Malarz-lakiernik samolotowy – kod 713206 w klasyfikacji zawodów i specjalności (KZiS 2025). Malarz-lakiernik samolotowy przygotowuje i maluje kadłuby, skrzydła, usterzenie oraz elementy wnętrza samolotów i śmigłowców w hangarach lakierniczych organizacji obsługowych i zakładów produkcyjnych. Usuwa stare powłoki, szlifuje, maskuje, nakłada podkłady antykorozyjne, lakiery nawierzchniowe i oznakowania zgodnie z dokumentacją producenta statku powietrznego.
Malarz-lakiernik samolotowy – wymagania w stosunku do pracownika
- wykształcenie zawodowe w zakresie lakiernictwa lub mechaniki lotniczej,
- przeszkolenie w organizacji obsługowej zgodnie z wymaganiami przepisów lotniczych (Part-145) dla wykonywanych zadań,
- znajomość systemów powłok lotniczych, w tym podkładów epoksydowych i lakierów poliuretanowych,
- umiejętność obsługi pistoletów natryskowych HVLP i elektrostatycznych,
- zaświadczenie kwalifikacyjne UDT do obsługi podestów ruchomych, jeśli są stosowane,
- brak przeciwwskazań do pracy na wysokości i w sprzęcie ochrony układu oddechowego.
Inne nazwy stanowiska
Opis zagrożeń i ryzyk zawodowych na tej stronie obejmuje również stanowiska nazywane w dokumentacji zakładowej i ogłoszeniach o pracę:
- lakiernik lotniczy,
- malarz samolotów,
- lakiernik statków powietrznych,
- malarz lotniczy,
- lakiernik w hangarze lakierniczym.
Badania
- wstępne, okresowe i kontrolne badania lekarskie z zakresu medycyny pracy,
- spirometria i badanie dermatologiczne przy narażeniu na izocyjaniany i żywice,
- ocena zdolności do pracy na wysokości powyżej 3 m,
- ocena zdolności do stosowania sprzętu ochrony układu oddechowego z doprowadzeniem powietrza,
- badania okresowe uwzględniające narażenie na czynniki rakotwórcze (związki chromu sześciowartościowego), jeśli są stosowane.
Szkolenia bhp i inne
- szkolenie wstępne bhp – instruktaż ogólny i instruktaż stanowiskowy,
- szkolenie okresowe bhp dla stanowisk robotniczych nie rzadziej niż co 3 lata,
- szkolenie z pracy z substancjami rakotwórczymi i uczulającymi, w tym izocyjanianami,
- szkolenie z ochrony przeciwpożarowej i pracy w strefach zagrożonych wybuchem,
- szkolenie z obsługi podestów ruchomych i dokumentacji obsługowej statków powietrznych.
Środowisko pracy
Malarz-lakiernik samolotowy pracuje w zamkniętych hangarach lakierniczych z wentylacją nawiewno-wyciągową, przy kadłubie i skrzydłach o wysokości kilku–kilkunastu metrów, z podestów ruchomych, platform dokowych i rusztowań. Usuwanie powłok wykonuje się środkami chemicznymi lub szlifowaniem, a malowanie natryskiem w kombinezonie i masce z doprowadzeniem powietrza. W kabinie występują strefy zagrożone wybuchem par rozpuszczalników, a prace prowadzi się często w systemie zmianowym, aby skrócić postój samolotu. Na stanowisku wykorzystuje się:
- pistolety natryskowe HVLP i elektrostatyczne, pompy i zbiorniki ciśnieniowe;
- szlifierki orbitalne pneumatyczne z odsysaniem pyłu;
- podesty ruchome przejezdne, platformy dokowe i rusztowania;
- zmywacze powłok na bazie alkoholu benzylowego i kwasów organicznych;
- podkłady epoksydowe z inhibitorami korozji, w tym chromianami;
- lakiery poliuretanowe z utwardzaczami izocyjanianowymi;
- taśmy i folie maskujące, aparaty z doprowadzeniem powietrza.
Identyfikacja zagrożeń
Czynniki fizyczne:
- upadek z wysokości z podestów, platform i powierzchni skrzydeł,
- hałas szlifierek pneumatycznych i wentylacji kabiny,
- drgania mechaniczne o działaniu miejscowym od szlifierek,
- pożar i wybuch par rozpuszczalników w kabinie lakierniczej,
- wyładowania elektrostatyczne przy natrysku,
- iniekcja farby pod skórę z pistoletu wysokociśnieniowego,
- praca w wymuszonej pozycji pod skrzydłami i kadłubem,
- mikroklimat gorący w nieprzewiewnym kombinezonie,
- poślizgnięcie na powierzchniach pokrytych zmywaczem i folią.
Czynniki chemiczne:
- izocyjaniany (HDI) z utwardzaczy lakierów poliuretanowych,
- związki chromu sześciowartościowego (chromian strontu) w podkładach antykorozyjnych,
- rozpuszczalniki organiczne: ksylen, octan butylu, ketony,
- zmywacze powłok na bazie alkoholu benzylowego i kwasu mrówkowego,
- pył ze szlifowania powłok i kompozytów zawierający metale.
Czynniki psychofizyczne:
- wysoka odpowiedzialność za jakość powłok i zgodność z dokumentacją lotniczą,
- presja czasu postoju samolotu w hangarze,
- praca zmianowa, w tym w porze nocnej,
- długotrwała praca w kombinezonie i masce.
Środki ochronne
Poniżej przypisano środki ochronne do poszczególnych zagrożeń zidentyfikowanych na stanowisku malarza-lakiernika samolotowego.
Środki ochrony indywidualnej
- szelki bezpieczeństwa przyłączone do punktu kotwiczenia przy pracy na skrzydle i kadłubie – upadek z wysokości;
- aparat oddechowy z doprowadzeniem powietrza (kaptur lub maska) przy natrysku – izocyjaniany, związki chromu, rozpuszczalniki;
- półmaska z filtrem A2P3 przy szlifowaniu i zmywaniu – pył ze szlifowania, zmywacze powłok;
- kombinezon jednorazowy typu 5/6 i rękawice nitrylowe lub butylowe – izocyjaniany, zmywacze powłok, iniekcja farby;
- odzież i obuwie antyelektrostatyczne – wyładowania elektrostatyczne, pożar i wybuch;
- ochronniki słuchu – hałas szlifierek i wentylacji;
- rękawice antywibracyjne – drgania mechaniczne;
- obuwie z podeszwą antypoślizgową odporną na rozpuszczalniki – poślizgnięcie.
Środki ochrony zbiorowej i techniczne
- kabina lakiernicza z wentylacją nawiewno-wyciągową i filtracją – izocyjaniany, rozpuszczalniki, mikroklimat gorący;
- urządzenia elektryczne w wykonaniu przeciwwybuchowym, czujniki stężenia par i instalacja gaśnicza – pożar i wybuch;
- uziemienie samolotu, pistoletów i pojemników – wyładowania elektrostatyczne;
- platformy dokowe z barierkami i systemy linowe asekuracji nad skrzydłami – upadek z wysokości;
- szlifierki z odciągiem pyłu i układem antywibracyjnym – pył ze szlifowania, drgania mechaniczne;
- pistolety z blokadą spustu i węże z kontrolą ciśnienia – iniekcja farby;
- regulowane podesty umożliwiające pracę w dogodnej pozycji – praca w wymuszonej pozycji.
Środki organizacyjne
- rejestr prac z czynnikami rakotwórczymi i zastępowanie podkładów chromianowych bezchromianowymi, gdy dopuszcza to producent – związki chromu sześciowartościowego;
- karty charakterystyki, instrukcje mieszania i ograniczenie czasu narażenia – izocyjaniany, rozpuszczalniki, zmywacze powłok;
- pozwolenie na pracę w strefie zagrożonej wybuchem i zakaz źródeł zapłonu – pożar i wybuch;
- sprzątanie zmywaczy i odpadów maskujących na bieżąco – poślizgnięcie;
- przerwy na odpoczynek bez kombinezonu i nawadnianie – mikroklimat gorący, długotrwała praca w kombinezonie;
- planowanie postoju i obsady zmian z rezerwą czasową – presja czasu, praca zmianowa;
- niezależna kontrola jakości i dokumentacja zadań obsługowych – odpowiedzialność za jakość;
- rotacja zadań przy szlifowaniu i natrysku – hałas, drgania mechaniczne, wymuszona pozycja.
Czynniki szkodliwe i uciążliwe do skierowania na badania lekarskie
Poniższy wykaz ułatwia wypełnienie skierowania na badania profilaktyczne dla malarza-lakiernika samolotowego.
- czynniki fizyczne – hałas, drgania mechaniczne o działaniu miejscowym, praca na wysokości powyżej 3 m, mikroklimat gorący, wymuszona pozycja ciała;
- czynniki chemiczne – izocyjaniany (diizocyjanian heksametylenu), związki chromu sześciowartościowego (chromian strontu – czynnik rakotwórczy), ksylen, octan butylu, ketony, alkohol benzylowy, pył ze szlifowania powłok;
- czynniki biologiczne – brak;
- inne czynniki, w tym niebezpieczne – praca w strefie zagrożonej wybuchem, stosowanie sprzętu ochrony układu oddechowego z doprowadzeniem powietrza, praca zmianowa i w porze nocnej.
Podobne stanowiska
- lakiernik samochodowy,
- malarz przemysłowy,
- mechanik lotniczy,
- operator linii lakierniczej,
- operator podestu ruchomego.
Podstawa prawna
Klasyfikacja zawodów i specjalności została wprowadzona rozporządzeniem Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 21 października 2025 r. (Dz.U. z 2025 r. poz. 1534).