Maślarz

Maślarz – kod 751301 w klasyfikacji zawodów i specjalności (KZiS 2025). Maślarz wytwarza masło w zakładzie mleczarskim – przyjmuje śmietankę z wirówek, pasteryzuje ją, poddaje dojrzewaniu fizycznemu i biologicznemu z udziałem kultur bakterii, a następnie prowadzi zmaślanie w masielnicy okresowej lub ciągłej. Oddziela maślankę, płucze i ugniata ziarno masła, dodaje sól, nadzoruje pakowanie w kostki i blok, pobiera próbki do badań oraz myje i dezynfekuje urządzenia w obiegu CIP.

Maślarz – wymagania w stosunku do pracownika

wykształcenie zasadnicze zawodowe lub średnie w zawodzie przetwórca mleka, technik technologii żywności lub pokrewnym,
orzeczenie lekarskie do celów sanitarno-epidemiologicznych,
znajomość technologii produkcji masła i zasad systemu HACCP,
umiejętność obsługi masielnicy, pasteryzatora, zbiorników do dojrzewania śmietanki i maszyn pakujących,
dbałość o higienę osobistą i czystość stanowiska,
gotowość do pracy zmianowej, także w weekendy.

Inne nazwy stanowiska

Opis zagrożeń i ryzyk zawodowych na tej stronie obejmuje również stanowiska nazywane w dokumentacji zakładowej i ogłoszeniach o pracę:

operator masielnicy,
operator linii masła,
pracownik maślarni,
aparatowy produkcji masła,
mleczarz maślarz.

Badania

wstępne, okresowe i kontrolne badania lekarskie z zakresu medycyny pracy,
badania do celów sanitarno-epidemiologicznych (orzeczenie dla pracowników przy produkcji żywności),
ocena układu ruchu przy pracy w wilgotnym i chłodnym środowisku oraz przy przenoszeniu kartonów,
ocena skóry i układu oddechowego przy kontakcie ze środkami myjącymi CIP,
badanie słuchu (audiometria) – jeżeli pomiary wykażą przekroczenie dopuszczalnego poziomu hałasu przy pakowaczkach.

Szkolenia bhp i inne

szkolenie wstępne bhp – instruktaż ogólny i instruktaż stanowiskowy przed dopuszczeniem do pracy,
szkolenie okresowe bhp dla stanowisk robotniczych nie rzadziej niż co 3 lata,
szkolenie z zasad higieny produkcji i systemu HACCP,
szkolenie z bezpiecznego stosowania środków myjących i dezynfekcyjnych (ług, kwas azotowy),
instruktaż obsługi masielnicy i maszyn pakujących,
szkolenie z zakresu ochrony przeciwpożarowej i postępowania w razie pożaru.

Środowisko pracy

Maślarnia to wydzielona część zakładu mleczarskiego z wysoką wilgotnością powietrza, obniżoną temperaturą w strefie dojrzewania i pakowania masła oraz mokrymi, często tłustymi posadzkami. Maślarz pracuje na stojąco przy masielnicy, zbiornikach i pakowaczce, wchodzi do komór chłodniczych z gotowym wyrobem i uczestniczy w myciu instalacji gorącymi roztworami ługu i kwasu. W hali słychać hałas pakowaczek, pomp i sprężarek, a w instalacji chłodniczej bywa stosowany amoniak. Na stanowisku wykorzystuje się:

masielnica okresowa lub zmaślacz ciągły (maselnica ciągła);
pasteryzator płytowy, zbiorniki do dojrzewania śmietanki z mieszadłami;
pompy do śmietanki i maślanki, rurociągi technologiczne;
automat pakujący masło w kostki i blok, kartoniarka;
instalacja mycia CIP z roztworami wodorotlenku sodu i kwasu azotowego;
komory chłodnicze i mroźnie z wózkami paletowymi;
termometry, pH-metr i próbniki do kontroli jakości.

Identyfikacja zagrożeń

Czynniki fizyczne:

pochwycenie przez mieszadła, ślimaki masielnicy i elementy pakowaczki,
poślizgnięcie i upadek na mokrej i tłustej posadzce,
oparzenie gorącą wodą, parą i gorącymi roztworami myjącymi,
mikroklimat chłodny i wilgotny, praca w komorach chłodniczych,
hałas pakowaczek, pomp i sprężarek,
porażenie prądem elektrycznym w warunkach dużej wilgotności,
uderzenie przez wózki paletowe i ładunki w komorach chłodniczych.

Czynniki chemiczne:

wodorotlenek sodu (ług) w roztworach myjących CIP,
kwas azotowy i kwas fosforowy w środkach myjących,
środki dezynfekcyjne na bazie kwasu nadoctowego i chloru,
amoniak z instalacji chłodniczej – w razie wycieku.

Czynniki psychofizyczne:

praca w pozycji stojącej przez całą zmianę,
ręczne przenoszenie kartonów z masłem i worków soli,
monotonia i powtarzalność czynności przy pakowaniu,
praca zmianowa i w dni wolne,
odpowiedzialność za bezpieczeństwo żywności i jakość wyrobu.

Środki ochronne

Poniżej przypisano środki ochronne do poszczególnych zagrożeń zidentyfikowanych na stanowisku maślarza.

Środki ochrony indywidualnej

obuwie gumowe lub ochronne z podeszwą antypoślizgową odporną na tłuszcze – poślizgnięcie na mokrej i tłustej posadzce;
rękawice chemoodporne, gogle lub osłona twarzy i fartuch gumowy przy myciu – wodorotlenek sodu, kwas azotowy, środki dezynfekcyjne, oparzenie gorącymi roztworami;
odzież ocieplana do pracy w chłodni – mikroklimat chłodny i wilgotny;
ochronniki słuchu przy pakowaczkach – hałas;
odzież robocza przylegająca, czepek i spięte włosy – pochwycenie przez mieszadła i elementy pakowaczki;
maska ucieczkowa z filtrem K przy wejściu w strefę instalacji amoniakalnej – amoniak.

Środki ochrony zbiorowej i techniczne

osłony i blokady pokryw masielnicy i zbiorników, wyłączniki awaryjne pakowaczki – pochwycenie;
zamknięty system CIP z automatycznym dozowaniem środków, natryski bezpieczeństwa i płuczki do oczu – wodorotlenek sodu, kwas azotowy, środki dezynfekcyjne, oparzenie;
posadzki antypoślizgowe ze spadkiem do kratek ściekowych – poślizgnięcie;
instalacja elektryczna o stopniu ochrony IP odpowiednim do pomieszczeń mokrych, wyłączniki różnicowoprądowe – porażenie prądem;
detektory amoniaku z sygnalizacją alarmową – amoniak;
wentylacja i osuszanie powietrza, obudowy dźwiękochłonne pakowaczek – mikroklimat wilgotny, hałas;
lustra, oświetlenie i oznakowanie dróg w chłodniach, wózki z napędem elektrycznym – uderzenie przez wózki;
przenośniki i stoły pakowania na właściwej wysokości – ręczne przenoszenie kartonów, praca stojąca.

Środki organizacyjne

instrukcja mycia CIP i zakaz otwierania urządzeń w trakcie mycia – oparzenie, wodorotlenek sodu, kwas azotowy;
procedura LOTO przy czyszczeniu i regulacji masielnicy i pakowaczki – pochwycenie;
ograniczenie czasu przebywania w chłodni i przerwy w ciepłym pomieszczeniu – mikroklimat chłodny;
plan postępowania przy wycieku amoniaku i ćwiczenia ewakuacji – amoniak;
rotacja stanowisk przy pakowaniu i ograniczenie masy przenoszonych ładunków – monotonia, ręczne przenoszenie, praca stojąca;
system HACCP, jasne procedury i kontrola krytycznych punktów – odpowiedzialność za bezpieczeństwo żywności;
bieżące usuwanie tłuszczu z posadzek i harmonogram zmian z odpoczynkiem – poślizgnięcie, praca zmianowa.

Czynniki szkodliwe i uciążliwe do skierowania na badania lekarskie

Poniższy wykaz ułatwia wypełnienie skierowania na badania profilaktyczne dla maślarza.

czynniki fizyczne – mikroklimat zimny i wilgotny (praca w chłodniach), hałas (jeżeli przekracza wartości dopuszczalne);
czynniki chemiczne – wodorotlenek sodu, kwas azotowy, kwas fosforowy, kwas nadoctowy, amoniak (instalacja chłodnicza);
czynniki biologiczne – brak;
inne czynniki, w tym niebezpieczne – praca przy produkcji żywności (orzeczenie sanitarno-epidemiologiczne), praca na mokrych posadzkach, ręczne przenoszenie ciężarów, praca stojąca, praca zmianowa.

Podobne stanowiska

Podstawa prawna

Klasyfikacja zawodów i specjalności została wprowadzona rozporządzeniem Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 21 października 2025 r. (Dz.U. z 2025 r. poz. 1534).

ryzyko zawodowe on-line

Stanowiska pracy