Technik analityk – kod 311103 w klasyfikacji zawodów i specjalności (KZiS 2025). Technik analityk wykonuje analizy chemiczne i fizykochemiczne w laboratoriach przemysłowych, sanitarnych i ochrony środowiska – przygotowuje próbki, sporządza roztwory mianowane, prowadzi miareczkowania, oznaczenia wagowe i pomiary na aparaturze instrumentalnej. Obsługuje chromatografy, spektrofotometry i piece muflowe, prowadzi dokumentację badań, kontroluje wzorce i uczestniczy w walidacji metod oraz w badaniach biegłości.
Technik analityk – wymagania w stosunku do pracownika
- wykształcenie średnie techniczne w zawodzie technik analityk lub pokrewnym kierunku chemicznym,
- znajomość technik analizy klasycznej – miareczkowania, analizy wagowej i przygotowania roztworów mianowanych,
- umiejętność obsługi chromatografu gazowego i cieczowego, spektrofotometru oraz aparatu do mineralizacji,
- znajomość kart charakterystyki odczynników i zasad pracy w dygestorium,
- staranność w prowadzeniu dokumentacji badań i zapisów surowych,
- brak przeciwwskazań do pracy z odczynnikami żrącymi, toksycznymi i rakotwórczymi.
Inne nazwy stanowiska
Opis zagrożeń i ryzyk zawodowych na tej stronie obejmuje również stanowiska nazywane w dokumentacji zakładowej i ogłoszeniach o pracę:
- analityk laboratoryjny w przemyśle,
- technik laboratorium kontroli jakości,
- technik analizy instrumentalnej,
- pracownik laboratorium fizykochemicznego,
- technik laboratoryjny analizy chemicznej.
Badania
- wstępne badania lekarskie przed rozpoczęciem pracy,
- okresowe badania lekarskie w terminach wyznaczonych przez lekarza medycyny pracy,
- badania ukierunkowane na narażenie na rozpuszczalniki organiczne i substancje rakotwórcze,
- badania układu oddechowego i skóry przy pracy z odczynnikami drażniącymi oraz uczulającymi,
- rejestr pracowników narażonych na substancje rakotwórcze lub mutagenne i wynikające z niego badania.
Szkolenia bhp i inne
- szkolenie wstępne bhp – instruktaż ogólny i instruktaż stanowiskowy,
- szkolenie okresowe bhp – nie rzadziej niż co 3 lata,
- instruktaż pracy w dygestorium, rozcieńczania kwasów i postępowania z odczynnikami pirofornymi,
- szkolenie z postępowania z substancjami rakotwórczymi i mutagennymi oraz prowadzenia rejestru narażenia,
- szkolenie z obsługi butli z gazami technicznymi i gazów palnych do chromatografii,
- szkolenie z systemu zarządzania jakością w laboratorium i prowadzenia zapisów,
- szkolenie z pierwszej pomocy, w tym przy oparzeniach chemicznych i pryśnięciu do oczu.
Środowisko pracy
Laboratorium analityczne zajmuje kilka pomieszczeń – salę analizy klasycznej ze stołami i dygestoriami, pokój wagowy, pomieszczenie aparatury instrumentalnej i magazyn odczynników. Technik stoi i siedzi przy stole laboratoryjnym przez większość zmiany, pracuje w rękawicach i okularach, przenosi szkło laboratoryjne i butle z gazami. Mineralizacja próbek stężonymi kwasami, spalanie w piecach muflowych do kilkuset stopni i ekstrakcje rozpuszczalnikami prowadzi się wyłącznie przy włączonym wyciągu. W laboratoriach przemysłowych próbki pobiera się także w hali produkcyjnej lub na instalacji, w hałasie i w zmiennej temperaturze. Terminy wyników bywają napięte, zwłaszcza przy badaniach zwalniających partię produktu. Na stanowisku wykorzystuje się:
- dygestoria z wyciągiem i stoły laboratoryjne z instalacją wody oraz gazu;
- wagi analityczne i pH-metry oraz konduktometry;
- biurety, pipety automatyczne i szkło miarowe;
- chromatograf gazowy z detektorem FID i chromatograf cieczowy;
- spektrofotometr UV-VIS i spektrometr absorpcji atomowej;
- mineralizatory mikrofalowe, piece muflowe i suszarki laboratoryjne;
- wirówki, łaźnie wodne i mieszadła magnetyczne;
- butle z argonem, helem, wodorem i acetylenem oraz reduktory.
Identyfikacja zagrożeń
Czynniki fizyczne:
- oparzenia stężonymi kwasami oraz oparzenia termiczne od pieca muflowego, łaźni i mineralizatora,
- pryśnięcie odczynnika do oczu przy rozcieńczaniu, miareczkowaniu i otwieraniu naczyń pod ciśnieniem,
- skaleczenia stłuczonym szkłem laboratoryjnym i kapilarami,
- pożar i wybuch par rozpuszczalników oraz wodoru zasilającego detektor,
- uwolnienie gazu pod ciśnieniem i przewrócenie butli z gazem technicznym,
- porażenie prądem przy aparaturze pomiarowej, suszarkach i urządzeniach grzejnych,
- hałas wirówek, pomp próżniowych i sprężarek oraz hałas w hali przy poborze próbek,
- promieniowanie nadfioletowe z lamp spektrofotometru i lamp do dezynfekcji pomieszczeń.
Czynniki chemiczne:
- stężone kwasy – siarkowy, azotowy, chlorowodorowy i nadchlorowy – oraz wodorotlenek sodu,
- rozpuszczalniki organiczne – acetonitryl, metanol, chloroform, heksan i toluen,
- substancje rakotwórcze i mutagenne, w tym benzen, dichlorometan i związki chromu VI,
- metale ciężkie i ich sole – kadm, ołów, rtęć i arsen w roztworach wzorcowych,
- tlenki azotu i opary kwasów przy mineralizacji oraz spalaniu próbek.
Czynniki psychofizyczne:
- wysoka precyzja pracy i presja terminu wydania wyniku zwalniającego partię produktu,
- monotypia ruchów przy pipetowaniu, miareczkowaniu i ważeniu serii próbek,
- długotrwała praca w pozycji stojącej i wymuszonej przy dygestorium,
- obciążenie wzroku przy odczytach biurety, mikroskopu i monitora aparatury,
- odpowiedzialność za poprawność wyniku mającego skutki dla zdrowia odbiorców i dla środowiska.
Środki ochronne
Poniżej przypisano środki ochronne do poszczególnych zagrożeń zidentyfikowanych na stanowisku technika analityka.
Środki ochrony indywidualnej
- fartuch laboratoryjny z bawełny trudnopalnej i rękawice nitrylowe lub butylowe – stężone kwasy i zasady, rozpuszczalniki organiczne, oparzenia chemiczne i termiczne;
- okulary ochronne szczelne i osłona twarzy przy rozcieńczaniu kwasów – pryśnięcie do oczu;
- rękawice termoizolacyjne i szczypce do wyjmowania tygli z pieca – oparzenia chemiczne i termiczne;
- półmaska z filtrem A2B2 lub maska przy awaryjnym uwolnieniu oparów – tlenki azotu i opary kwasów, rozpuszczalniki organiczne;
- rękawice odporne na przecięcia przy myciu i składaniu zestawów szklanych – skaleczenia szkłem;
- obuwie zabudowane, antypoślizgowe i odporne na chemikalia – oparzenia chemiczne i termiczne, metale ciężkie i ich sole;
- ochronniki słuchu przy poborze próbek w hali produkcyjnej – hałas;
- okulary z filtrem UV przy serwisie lamp spektrofotometru – promieniowanie UV.
Środki ochrony zbiorowej i techniczne
- dygestoria z kontrolą prędkości przepływu powietrza i wentylacja mechaniczna laboratorium – tlenki azotu i opary kwasów, rozpuszczalniki organiczne, substancje rakotwórcze;
- prysznic bezpieczeństwa i oczomyjka w każdej sali analitycznej – oparzenia chemiczne i termiczne, pryśnięcie do oczu, stężone kwasy i zasady;
- wentylowane szafy na odczynniki z rozdziałem kwasów, zasad i rozpuszczalników – pożar i wybuch rozpuszczalników, metale ciężkie i ich sole;
- detektor wodoru i automatyczne odcięcie zasilania gazem przy chromatografach – pożar i wybuch rozpuszczalników, uwolnienie gazu z butli;
- stojaki i łańcuchy do butli oraz prowadzenie gazów rurociągiem z szafy butlowej – uwolnienie gazu z butli;
- instalacja z wyłącznikami różnicowoprądowymi i okresowe pomiary ochronne aparatury – porażenie prądem;
- osłony pieców i oznaczone strefy gorące oraz ekrany przy łaźniach – oparzenia chemiczne i termiczne;
- obudowy wirówek i pomp próżniowych oraz pomieszczenie techniczne na sprężarki – hałas;
- krzesła laboratoryjne z regulacją i maty antyzmęczeniowe przy stołach – praca w pozycji stojącej, monotypia ruchów.
Środki organizacyjne
- procedury analityczne z zasadą rozcieńczania kwasu przez wlewanie do wody – stężone kwasy i zasady, oparzenia chemiczne i termiczne;
- rejestr pracowników narażonych na substancje rakotwórcze i pomiary środowiska pracy – substancje rakotwórcze, rozpuszczalniki organiczne;
- karty charakterystyki dostępne na stanowisku i oznakowanie naczyń roboczych – metale ciężkie i ich sole, rozpuszczalniki organiczne, stężone kwasy i zasady;
- zakaz pracy w laboratorium w pojedynkę przy analizach z kwasem nadchlorowym – pożar i wybuch rozpuszczalników, oparzenia chemiczne i termiczne;
- segregacja i neutralizacja odpadów laboratoryjnych w opisanych pojemnikach – metale ciężkie i ich sole, rozpuszczalniki organiczne;
- planowanie serii analiz z przerwami i rotacją czynności pipetowania – monotypia ruchów, obciążenie wzroku, praca w pozycji stojącej;
- harmonogram badań z buforem czasowym i kontrola wyników przez drugą osobę – precyzja i presja terminu wyniku, odpowiedzialność za wynik;
- zgłaszanie stłuczonego szkła i osobne pojemniki na odpady szklane – skaleczenia szkłem;
- instrukcja wymiany lamp wyłącznie przy wyłączonym zasilaniu aparatu – promieniowanie UV, porażenie prądem.
Czynniki szkodliwe i uciążliwe do skierowania na badania lekarskie
Poniższy wykaz ułatwia wypełnienie skierowania na badania profilaktyczne dla technika analityka.
- czynniki fizyczne – hałas przy poborze próbek w hali, promieniowanie nadfioletowe z lamp aparatury, gorące powierzchnie pieców i łaźni, praca w pozycji stojącej;
- czynniki chemiczne – stężone kwasy – siarkowy, azotowy, chlorowodorowy i nadchlorowy, wodorotlenek sodu, rozpuszczalniki organiczne – metanol, acetonitryl, chloroform, heksan, toluen, substancje rakotwórcze – benzen, dichlorometan, związki chromu VI, metale ciężkie – ołów, kadm, rtęć, arsen, tlenki azotu;
- czynniki biologiczne – brak;
- inne czynniki, w tym niebezpieczne – praca z gazami sprężonymi i wodorem, praca w dygestorium i w środkach ochrony układu oddechowego, obciążenie wzroku przy odczytach, monotypia ruchów przy pipetowaniu, odpowiedzialność za wynik badania.
Podobne stanowiska
Podstawa prawna
Klasyfikacja zawodów i specjalności została wprowadzona rozporządzeniem Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 21 października 2025 r. (Dz.U. z 2025 r. poz. 1534).