Lekarz medycyny transportu – kod 221239 w klasyfikacji zawodów i specjalności (KZiS 2025), zawód ten ujęto pod nazwą „Lekarz – specjalista medycyny transportu”. Lekarz medycyny transportu bada i orzeka o zdolności do kierowania pojazdami oraz do pracy na stanowiskach związanych z bezpieczeństwem ruchu: kierowców zawodowych, kandydatów na kierowców, instruktorów i egzaminatorów, maszynistów, motorniczych czy operatorów maszyn. Ocenia wzrok, słuch, układ krążenia i nerwowy, wydaje orzeczenia lekarskie, kieruje na badania psychologiczne i konsultacje specjalistyczne oraz prowadzi profilaktykę wypadków komunikacyjnych.
Lekarz medycyny transportu – wymagania w stosunku do pracownika
- prawo wykonywania zawodu lekarza wydane przez okręgową radę lekarską,
- tytuł specjalisty w dziedzinie medycyny transportu lub medycyny pracy albo inne kwalifikacje wymagane przepisami o badaniach kierowców,
- wpis do rejestru lekarzy uprawnionych do przeprowadzania badań lekarskich kierowców – zgodnie z ustawą o kierujących pojazdami,
- znajomość przepisów o badaniach kierowców, maszynistów i osób wykonujących przewóz drogowy,
- obowiązkowe ubezpieczenie OC lekarza i ustawiczne doskonalenie zawodowe,
- umiejętność obsługi aparatury diagnostycznej i elektronicznej dokumentacji medycznej.
Inne nazwy stanowiska
Opis zagrożeń i ryzyk zawodowych na tej stronie obejmuje również stanowiska nazywane w dokumentacji zakładowej i ogłoszeniach o pracę:
- lekarz – specjalista medycyny transportu,
- lekarz uprawniony do badania kierowców,
- lekarz orzecznik kierowców,
- specjalista medycyny transportu,
- lekarz badający kierowców.
Badania
- wstępne, okresowe i kontrolne badania lekarskie z zakresu medycyny pracy,
- badanie okulistyczne – przy pracy przy monitorze ekranowym powyżej 4 godzin dziennie,
- szczepienie przeciw WZW typu B – zalecane przy pobieraniu krwi i kontakcie z materiałem biologicznym,
- ocena stanu narządu głosu i układu ruchu – według wskazań lekarza medycyny pracy.
Szkolenia bhp i inne
- szkolenie wstępne bhp – instruktaż ogólny i instruktaż stanowiskowy,
- szkolenie okresowe bhp – nie rzadziej niż co 5 lat,
- szkolenia doskonalące z orzecznictwa w medycynie transportu,
- instruktaż postępowania po ekspozycji zawodowej na krew,
- szkolenie z postępowania z pacjentem agresywnym,
- szkolenie z pierwszej pomocy i resuscytacji z użyciem AED.
Środowisko pracy
Lekarz medycyny transportu pracuje w gabinecie przychodni medycyny pracy, ośrodka medycyny pracy lub podmiotu obsługującego firmy transportowe, czasem także w gabinetach mobilnych w bazach przewoźników. Większość dnia to kolejne badania pacjentów, wywiad, ocena wyników i wypełnianie dokumentacji w systemie komputerowym. Lekarz bada ostrość wzroku, pole widzenia, widzenie zmierzchowe i wrażliwość na olśnienie, słuch, ciśnienie krwi i równowagę, analizuje EKG i wyniki laboratoryjne. Kontakt z pacjentami bywa trudny – orzeczenie o przeciwwskazaniach oznacza dla kierowcy utratę pracy lub prawa jazdy. Na stanowisku wykorzystuje się:
- komputer z monitorem ekranowym i oprogramowaniem do dokumentacji medycznej;
- tablice do badania ostrości wzroku, tablice Ishihary i perymetr;
- aparatura do badania widzenia zmierzchowego i wrażliwości na olśnienie;
- audiometr i stroiki;
- elektrokardiograf, ciśnieniomierz i stetoskop;
- kozetka lekarska i podstawowe narzędzia diagnostyczne.
Identyfikacja zagrożeń
Czynniki fizyczne:
- obciążenie narządu wzroku przy pracy przy monitorze ekranowym,
- długotrwała praca w pozycji siedzącej,
- praca w zaciemnionym pomieszczeniu przy badaniu widzenia zmierzchowego,
- porażenie prądem z aparatury medycznej,
- potknięcie lub upadek w gabinecie i na ciągach komunikacyjnych,
- zakłucie przy pobieraniu krwi lub badaniu glikemii,
- wypadek drogowy przy dojazdach do gabinetów w bazach przewoźników.
Czynniki chemiczne:
- środki dezynfekcyjne do rąk, powierzchni i aparatury,
- lateks z rękawic medycznych.
Czynniki biologiczne:
- wirusy i bakterie przenoszone drogą kropelkową przy bliskim kontakcie z pacjentem, w tym grypa i SARS-CoV-2,
- prątki gruźlicy u pacjentów z nierozpoznaną chorobą,
- wirusy przenoszone przez krew: HBV, HCV, HIV – przy pobieraniu materiału biologicznego.
Czynniki psychofizyczne:
- odpowiedzialność za orzeczenie mające wpływ na bezpieczeństwo ruchu,
- konflikty i agresja słowna pacjentów niezadowolonych z orzeczenia,
- presja czasu przy dużej liczbie badań,
- próby wpływania na treść orzeczenia i zatajania chorób przez pacjentów,
- monotonia czynności i obciążenie pracą umysłową.
Środki ochronne
Poniżej przypisano środki ochronne do poszczególnych zagrożeń zidentyfikowanych na stanowisku lekarza medycyny transportu.
Środki ochrony indywidualnej
- rękawice nitrylowe jednorazowe – wirusy przenoszone przez krew, środki dezynfekcyjne, lateks;
- maska chirurgiczna lub półmaska FFP2 w okresie zwiększonej zachorowalności – wirusy i bakterie, prątki gruźlicy;
- fartuch lekarski i odzież ochronna – drobnoustroje, materiał biologiczny;
- obuwie zmienne z antypoślizgową podeszwą – potknięcie lub upadek.
Środki ochrony zbiorowej i techniczne
- stanowisko komputerowe zgodne z wymaganiami ergonomii i krzesło z regulacją – obciążenie narządu wzroku, pozycja siedząca;
- oświetlenie awaryjne i dobrze oznakowane przejścia w zaciemnionym pomieszczeniu do badań wzroku – praca w zaciemnionym pomieszczeniu, potknięcie;
- aparatura z certyfikatem i przeglądy techniczne, zabezpieczenia różnicowoprądowe – porażenie prądem;
- pojemniki na odpady ostre i bezpieczne nakłuwacze – zakłucie, HBV, HCV, HIV;
- wentylacja gabinetu i dozowniki z płynem dezynfekcyjnym – wirusy i bakterie, prątki gruźlicy;
- przycisk przywołania pomocy w gabinecie – agresja pacjentów.
Środki organizacyjne
- przerwy w pracy przy monitorze i zmiana pozycji co godzinę – obciążenie narządu wzroku, pozycja siedząca, monotonia;
- realistyczny harmonogram przyjęć i czas na analizę dokumentacji – presja czasu, odpowiedzialność za orzeczenie;
- procedura postępowania z pacjentem agresywnym i obecność drugiej osoby w trudnych przypadkach – agresja słowna, próby wpływania na orzeczenie;
- jasna procedura odwoławcza od orzeczenia przekazywana pacjentowi – konflikty, agresja słowna;
- procedura poekspozycyjna i zalecenie szczepienia przeciw WZW B – wirusy przenoszone przez krew, zakłucie;
- ankieta objawów infekcji i przesuwanie badań osób chorych – wirusy i bakterie, prątki gruźlicy;
- planowanie wyjazdów do baz przewoźników z odpowiednią rezerwą czasu – wypadek drogowy;
- stosowanie rękawic bezlateksowych i preparatów o łagodnym składzie – środki dezynfekcyjne, lateks;
- superwizja i konsultacje trudnych przypadków z innymi lekarzami – obciążenie pracą umysłową.
Czynniki szkodliwe i uciążliwe do skierowania na badania lekarskie
Poniższy wykaz ułatwia wypełnienie skierowania na badania profilaktyczne dla lekarza medycyny transportu.
- czynniki fizyczne – praca przy monitorze ekranowym powyżej 4 godzin dziennie, wymuszona pozycja siedząca;
- czynniki chemiczne – środki dezynfekcyjne;
- czynniki biologiczne – wirusy i bakterie przenoszone drogą kropelkową, prątki gruźlicy, wirusy przenoszone przez krew (HBV, HCV, HIV);
- inne czynniki, w tym niebezpieczne – obciążenie psychiczne i odpowiedzialność za bezpieczeństwo innych, kontakt z pacjentem agresywnym, kierowanie pojazdem w celach służbowych (jeżeli dotyczy).
Podobne stanowiska
Podstawa prawna
Klasyfikacja zawodów i specjalności została wprowadzona rozporządzeniem Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 21 października 2025 r. (Dz.U. z 2025 r. poz. 1534).