Podoficer zawodowych sił zbrojnych

Podoficer zawodowych sił zbrojnych – kod 021001 w klasyfikacji zawodów i specjalności (KZiS 2025). Podoficer dowodzi drużyną, załogą lub sekcją, szkoli żołnierzy i odpowiada za sprzęt powierzony pododdziałowi. Prowadzi zajęcia na strzelnicy i na poligonie, nadzoruje obsługiwanie uzbrojenia i pojazdów, pełni służby dyżurne i uczestniczy w ćwiczeniach oraz dyżurach bojowych, także w terenie i w warunkach polowych.

Podoficer zawodowych sił zbrojnych – wymagania w stosunku do pracownika

wykształcenie co najmniej średnie oraz ukończona szkoła podoficerska lub kurs podoficerski,
bardzo dobra sprawność fizyczna potwierdzona sprawdzianem sprawności fizycznej,
znajomość regulaminów wojskowych, zasad bezpieczeństwa na strzelnicy i instrukcji eksploatacji uzbrojenia,
umiejętność dowodzenia małym zespołem i prowadzenia zajęć szkoleniowych,
poświadczenie bezpieczeństwa uprawniające do dostępu do informacji niejawnych na wymaganym poziomie,
prawo jazdy i pozwolenie na kierowanie pojazdami służbowymi, jeśli wymaga tego stanowisko etatowe.

Inne nazwy stanowiska

Opis zagrożeń i ryzyk zawodowych na tej stronie obejmuje również stanowiska nazywane w dokumentacji zakładowej i ogłoszeniach o pracę:

dowódca drużyny,
instruktor pododdziału szkolnego,
szef kompanii,
dowódca załogi wozu bojowego,
podoficer sztabowy jednostki.

Badania

badania lekarskie i psychologiczne w wojskowej komisji lekarskiej, określające zdolność do zawodowej służby wojskowej,
okresowe badania profilaktyczne w terminach wyznaczonych przez lekarza,
badania kontrolne po chorobie trwającej dłużej niż 30 dni lub po urazie odniesionym podczas służby,
badania słuchu z audiometrią w związku z narażeniem na hałas impulsowy od broni,
ocena zdolności do pracy w sprzęcie ochrony przed skażeniami i w masce przeciwgazowej.

Szkolenia bhp i inne

szkolenie wstępne bhp – instruktaż ogólny i instruktaż stanowiskowy,
szkolenie okresowe bhp – nie rzadziej niż co 5 lat,
instruktaż bezpieczeństwa na strzelnicy oraz zasad obchodzenia się z amunicją i materiałami wybuchowymi,
szkolenie z obrony przed skażeniami i użycia indywidualnych środków ochrony przed skażeniami,
szkolenie z ratownictwa pola walki i kwalifikowanej pierwszej pomocy,
szkolenie z ochrony informacji niejawnych,
instruktaż eksploatacji pojazdów i sprzętu technicznego przypisanego pododdziałowi.

Środowisko pracy

Podoficer pracuje w koszarach, w parku sprzętu technicznego, na strzelnicy i na poligonie, a także podczas marszów i ćwiczeń w terenie otwartym. Zajęcia odbywają się przez cały rok, przy mrozie, upale, opadach i w nocy, często z kilkudniowym pobytem w warunkach polowych. Część zadań to służby dyżurne trwające dobę, dyżury bojowe i wyjazdy na poligony oddalone od miejsca zamieszkania. W parku sprzętu nadzoruje obsługiwanie pojazdów, uzupełnianie paliwa i sprawdzanie uzbrojenia. Praca łączy wysiłek fizyczny w oporządzeniu z zadaniami biurowymi przy ewidencji sprzętu i dokumentacji szkoleniowej. Na stanowisku wykorzystuje się:

broń strzelecka – karabinki, pistolety, karabiny maszynowe i granatniki;
amunicja bojowa i ćwiczebna, granaty oraz ładunki wybuchowe do zajęć;
pojazdy wojskowe – samochody ciężarowo-osobowe, transportery i wozy bojowe;
środki łączności radiowej i systemy dowodzenia;
indywidualne wyposażenie ochronne – hełm, kamizelka kuloodporna, maska przeciwgazowa, odzież ochronna;
przyrządy optyczne i noktowizyjne oraz celowniki;
sprzęt saperski, narzędzia obsługowe i podnośniki w parku sprzętu technicznego.

Identyfikacja zagrożeń

Czynniki fizyczne:

hałas impulsowy od strzałów, wybuchów i pracy silników pojazdów bojowych,
postrzelenie, rykoszet i trafienie odłamkiem na strzelnicy oraz w czasie ćwiczeń z użyciem amunicji bojowej,
wybuch granatu, ładunku ćwiczebnego lub niewypału podczas zajęć saperskich,
przygniecenie i potrącenie przez pojazdy wojskowe oraz elementy wieży i włazów wozów bojowych,
upadek, skręcenie i stłuczenie podczas marszów, biegu z oporządzeniem oraz zajęć na torze przeszkód,
wychłodzenie i odmrożenia w czasie ćwiczeń zimowych oraz przegrzanie w oporządzeniu w upale,
drgania o działaniu ogólnym przy jazdach pojazdami terenowymi i gąsienicowymi,
oparzenia gorącymi częściami uzbrojenia, układem wydechowym pojazdu i płynami eksploatacyjnymi.

Czynniki chemiczne:

gazy prochowe i pyły zawierające ołów na stanowiskach strzeleckich, zwłaszcza w strzelnicach krytych,
olej napędowy, benzyna, oleje silnikowe i smary przy obsługiwaniu pojazdów,
rozpuszczalniki i oleje do konserwacji broni,
dymy pozoracyjne i środki drażniące używane w szkoleniu z obrony przed skażeniami.

Czynniki biologiczne:

kleszcze oraz ryzyko boreliozy i odkleszczowego zapalenia mózgu podczas zajęć w terenie leśnym,
zakażenia pokarmowe przy żywieniu i korzystaniu z wody w warunkach polowych,
kontakt z krwią i płynami ustrojowymi podczas udzielania pomocy poszkodowanym.

Czynniki psychofizyczne:

duże obciążenie wysiłkiem fizycznym – marsze z obciążeniem, dźwiganie skrzyń z amunicją i sprzętu,
praca w porze nocnej, służby dyżurne trwające dobę i zaburzenie rytmu snu,
obciążenie psychiczne odpowiedzialnością za bezpieczeństwo podwładnych na zajęciach z użyciem broni,
stres w sytuacjach zagrożenia życia, podczas ćwiczeń z ostrą amunicją i działań kryzysowych,
długotrwała rozłąka z rodziną przy wyjazdach poligonowych i dyżurach,
praca przy monitorze ekranowym przy ewidencji sprzętu i dokumentacji szkoleniowej.

Środki ochronne

Poniżej przypisano środki ochronne do poszczególnych zagrożeń zidentyfikowanych na stanowisku podoficera zawodowych sił zbrojnych.

Środki ochrony indywidualnej

hełm bojowy i kamizelka kuloodporna z wkładami balistycznymi – postrzelenie i rykoszet, wybuch, przygniecenie i potrącenie;
ochronniki słuchu aktywne i wkładki przeciwhałasowe na strzelnicy – hałas impulsowy;
okulary balistyczne i rękawice taktyczne – postrzelenie i rykoszet, oparzenia;
obuwie wojskowe o wysokiej cholewce i stabilizacji stawu skokowego – upadek i urazy w terenie;
maska przeciwgazowa i odzież ochronna przed skażeniami – środki pozoracji pola walki, gazy prochowe;
odzież zimowa, bielizna termoaktywna i odzież przeciwdeszczowa – mikroklimat zimny i gorący;
rękawice ochronne i odzież robocza przy obsługiwaniu pojazdów – paliwa i oleje, środki do konserwacji broni;
rękawiczki jednorazowe i maseczka z zestawu ratownictwa pola walki – kontakt z krwią przy ratownictwie.

Środki ochrony zbiorowej i techniczne

wały i kulochwyty strzelnicy, wyznaczone sektory ostrzału i linie bezpieczeństwa – postrzelenie i rykoszet;
wentylacja mechaniczna strzelnic krytych z odciągiem gazów prochowych – gazy prochowe;
magazyny uzbrojenia i amunicji z zabezpieczeniem przeciwpożarowym i kontrolą dostępu – wybuch;
siedziska amortyzowane, wyściełane wnętrza wozów bojowych i pasy bezpieczeństwa – drgania ogólne, przygniecenie i potrącenie;
namioty grzewcze, punkty ogrzewania i zaopatrzenie w wodę pitną w warunkach polowych – mikroklimat zimny i gorący, zakażenia pokarmowe w warunkach polowych;
osłony termiczne i uchwyty na lufach oraz podstawy pod broń maszynową – oparzenia;
oświetlone i oznakowane drogi w parku sprzętu technicznego – przygniecenie i potrącenie;
stanowiska biurowe z regulowanym krzesłem i monitorem na właściwej wysokości – praca przy monitorze.

Środki organizacyjne

instrukcja strzelnicy, odprawa przed strzelaniem i nadzór kierownika strzelania – postrzelenie i rykoszet, odpowiedzialność za podwładnych;
procedury postępowania z niewypałami i zakaz samodzielnego podejmowania przedmiotów wybuchowych – wybuch;
planowanie marszów z limitem masy oporządzenia, przerwami i punktami wodnymi – obciążenie wysiłkiem fizycznym, mikroklimat zimny i gorący;
grafik służb z odpoczynkiem po służbie dobowej – praca w porze nocnej i służby dyżurne, rozłąka z rodziną;
kontrola przeciwkleszczowa po zajęciach w terenie i szczepienia zalecane, tam gdzie wymagają tego procedury – kleszcze i odkleszczowe zakażenia;
pomiary hałasu impulsowego i rotacja na stanowiskach instruktorskich na strzelnicy – hałas impulsowy;
wsparcie psychologiczne i rozmowy po zdarzeniach o dużym obciążeniu emocjonalnym – stres sytuacji zagrożenia;
przerwy w pracy przy monitorze i ograniczenie zadań kancelaryjnych po służbie – praca przy monitorze.

Czynniki szkodliwe i uciążliwe do skierowania na badania lekarskie

Poniższy wykaz ułatwia wypełnienie skierowania na badania profilaktyczne dla podoficera zawodowych sił zbrojnych.

czynniki fizyczne – hałas, w tym hałas impulsowy, drgania o działaniu ogólnym, mikroklimat zimny i gorący, zmienne warunki atmosferyczne;
czynniki chemiczne – gazy prochowe i pyły ołowiu, paliwa i oleje, rozpuszczalniki do konserwacji broni, środki pozoracji pola walki;
czynniki biologiczne – kleszcze i czynniki przenoszone przez kleszcze, kontakt z krwią i płynami ustrojowymi przy ratownictwie;
inne czynniki, w tym niebezpieczne – praca z użyciem broni palnej i amunicji bojowej, praca w pobliżu materiałów wybuchowych, kierowanie pojazdami służbowymi, duży wysiłek fizyczny i dźwiganie, praca w sprzęcie ochrony układu oddechowego, praca w porze nocnej i w służbach dobowych, praca przy monitorze ekranowym.

Podobne stanowiska

Podstawa prawna

Klasyfikacja zawodów i specjalności została wprowadzona rozporządzeniem Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 21 października 2025 r. (Dz.U. z 2025 r. poz. 1534).

ryzyko zawodowe on-line

Stanowiska pracy