Specjalista pracy socjalnej

Specjalista pracy socjalnej – kod 263504 w klasyfikacji zawodów i specjalności (KZiS 2025). Specjalista pracy socjalnej prowadzi najtrudniejsze sprawy w ośrodku pomocy społecznej: diagnozuje sytuację rodzin, opracowuje kontrakty socjalne, koordynuje pracę zespołów interdyscyplinarnych i superwizuje pracowników socjalnych. Prowadzi wywiady środowiskowe w mieszkaniach klientów, noclegowniach, na działkach i w pustostanach, współpracuje z policją, kuratorami i placówkami ochrony zdrowia. Łączy pracę w terenie z prowadzeniem dokumentacji i przygotowywaniem decyzji administracyjnych.

Specjalista pracy socjalnej – wymagania w stosunku do pracownika

wykształcenie uprawniające do wykonywania zawodu pracownika socjalnego oraz specjalizacja w zawodzie zgodnie z ustawą o pomocy społecznej,
znajomość ustawy o pomocy społecznej, ustawy o przeciwdziałaniu przemocy domowej i Kodeksu postępowania administracyjnego,
umiejętność prowadzenia wywiadu środowiskowego i konstruowania kontraktu socjalnego,
umiejętność pracy z osobą w kryzysie, pod wpływem alkoholu i z zaburzeniami psychicznymi,
prawo jazdy kategorii B przydatne przy dojazdach do środowisk na terenie gminy.

Inne nazwy stanowiska

Opis zagrożeń i ryzyk zawodowych na tej stronie obejmuje również stanowiska nazywane w dokumentacji zakładowej i ogłoszeniach o pracę:

starszy specjalista pracy socjalnej,
specjalista pracy z rodziną,
koordynator zespołu pracy socjalnej,
konsultant ośrodka pomocy społecznej,
specjalista do spraw przeciwdziałania przemocy domowej.

Badania

wstępne badania lekarskie przed rozpoczęciem pracy,
okresowe badania lekarskie w terminach wyznaczonych przez lekarza medycyny pracy,
kontrolne badania lekarskie po niezdolności do pracy z powodu choroby trwającej dłużej niż 30 dni,
ocena narażenia na czynniki biologiczne przy wizytach w środowiskach o niskim standardzie higienicznym,
ocena wzroku pod kątem pracy przy monitorze ekranowym powyżej 4 godzin dziennie.

Szkolenia bhp i inne

szkolenie wstępne bhp – instruktaż ogólny i instruktaż stanowiskowy,
szkolenie okresowe bhp – nie rzadziej niż co 5 lat,
szkolenie z postępowania wobec osoby agresywnej i deeskalacji konfliktu,
szkolenie z zasad higieny i zapobiegania zakażeniom przy wizytach środowiskowych,
szkolenie z procedury interwencji w sprawach przemocy domowej i odbierania dziecka z rodziny,
szkolenie z ochrony danych osobowych i tajemnicy zawodowej.

Środowisko pracy

Praca dzieli się między pokój w ośrodku pomocy społecznej, salę obsługi klientów i wizyty w środowisku. Wywiady prowadzone są w mieszkaniach komunalnych, lokalach socjalnych, pustostanach, altanach działkowych, schroniskach dla osób bezdomnych i domach na terenach wiejskich, gdzie zdarza się brak bieżącej wody, piec węglowy, zagrzybienie i obecność zwierząt. Dojazdy odbywają się samochodem służbowym, komunikacją miejską lub pieszo, w każdą pogodę, często po schodach w budynkach bez windy. Rozmowy toczą się w napięciu, nierzadko w obecności osób nietrzeźwych lub agresywnych. Dokumentacja prowadzona jest w systemie teleinformatycznym pomocy społecznej, z terminami wynikającymi z postępowania administracyjnego. Na stanowisku wykorzystuje się:

formularze wywiadu środowiskowego i system informatyczny pomocy społecznej;
laptop lub tablet do pracy w terenie oraz telefon służbowy;
samochód służbowy lub bilety komunikacji miejskiej;
rękawice jednorazowe, maseczki i preparat do dezynfekcji rąk;
latarka i obuwie dostosowane do warunków terenowych.

Identyfikacja zagrożeń

Czynniki fizyczne:

agresja fizyczna ze strony klientów, w tym osób nietrzeźwych i pod wpływem substancji psychoaktywnych,
pogryzienie i zadrapanie przez psy i inne zwierzęta w odwiedzanych gospodarstwach,
potknięcie i upadek na zaniedbanych klatkach schodowych, podwórzach i terenie działkowym,
wypadek drogowy i potknięcie podczas dojazdów do środowisk w każdych warunkach pogodowych,
zagrożenia w budynkach w złym stanie technicznym – niezabezpieczone instalacje, uszkodzone stopnie, zarwane podłogi,
zatrucie tlenkiem węgla w lokalach z piecami węglowymi i niesprawnymi przewodami kominowymi,
wychłodzenie, przegrzanie i opady podczas pieszych dojść do środowisk,
zranienie zużytą igłą lub szkłem w zaśmieconych pomieszczeniach.

Czynniki chemiczne:

dym tytoniowy i produkty niepełnego spalania paliw w zaniedbanych lokalach,
preparaty dezynfekcyjne i środki czystości stosowane po wizytach środowiskowych,
pary rozpuszczalników i alkoholu niekonsumpcyjnego w mieszkaniach osób uzależnionych.

Czynniki biologiczne:

gruźlica, grypa i inne zakażenia przenoszone drogą kropelkową w ciasnych i źle wentylowanych lokalach,
wirusowe zapalenie wątroby typu B i C oraz HIV przy kontakcie z krwią i zranieniu ostrym przedmiotem,
wszawica, świerzb, pluskwy i inne pasożyty przenoszone z odwiedzanych środowisk.

Czynniki psychofizyczne:

obciążenie emocjonalne kontaktem z krzywdzeniem dzieci, przemocą i skrajnym ubóstwem oraz wtórna traumatyzacja,
groźby, zniewagi i presja ze strony klientów oraz ich rodzin, także po godzinach pracy,
odpowiedzialność za decyzje dotyczące odebrania dziecka, umieszczenia w placówce i przyznania świadczeń,
praca przy monitorze ekranowym oraz presja terminów postępowania administracyjnego,
praca w pojedynkę podczas wizyt w nieznanych i niebezpiecznych środowiskach,
wypalenie zawodowe przy dużej liczbie prowadzonych rodzin i niskiej skuteczności części działań.

Środki ochronne

Poniżej przypisano środki ochronne do poszczególnych zagrożeń zidentyfikowanych na stanowisku specjalisty pracy socjalnej.

Środki ochrony indywidualnej

rękawice jednorazowe i fartuch ochronny przy wizytach w środowiskach o niskim standardzie higienicznym – pasożyty i owady, zakażenia krwiopochodne, zranienie ostrym przedmiotem;
maska filtrująca FFP2 przy kontakcie z osobami z objawami choroby zakaźnej – zakażenia przenoszone drogą kropelkową, dym tytoniowy i produkty spalania;
obuwie zakryte z antypoślizgową podeszwą i odzież przeciwdeszczowa – upadek na nierównym terenie i na schodach, zmienny mikroklimat i praca na zewnątrz;
preparat do dezynfekcji rąk i zestaw do postępowania poekspozycyjnego – zakażenia krwiopochodne, preparaty dezynfekcyjne;
latarka i telefon z funkcją alarmową noszone przy sobie – zagrożenia w budynkach w złym stanie technicznym, praca w pojedynkę w terenie.

Środki ochrony zbiorowej i techniczne

pokój rozmów z drugim wyjściem, monitoringiem i przyciskiem napadowym – agresja fizyczna klienta, groźby i presja ze strony klientów;
wentylacja i oczyszczacze powietrza w pomieszczeniach obsługi klienta – zakażenia przenoszone drogą kropelkową;
samochody służbowe z przeglądami, oponami sezonowymi i apteczką – wypadek w drodze do środowiska;
ergonomiczne stanowisko komputerowe z regulowanym fotelem i monitorem – praca przy monitorze i presja terminów;
wydzielone miejsce na odzież roboczą i środki dezynfekcji w ośrodku – pasożyty i owady, preparaty dezynfekcyjne.

Środki organizacyjne

wizyty w parach lub z asystą policji w środowiskach o podwyższonym ryzyku – agresja fizyczna klienta, praca w pojedynkę w terenie, pogryzienie przez zwierzęta;
procedura zgłaszania zagrożenia i bieżącego informowania o miejscu pobytu pracownika w terenie – praca w pojedynkę w terenie, zagrożenia w budynkach w złym stanie technicznym;
superwizja, interwizja i dostęp do wsparcia psychologicznego – obciążenie emocjonalne i wtórna traumatyzacja, wypalenie zawodowe, groźby i presja ze strony klientów;
limity liczby rodzin przypisanych do jednego pracownika i podział zadań w zespole – wypalenie zawodowe, odpowiedzialność za decyzje dotyczące dzieci i osób zależnych;
planowanie wizyt w porze dziennej i unikanie wejść do lokali z objawami zaczadzenia – zatrucie tlenkiem węgla, pary rozpuszczalników i alkoholu niekonsumpcyjnego.

Czynniki szkodliwe i uciążliwe do skierowania na badania lekarskie

Poniższy wykaz ułatwia wypełnienie skierowania na badania profilaktyczne dla specjalisty pracy socjalnej.

czynniki fizyczne – zmienne warunki atmosferyczne przy pracy w terenie, praca przy monitorze ekranowym powyżej 4 godzin dziennie;
czynniki chemiczne – tlenek węgla, dym tytoniowy, preparaty dezynfekcyjne, pary rozpuszczalników;
czynniki biologiczne – prątki gruźlicy i inne czynniki przenoszone drogą kropelkową, wirusy zapalenia wątroby typu B i C, HIV, pasożyty skórne, grzyby pleśniowe;
inne czynniki, w tym niebezpieczne – ryzyko agresji ze strony osób trzecich, praca w pojedynkę w terenie, kierowanie samochodem służbowym, obciążenie emocjonalne i stres, chodzenie po schodach i nierównym terenie.

Podobne stanowiska

Podstawa prawna

Klasyfikacja zawodów i specjalności została wprowadzona rozporządzeniem Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 21 października 2025 r. (Dz.U. z 2025 r. poz. 1534).

ryzyko zawodowe on-line

Stanowiska pracy