Sortowacz-brakarz szkła – kod 731505 w klasyfikacji zawodów i specjalności (KZiS 2025). Sortowacz-brakarz szkła kontroluje wyroby szklane – butelki, słoiki, szkło gospodarcze, oświetleniowe i płaskie – na tzw. zimnym końcu huty, za odprężarką. Ogląda wyroby w świetle przechodzącym, sprawdza wymiary sprawdzianami, odrzuca sztuki z pęcherzami, kamieniami, pęknięciami i deformacjami, nadzoruje pracę automatów kontrolnych i przygotowuje dobre wyroby do pakowania na palety.
Sortowacz-brakarz szkła – wymagania w stosunku do pracownika
- wykształcenie zasadnicze zawodowe lub średnie, najlepiej w zawodzie operator urządzeń przemysłu szklarskiego,
- znajomość rodzajów wad szkła i norm jakości wyrobów,
- bardzo dobra ostrość wzroku i prawidłowe widzenie barw,
- umiejętność posługiwania się sprawdzianami, suwmiarką i wzornikami,
- spostrzegawczość i zdolność długotrwałej koncentracji,
- gotowość do pracy w systemie czterobrygadowym, w tym w nocy,
- uprawnienia UDT do obsługi wózków jezdniowych mile widziane.
Inne nazwy stanowiska
Opis zagrożeń i ryzyk zawodowych na tej stronie obejmuje również stanowiska nazywane w dokumentacji zakładowej i ogłoszeniach o pracę:
- brakarz szkła,
- sortowacz szkła,
- kontroler wyrobów szklanych,
- selekcjoner szkła,
- sortowacz opakowań szklanych.
Badania
- wstępne, okresowe i kontrolne badania lekarskie z zakresu medycyny pracy,
- badanie okulistyczne z oceną ostrości wzroku i widzenia barw,
- badanie audiometryczne w związku z hałasem hali produkcyjnej,
- ocena zdolności do pracy w mikroklimacie gorącym i w porze nocnej,
- badania do obsługi wózków jezdniowych, jeśli pracownik je obsługuje.
Szkolenia bhp i inne
- szkolenie wstępne bhp – instruktaż ogólny i instruktaż stanowiskowy,
- szkolenie okresowe bhp nie rzadziej niż co 3 lata,
- instruktaż bezpiecznego postępowania ze stłuczką szklaną i gorącymi wyrobami,
- szkolenie z obsługi automatów kontrolnych i przenośników,
- szkolenie z ręcznych prac transportowych,
- kurs operatora wózków jezdniowych z egzaminem UDT, jeśli obsługuje wózki.
Środowisko pracy
Sortowacz-brakarz szkła pracuje w hali huty szkła w strefie za odprężarką, w hałasie maszyn formujących, przenośników i palletyzerów, przy podwyższonej temperaturze promieniowanej od pieca i odprężarki. Większość zmiany stoi przy przenośniku taśmowym lub stole sortowniczym i ogląda wyroby w świetle ekranów kontrolnych, odrzucając wadliwe sztuki do pojemników na stłuczkę. Wyroby wychodzące z odprężarki mogą być jeszcze ciepłe, a na posadzce i przenośnikach znajdują się odłamki szkła. W pobliżu jeżdżą wózki widłowe, a zakład pracuje w ruchu ciągłym, w systemie zmianowym. Na stanowisku wykorzystuje się:
- przenośniki taśmowe i stoły sortownicze z ekranami podświetlającymi;
- automaty kontroli wizyjnej, wymiarowej i szczelności;
- sprawdziany, suwmiarka, wzorniki i polaryskop do oceny naprężeń;
- pojemniki i rynny na stłuczkę szklaną;
- palletyzery, owijarki i wózki widłowe;
- karty kontroli jakości i terminal systemu produkcyjnego.
Identyfikacja zagrożeń
Czynniki fizyczne:
- skaleczenia i rany cięte dłoni, przedramion i twarzy odłamkami szkła,
- oparzenia od wyrobów jeszcze gorących po odprężarce,
- hałas maszyn formujących, przenośników i stłuczki spadającej do pojemników,
- mikroklimat gorący w strefie odprężarki,
- wpadnięcie odprysków szkła do oczu,
- pochwycenie przez przenośniki taśmowe i palletyzery,
- potrącenie przez wózki widłowe,
- poślizgnięcie na posadzce zasypanej stłuczką,
- obciążenie wzroku przy kontroli wyrobów w świetle przechodzącym,
- długotrwała praca stojąca i powtarzalne ruchy kończyn górnych.
Czynniki chemiczne:
- pary i aerozole związków cyny z powlekania butelek na gorącym końcu,
- emulsje polietylenowe do powlekania na zimnym końcu,
- pył szklany przy rozbijaniu i transporcie stłuczki,
- mgła olejowa ze smarowania form i maszyn.
Czynniki psychofizyczne:
- monotonia i powtarzalność oglądania wyrobów,
- długotrwała koncentracja uwagi przy dużej prędkości linii,
- praca zmianowa w ruchu ciągłym, w tym w porze nocnej,
- odpowiedzialność za przepuszczenie wadliwej partii do klienta,
- presja wydajności przy awariach automatów kontrolnych.
Środki ochronne
Poniżej przypisano środki ochronne do poszczególnych zagrożeń zidentyfikowanych na stanowisku sortowacza-brakarza szkła.
Środki ochrony indywidualnej
- rękawice odporne na przecięcie (co najmniej poziom C wg EN 388) i rękawy ochronne – skaleczenia dłoni i przedramion, oparzenia od ciepłych wyrobów;
- okulary ochronne z osłonami bocznymi lub osłona twarzy – odpryski szkła do oczu, rany cięte twarzy;
- ochronniki słuchu dobrane do poziomu hałasu – hałas;
- obuwie bezpieczne z podeszwą odporną na przebicie – stłuczka na posadzce, poślizgnięcie;
- odzież robocza z długim rękawem z materiałów niepalnych i oddychających – mikroklimat gorący, skaleczenia, oparzenia;
- kamizelka o intensywnej widzialności – potrącenie przez wózki widłowe;
- półmaska filtrująca przy pracy w strefie powlekania i przy stłuczce – związki cyny, emulsje, pył szklany, mgła olejowa.
Środki ochrony zbiorowej i techniczne
- ekrany podświetlające o regulowanej jasności i stanowiska sortownicze z regulacją wysokości – obciążenie wzroku, praca stojąca;
- osłony stałe, linki bezpieczeństwa i wyłączniki awaryjne na przenośnikach i palletyzerach – pochwycenie;
- rynny i zamknięte pojemniki na stłuczkę z ograniczeniem wysokości spadku – hałas, odpryski, pył szklany;
- nadmuch chłodnego powietrza i ekrany odbijające ciepło przy odprężarce – mikroklimat gorący, oparzenia;
- wentylacja wyciągowa tunelu powlekania i odciągi mgły olejowej – związki cyny, emulsje, mgła olejowa;
- wydzielone i oznakowane drogi dla wózków oraz lustra na skrzyżowaniach – potrącenie przez wózki;
- automaty kontroli wizyjnej przejmujące część oceny wyrobów – monotonia, obciążenie wzroku;
- maty antyzmęczeniowe przy stanowiskach – długotrwała praca stojąca.
Środki organizacyjne
- bieżące usuwanie stłuczki z posadzki i stanowisk szczotką i szufelką, zakaz zbierania odłamków dłonią – skaleczenia, poślizgnięcie;
- rotacja stanowisk i krótkie przerwy co 1–2 godziny – monotonia, obciążenie wzroku, długotrwała koncentracja, praca stojąca;
- dostęp do wody pitnej i napojów, przerwy w chłodniejszym pomieszczeniu – mikroklimat gorący;
- pomiary hałasu i czynników chemicznych w strefie zimnego końca – hałas, związki cyny, pył szklany;
- zakaz sięgania do pracujących przenośników i procedura blokady przy usuwaniu zatorów – pochwycenie;
- grafik zmian zgodny z przepisami o pracy w nocy i badania profilaktyczne pracowników nocnych – praca zmianowa i nocna;
- jasne kryteria brakowania, wzorce wad i wsparcie kontroli jakości przy awariach automatów – odpowiedzialność za jakość, presja wydajności.
Czynniki szkodliwe i uciążliwe do skierowania na badania lekarskie
Poniższy wykaz ułatwia wypełnienie skierowania na badania profilaktyczne dla sortowacza-brakarza szkła.
- czynniki fizyczne – hałas, mikroklimat gorący, praca w pozycji stojącej z powtarzalnymi ruchami kończyn górnych, obciążenie narządu wzroku;
- czynniki chemiczne – związki cyny (z powlekania wyrobów na gorącym końcu), pył szklany, mgła olejowa;
- czynniki biologiczne – brak;
- inne czynniki, w tym niebezpieczne – kontakt z ostrymi krawędziami szkła i stłuczką, praca przy przenośnikach z ruchomymi elementami, ruch wózków jezdniowych w hali, praca zmianowa, w tym w porze nocnej.
Podobne stanowiska
Podstawa prawna
Klasyfikacja zawodów i specjalności została wprowadzona rozporządzeniem Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 21 października 2025 r. (Dz.U. z 2025 r. poz. 1534).