Kierowca drezyny i wózka motorowego – kod 831101 w klasyfikacji zawodów i specjalności (KZiS 2025). Kierowca drezyny i wózka motorowego prowadzi pojazdy kolejowe pomocnicze używane do utrzymania infrastruktury: przewozi brygady torowe, materiały nawierzchniowe i sprzęt na miejsce robót, pracuje przy diagnostyce i naprawach sieci trakcyjnej oraz przy odśnieżaniu. Przed jazdą sprawdza stan pojazdu, a w czasie jazdy stosuje się do sygnałów i poleceń dyżurnych ruchu.
Kierowca drezyny i wózka motorowego – wymagania w stosunku do pracownika
- wykształcenie co najmniej zasadnicze zawodowe, najczęściej mechaniczne lub kolejowe,
- świadectwo kwalifikacyjne uprawniające do kierowania pojazdem kolejowym pomocniczym, wymagane przepisami o transporcie kolejowym,
- znajomość przepisów ruchu kolejowego, sygnalizacji i instrukcji zarządcy infrastruktury,
- znajomość budowy i obsługi drezyny, wózka motorowego oraz urządzeń dźwigowych na nich zabudowanych,
- aktualne orzeczenie lekarskie i psychologiczne o zdolności do pracy na stanowisku związanym z bezpieczeństwem ruchu kolejowego,
- uprawnienia UDT do obsługi żurawia zamontowanego na drezynie – jeżeli pojazd jest w niego wyposażony,
- odpowiedzialność, spostrzegawczość i gotowość do pracy w nocy i w zamknięciach torowych.
Inne nazwy stanowiska
Opis zagrożeń i ryzyk zawodowych na tej stronie obejmuje również stanowiska nazywane w dokumentacji zakładowej i ogłoszeniach o pracę:
- kierowca drezyny,
- operator drezyny,
- kierujący pojazdem kolejowym pomocniczym,
- kierowca wózka motorowego,
- kierowca pojazdów kolejowych specjalnych.
Badania
- wstępne, okresowe i kontrolne badania lekarskie oraz psychologiczne przewidziane dla pracowników na stanowiskach bezpośrednio związanych z bezpieczeństwem ruchu kolejowego,
- badanie wzroku, w tym rozpoznawania barw, oraz badanie słuchu,
- badania do pracy na wysokości powyżej 3 m – przy pracach z pomostów roboczych drezyn sieciowych,
- badania dodatkowe według wskazań lekarza medycyny pracy, np. przy narażeniu na hałas i drgania.
Szkolenia bhp i inne
- szkolenie wstępne bhp – instruktaż ogólny i instruktaż stanowiskowy,
- szkolenie okresowe bhp – nie rzadziej niż co 3 lata,
- pouczenia okresowe i egzaminy okresowe z przepisów ruchu kolejowego organizowane przez przewoźnika lub zarządcę infrastruktury,
- szkolenie z zasad pracy w pobliżu sieci trakcyjnej i urządzeń elektroenergetycznych,
- instruktaż obsługi żurawia, pomostu roboczego i innych urządzeń zabudowanych na pojeździe,
- szkolenie z pierwszej pomocy.
Środowisko pracy
Praca odbywa się na torach szlakowych i stacyjnych, w bazach utrzymania infrastruktury i na bocznicach, najczęściej w czasie zamknięć torowych, czyli często nocą i w weekendy. Kierowca prowadzi pojazd w każdych warunkach atmosferycznych, przy ograniczonej widoczności i w sąsiedztwie czynnych torów, po których jeżdżą pociągi. Przy pracach sieciowych pojazd zatrzymuje się pod siecią trakcyjną, która musi być wyłączona i uziemiona. Oprócz jazdy kierowca wykonuje obsługę codzienną pojazdu, tankowanie i drobne naprawy. Na stanowisku wykorzystuje się:
- drezyna motorowa z silnikiem wysokoprężnym, pomostem roboczym i żurawiem;
- wózek motorowy i przyczepy do przewozu szyn, podkładów i tłucznia;
- radiotelefon pociągowy i urządzenia łączności z dyżurnym ruchu;
- sygnalizatory ręczne, latarki i chorągiewki;
- narzędzia warsztatowe do obsługi codziennej pojazdu;
- dokumentacja pojazdu i rozkazy pisemne.
Identyfikacja zagrożeń
Czynniki fizyczne:
- zderzenie lub najechanie na przeszkodę, wykolejenie pojazdu,
- potrącenie przez pociąg na torze sąsiednim,
- porażenie prądem elektrycznym od sieci trakcyjnej 3 kV,
- hałas silnika i pracujących maszyn torowych,
- drgania mechaniczne o działaniu ogólnym,
- upadek przy wsiadaniu i wysiadaniu z pojazdu oraz na tłuczniu,
- przygniecenie przy załadunku szyn i materiałów nawierzchniowych,
- praca na otwartej przestrzeni w niekorzystnych warunkach atmosferycznych,
- ograniczona widoczność w nocy i we mgle.
Czynniki chemiczne:
- spaliny silników wysokoprężnych,
- olej napędowy, oleje silnikowe i smary,
- pył z tłucznia zawierający krzemionkę krystaliczną,
- związki ze starych podkładów impregnowanych olejem kreozotowym.
Czynniki psychofizyczne:
- praca w porze nocnej i zmianowa,
- odpowiedzialność za bezpieczeństwo ruchu kolejowego i przewożonych pracowników,
- presja czasu w ograniczonym oknie zamknięcia torowego,
- wymuszona pozycja siedząca podczas jazdy,
- stres w sytuacjach awaryjnych i przy zagrożeniu ze strony ruchu na torze sąsiednim.
Środki ochronne
Poniżej przypisano środki ochronne do poszczególnych zagrożeń zidentyfikowanych na stanowisku kierowcy drezyny i wózka motorowego.
Środki ochrony indywidualnej
- kamizelka ostrzegawcza o wysokiej widzialności – potrącenie przez pociąg, ograniczona widoczność;
- obuwie ochronne z podnoskiem i podeszwą odporną na tłuczeń – upadek, przygniecenie;
- kask ochronny przy pracach załadunkowych – przygniecenie, uderzenie;
- ochronniki słuchu – hałas;
- rękawice ochronne – przygniecenie, oleje i smary, olej napędowy;
- odzież ochronna ocieplana i przeciwdeszczowa – niekorzystne warunki atmosferyczne;
- półmaska filtrująca FFP2 przy pracach z tłuczniem i starymi podkładami – pył z tłucznia, związki kreozotu.
Środki ochrony zbiorowej i techniczne
- sprawne hamulce, oświetlenie czołowe i sygnalizacja dźwiękowa pojazdu – zderzenie, ograniczona widoczność;
- radiotelefon i łączność z dyżurnym ruchu – zderzenie, potrącenie przez pociąg;
- wyłączenie i uziemienie sieci trakcyjnej przed pracami pod siecią – porażenie prądem;
- stopnie i uchwyty przy wejściach do kabiny – upadek przy wsiadaniu;
- kabina z wyciszeniem, ogrzewaniem i amortyzowanym fotelem – hałas, drgania o działaniu ogólnym, warunki atmosferyczne;
- żuraw z ogranicznikiem udźwigu i zawiesia z atestem – przygniecenie przy załadunku;
- układ wydechowy z oczyszczaniem spalin i praca przy otwartych drzwiach w tunelach – spaliny.
Środki organizacyjne
- jazda wyłącznie na podstawie rozkazu pisemnego i z prędkością dopuszczalną – zderzenie, wykolejenie;
- wyznaczenie ostrzegacza i strefy bezpiecznej przy torze czynnym – potrącenie przez pociąg, stres;
- grafik pracy z zachowaniem odpoczynku po zmianie nocnej – praca nocna, wymuszona pozycja;
- realne planowanie czasu zamknięć torowych – presja czasu;
- ćwiczenia z postępowania w sytuacjach awaryjnych – stres, odpowiedzialność za bezpieczeństwo ruchu;
- karty charakterystyki i instrukcja tankowania – olej napędowy, oleje i smary;
- przerwy w jeździe i zmiana pozycji – wymuszona pozycja siedząca.
Czynniki szkodliwe i uciążliwe do skierowania na badania lekarskie
Poniższy wykaz ułatwia wypełnienie skierowania na badania profilaktyczne dla kierowcy drezyny i wózka motorowego.
- czynniki fizyczne – hałas, drgania mechaniczne o działaniu ogólnym, praca na otwartej przestrzeni, mikroklimat zimny, praca w pobliżu urządzeń elektroenergetycznych wysokiego napięcia;
- czynniki chemiczne – spaliny silników wysokoprężnych, olej napędowy, oleje mineralne, pył zawierający krzemionkę krystaliczną, olej kreozotowy;
- czynniki biologiczne – brak;
- inne czynniki, w tym niebezpieczne – kierowanie pojazdem kolejowym, praca w torach, praca w porze nocnej, praca zmianowa, obsługa urządzeń transportu bliskiego (jeśli dotyczy), praca na wysokości (pomost roboczy).
Podobne stanowiska
- maszynista,
- pomocnik maszynisty,
- monter nawierzchni kolejowej,
- manewrowy,
- rewident taboru kolejowego.
Podstawa prawna
Klasyfikacja zawodów i specjalności została wprowadzona rozporządzeniem Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 21 października 2025 r. (Dz.U. z 2025 r. poz. 1534).