Inżynier utrzymania ruchu

Inżynier utrzymania ruchu – kod 214103 w klasyfikacji zawodów i specjalności (KZiS 2025). Inżynier utrzymania ruchu odpowiada za sprawność maszyn i instalacji w zakładzie produkcyjnym: planuje przeglądy, analizuje awarie, nadzoruje remonty i prace firm zewnętrznych. Prowadzi dokumentację techniczną, dobiera części zamienne, wdraża zmiany w maszynach i uczestniczy w uruchamianiu nowych linii. Pracę dzieli między biuro przy systemie CMMS a hale produkcyjne, warsztaty, dachy, estakady i węzły mediów, gdzie ocenia stan urządzeń i uczestniczy w usuwaniu awarii, także w nocy i w weekendy.

Inżynier utrzymania ruchu – wymagania w stosunku do pracownika

wykształcenie wyższe techniczne, najczęściej mechaniczne, elektryczne lub mechatroniczne,
znajomość budowy maszyn produkcyjnych, układów hydraulicznych, pneumatycznych i napędów elektrycznych,
umiejętność czytania schematów elektrycznych, rysunków technicznych i dokumentacji DTR,
znajomość zasad oceny zgodności maszyn oraz minimalnych wymagań dla maszyn używanych,
świadectwo kwalifikacyjne SEP w zakresie eksploatacji lub dozoru urządzeń grupy 1, tam gdzie zakres obowiązków obejmuje prace przy urządzeniach elektroenergetycznych,
umiejętność pracy z systemem CMMS i analizy wskaźników awaryjności.

Inne nazwy stanowiska

Opis zagrożeń i ryzyk zawodowych na tej stronie obejmuje również stanowiska nazywane w dokumentacji zakładowej i ogłoszeniach o pracę:

inżynier służb technicznych,
specjalista utrzymania ruchu maszyn,
inżynier niezawodności maszyn,
koordynator remontów i przeglądów,
inżynier działu technicznego zakładu.

Badania

wstępne badania lekarskie przed rozpoczęciem pracy,
okresowe badania lekarskie w terminach wyznaczonych przez lekarza medycyny pracy,
kontrolne badania lekarskie po niezdolności do pracy z powodu choroby trwającej dłużej niż 30 dni,
badania do pracy na wysokości powyżej 3 m przy wejściach na dachy, estakady i podesty maszyn,
audiometria przy pracy w halach o wysokim poziomie hałasu.

Szkolenia bhp i inne

szkolenie wstępne bhp – instruktaż ogólny i instruktaż stanowiskowy,
szkolenie okresowe bhp dla pracowników inżynieryjno-technicznych – nie rzadziej niż co 5 lat,
szkolenie z procedury odłączania i blokowania źródeł energii przed pracami na maszynie,
szkolenie z organizacji prac przy urządzeniach elektroenergetycznych i wydawania polecenia pisemnego,
instruktaż pracy na wysokości i korzystania z podestów ruchomych,
szkolenie z pracy w przestrzeniach zamkniętych, jeżeli zakład eksploatuje zbiorniki, silosy lub kanały.

Środowisko pracy

Inżynier utrzymania ruchu pracuje w zakładach produkcyjnych wszystkich branż – od spożywczej i chemicznej po metalową i tworzyw sztucznych. Dzień zaczyna się przeglądem zgłoszeń i odprawą, a kończy często w hali przy rozruchu naprawionej maszyny. Hale są głośne, zapylone, z gorącymi i ruchomymi elementami, a drogi transportowe przecinają wózki widłowe i przenośniki. Część zadań wymaga wejścia na dachy, estakady rurowe, podesty zbiorników i na szczyty maszyn, a także wejścia do szaf zasilających i rozdzielni. Awarie krytycznych urządzeń zmuszają do pracy po godzinach, w nocy i w czasie postojów remontowych, kiedy w zakładzie pracuje jednocześnie wiele ekip zewnętrznych. Na stanowisku wykorzystuje się:

system CMMS i oprogramowanie do analizy awaryjności oraz dokumentacji DTR;
mierniki drgań, pirometry i kamera termowizyjna do diagnostyki maszyn;
mierniki elektryczne, cęgi pomiarowe i programator sterowników PLC;
narzędzia ręczne i elektronarzędzia warsztatowe, klucze dynamometryczne;
zestawy blokad i zawieszek do odłączania źródeł energii;
podesty ruchome, drabiny i szelki bezpieczeństwa przy pracach na wysokości.

Identyfikacja zagrożeń

Czynniki fizyczne:

pochwycenie przez wały, przenośniki i mechanizmy maszyny uruchomionej w czasie diagnostyki,
nieoczekiwane uruchomienie maszyny lub uwolnienie energii zakumulowanej w układzie pneumatycznym i hydraulicznym,
porażenie prądem i łuk elektryczny podczas pomiarów w szafach zasilających i rozdzielniach,
upadek z wysokości z podestów maszyn, dachów, estakad i drabin,
hałas pras, wentylatorów, sprężarek i linii produkcyjnych,
oparzenia od rurociągów pary, form wtryskarek i elementów po pracy,
uderzenie i przygniecenie przez podnoszone zespoły maszyn i części zamienne,
potrącenie przez wózki jezdniowe widłowe na drogach transportowych hali,
odpryski i skaleczenia przy demontażu, cięciu i szlifowaniu elementów.

Czynniki chemiczne:

oleje hydrauliczne, smary i płyny chłodząco-smarujące przy przeglądach i wymianach,
rozpuszczalniki, zmywacze i preparaty do odtłuszczania elementów maszyn,
dymy spawalnicze i pyły szlifierskie przy naprawach warsztatowych,
czynniki chłodnicze, amoniak i inne media technologiczne uwalniane przy rozszczelnieniu instalacji.

Czynniki psychofizyczne:

presja czasu podczas usuwania awarii zatrzymującej produkcję,
dyżury telefoniczne i wezwania do zakładu poza normalnymi godzinami pracy, także w nocy,
praca przy monitorze ekranowym przy planowaniu przeglądów i analizie danych,
odpowiedzialność za stan techniczny maszyn i bezpieczeństwo pracowników obsługi,
wymuszone pozycje ciała i dźwiganie podczas diagnostyki w trudno dostępnych miejscach maszyny,
konflikty na styku z działem produkcji i wykonawcami zewnętrznymi przy sporach o terminy.

Środki ochronne

Poniżej przypisano środki ochronne do poszczególnych zagrożeń zidentyfikowanych na stanowisku inżyniera utrzymania ruchu.

Środki ochrony indywidualnej

obuwie ochronne z podnoskiem i hełm na terenie hal i remontów – uderzenie i przygniecenie ładunkiem, potrącenie przez wózek jezdniowy;
okulary ochronne i rękawice mechaniczne przy pracach warsztatowych – odpryski i skaleczenia, oparzenia;
rękawice chemoodporne i okulary przy kontakcie z olejami i zmywaczami – oleje i smary, rozpuszczalniki i preparaty czyszczące;
półmaska z filtrem przy szlifowaniu i spawaniu oraz detektor gazu przy instalacjach amoniaku – dymy spawalnicze, czynniki chłodnicze i media technologiczne;
ochronniki słuchu dostosowane do poziomu hałasu w hali – hałas;
odzież i rękawice o właściwościach łukoochronnych oraz osłona twarzy przy pomiarach pod napięciem – porażenie prądem i łuk elektryczny.

Środki ochrony zbiorowej i techniczne

osłony stałe i ruchome maszyn z blokadą oraz kurtyny świetlne – pochwycenie przez ruchome elementy;
zestawy blokad, zawieszek i rozładowanie akumulatorów energii przed pracą na maszynie – nieoczekiwane uruchomienie maszyny, pochwycenie przez ruchome elementy;
rozdzielnice w obudowach o odpowiednim stopniu ochrony, wyłączniki różnicowoprądowe i pomiary ochronne – porażenie prądem i łuk elektryczny;
stałe podesty z balustradami, punkty kotwienia i podesty ruchome z atestem – upadek z wysokości;
obudowy dźwiękochłonne sprężarek i pras oraz wydzielone kabiny sterowania – hałas;
izolacja termiczna rurociągów i oznakowanie gorących powierzchni – oparzenia.

Środki organizacyjne

procedura odłączania i blokowania źródeł energii z imiennymi kłódkami – nieoczekiwane uruchomienie maszyny;
plan postojów remontowych i koordynacja prac firm zewnętrznych z jednym gospodarzem obiektu – konflikty na styku z produkcją i firmami zewnętrznymi, uderzenie i przygniecenie ładunkiem;
grafik dyżurów z odpoczynkiem po nocnym wezwaniu i zakazem samodzielnej pracy w nocy przy maszynie – dyżury i wezwania poza godzinami pracy, presja czasu przy awarii;
wyposażenie warsztatu w podnośniki i wózki narzędziowe ograniczające dźwiganie – wymuszone pozycje ciała i dźwiganie;
przerwy w pracy przy monitorze – praca przy monitorze;
podział kompetencji i rejestr decyzji technicznych w systemie CMMS – odpowiedzialność za bezpieczeństwo maszyn.

Czynniki szkodliwe i uciążliwe do skierowania na badania lekarskie

Poniższy wykaz ułatwia wypełnienie skierowania na badania profilaktyczne dla inżyniera utrzymania ruchu.

czynniki fizyczne – hałas, drgania mechaniczne o działaniu miejscowym przy używaniu elektronarzędzi, praca w kontakcie z gorącymi powierzchniami, praca przy monitorze ekranowym powyżej 4 godzin dziennie;
czynniki chemiczne – oleje mineralne i oleje hydrauliczne, rozpuszczalniki organiczne, dymy spawalnicze, czynniki chłodnicze, amoniak;
czynniki biologiczne – brak;
inne czynniki, w tym niebezpieczne – praca na wysokości powyżej 3 m, praca przy urządzeniach elektroenergetycznych, praca w pobliżu maszyn w ruchu, praca w przestrzeniach zamkniętych, dyżury i praca w porze nocnej, dźwiganie, praca w ruchu zakładowym z wózkami jezdniowymi.

Podobne stanowiska

Podstawa prawna

Klasyfikacja zawodów i specjalności została wprowadzona rozporządzeniem Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 21 października 2025 r. (Dz.U. z 2025 r. poz. 1534).

ryzyko zawodowe on-line

Stanowiska pracy