Mechanik maszyn szwalniczych – kod 723309 w klasyfikacji zawodów i specjalności (KZiS 2025). Mechanik maszyn szwalniczych utrzymuje w ruchu maszyny w szwalniach i zakładach konfekcyjnych: stębnówki, overlocki, renderówki, ryglówki, dziurkarki, guzikarki, automaty szwalnicze, hafciarki wielogłowicowe i krajarki. Ustawia chwytacze, transport i naprężenie nici, wymienia zużyte części, naprawia sterowniki i silniki, a także przezbraja maszyny do nowych modeli wyrobów.
Mechanik maszyn szwalniczych – wymagania w stosunku do pracownika
- wykształcenie zasadnicze zawodowe lub średnie w zawodzie mechanik maszyn i urządzeń, technik mechanik, mechatronik lub pokrewnym,
- znajomość budowy i regulacji maszyn szwalniczych stębnowych i obrzucających oraz automatów szwalniczych,
- umiejętność diagnozowania i naprawy napędów serwo i sterowników elektronicznych,
- świadectwo kwalifikacyjne G1 (E) – gdy do obowiązków należą prace przy urządzeniach elektrycznych w zakresie wymaganym przepisami,
- umiejętność obsługi narzędzi ślusarskich, wiertarki i szlifierki,
- prawo jazdy kategorii B – w serwisie wyjazdowym obsługującym kilka zakładów,
- cierpliwość, precyzja i umiejętność współpracy z szwaczkami.
Inne nazwy stanowiska
Opis zagrożeń i ryzyk zawodowych na tej stronie obejmuje również stanowiska nazywane w dokumentacji zakładowej i ogłoszeniach o pracę:
- mechanik maszyn do szycia,
- serwisant maszyn szwalniczych,
- mechanik szwalni,
- konserwator maszyn szwalniczych,
- mechanik maszyn konfekcyjnych.
Badania
- wstępne, okresowe i kontrolne badania lekarskie z zakresu medycyny pracy,
- badania okulistyczne – praca precyzyjna przy drobnych mechanizmach,
- badania słuchu (audiometria) – przy hałasie hal szwalniczych i hafciarni,
- badania układu oddechowego – narażenie na pył bawełny i włókien tekstylnych,
- badania do kierowania pojazdami służbowymi – przy serwisie wyjazdowym.
Szkolenia bhp i inne
- szkolenie wstępne bhp: instruktaż ogólny i instruktaż stanowiskowy,
- szkolenie okresowe bhp nie rzadziej niż co 3 lata,
- instruktaż bezpiecznej regulacji maszyn z odłączeniem zasilania i blokadą (LOTO),
- szkolenia producentów maszyn szwalniczych i hafciarek,
- instruktaż obsługi i serwisu krajarek taśmowych i automatycznych krojowni,
- szkolenie ppoż. ze względu na palne tkaniny i pył tekstylny,
- szkolenie z udzielania pierwszej pomocy.
Środowisko pracy
Mechanik maszyn szwalniczych pracuje w hali szwalni, krojowni i hafciarni, gdzie w rzędach pracują dziesiątki maszyn, oraz w warsztacie mechanicznym. Większość napraw wykonuje na stanowisku szwaczki, pochylając się nad maszyną lub pracując pod stołem, przy drobnych mechanizmach wymagających dobrego wzroku. W hali utrzymuje się hałas maszyn, pył bawełny i włókien syntetycznych oraz zapach olejów maszynowych. Przestój maszyny zatrzymuje pracę szwaczki, dlatego wezwania są częste i pilne. Na stanowisku wykorzystuje się:
- maszyny stębnowe, overlocki, renderówki i automaty szwalnicze;
- hafciarki wielogłowicowe i maszyny guzikarki;
- krajarki taśmowe, tarczowe i noże pionowe oraz automatyczne krojownie;
- prasy termotransferowe i prasowalnice;
- narzędzia ślusarskie, wkrętaki i klucze precyzyjne;
- mierniki elektryczne i tester napędów;
- oleje maszynowe i smary;
- sprężone powietrze i odkurzacze do czyszczenia maszyn;
- lupa, lampa warsztatowa i zestaw części zamiennych.
Identyfikacja zagrożeń
Czynniki fizyczne:
- ukłucie igłą i zranienie przez mechanizm transportu przy uruchomieniu maszyny,
- skaleczenie nożem krajarki i nożami obcinaczy nici,
- pochwycenie przez pasy klinowe, koła pasowe i wałki napędowe,
- porażenie prądem przy naprawie silników i sterowników,
- hałas hali szwalniczej i hafciarni,
- oparzenie gorącymi płytami pras termotransferowych,
- uderzenie odpryskami złamanej igły,
- pożar pyłu tekstylnego i odpadów tkanin.
Czynniki chemiczne:
- pył bawełny i włókien syntetycznych,
- oleje maszynowe i mgła olejowa,
- rozpuszczalniki i odplamiacze do czyszczenia maszyn.
Czynniki psychofizyczne:
- wymuszona pozycja pod stołami i pochylanie nad maszyną,
- duże obciążenie wzroku przy regulacji drobnych mechanizmów,
- presja czasu – przestój maszyny zatrzymuje pracę szwalni,
- praca w akordowym rytmie produkcji i liczne wezwania jednocześnie.
Środki ochronne
Poniżej przypisano środki ochronne do poszczególnych zagrożeń zidentyfikowanych na stanowisku mechanika maszyn szwalniczych.
Środki ochrony indywidualnej
- okulary ochronne – odpryski złamanej igły, sprężone powietrze;
- rękawice odporne na przecięcie przy serwisie krajarek – skaleczenie nożem krajarki;
- obcisła odzież robocza i spięte włosy – pochwycenie przez pasy i wałki;
- rękawice nitrylowe – oleje maszynowe, rozpuszczalniki;
- półmaska FFP2 przy czyszczeniu maszyn sprężonym powietrzem – pył bawełny i włókien;
- ochronniki słuchu – hałas hali szwalniczej i hafciarni;
- narzędzia izolowane – porażenie prądem.
Środki ochrony zbiorowej i techniczne
- osłony igieł, palców i pasów napędowych montowane po każdej naprawie – ukłucie igłą, pochwycenie przez pasy;
- osłony noży krajarek i blokady automatycznych krojowni – skaleczenie nożem krajarki;
- wyłączniki główne przy maszynach i gniazda z zabezpieczeniem różnicowoprądowym – porażenie prądem;
- odpylanie hali i odkurzacze przemysłowe zamiast przedmuchiwania – pył tekstylny, pożar pyłu;
- osłony termiczne i sygnalizacja nagrzania pras – oparzenie;
- obudowy dźwiękochłonne hafciarek – hałas;
- dobre oświetlenie miejscowe i lupy – obciążenie wzroku.
Środki organizacyjne
- odłączenie zasilania i blokada maszyny przed regulacją, próba ruchu przy zdjętej stopce wyłącznie ręcznie – ukłucie igłą, pochwycenie;
- regularne usuwanie odpadów tkanin i pyłu z hali – pożar pyłu tekstylnego, pył bawełny;
- stosowanie olejów i rozpuszczalników w ilościach dziennych, zgodnie z kartami charakterystyki – oleje, rozpuszczalniki;
- system zgłaszania awarii z priorytetami – presja czasu, liczne wezwania;
- przerwy na zmianę pozycji i odpoczynek wzroku – wymuszona pozycja, obciążenie wzroku;
- harmonogram przeglądów zapobiegawczych maszyn – presja czasu, odpryski złamanej igły.
Czynniki szkodliwe i uciążliwe do skierowania na badania lekarskie
Poniższy wykaz ułatwia wypełnienie skierowania na badania profilaktyczne dla mechanika maszyn szwalniczych.
- czynniki fizyczne – hałas, praca wymagająca dużego obciążenia narządu wzroku;
- czynniki chemiczne – pył bawełny i włókien syntetycznych, oleje mineralne i mgła olejowa, rozpuszczalniki organiczne;
- czynniki biologiczne – brak;
- inne czynniki, w tym niebezpieczne – obsługa i regulacja maszyn z ruchomymi elementami tnącymi i kłującymi, prace przy urządzeniach elektrycznych, praca w wymuszonej pozycji, kierowanie pojazdem służbowym (jeżeli dotyczy).
Podobne stanowiska
Podstawa prawna
Klasyfikacja zawodów i specjalności została wprowadzona rozporządzeniem Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 21 października 2025 r. (Dz.U. z 2025 r. poz. 1534).