ekranowym powyżej 4 godzin dziennie;
- czynniki chemiczne – olej napędowy i oleje hydrauliczne, czynniki chłodnicze, farby i rozpuszczalniki, środki myjące;
- czynniki biologiczne – bakterie środowiska morskiego, w tym Vibrio i Erysipelothrix, pleśnie i alergeny rybne, ryzyko tężca;
- inne czynniki, w tym niebezpieczne – praca nad wodą i na jednostce pływającej z ryzykiem utonięcia, praca w porze nocnej, przebywanie w strefie ładunków podwieszonych i ruchu wózków, kierowanie pojazdem służbowym.
Podobne stanowiska
- rybak,
- kapitan żeglugi przybrzeżnej,
- marynarz,
- klasyfikator ryb,
- bosman portu,
- kierownik wydawnictwa,
- kierownik rozwoju technologii informatycznych.
Podstawa prawna
Klasyfikacja zawodów i specjalności została wprowadzona rozporządzeniem Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 21 października 2025 r. (Dz.U. z 2025 r. poz. 1534).