Kontroler (sterowniczy) urządzeń filtrujących i oddzielających

Kontroler (sterowniczy) urządzeń filtrujących i oddzielających – kod 313306 w klasyfikacji zawodów i specjalności (KZiS 2025). Kontroler (sterowniczy) urządzeń filtrujących i oddzielających prowadzi procesy rozdziału faz w zakładach chemicznych, farmaceutycznych, cukrowniach i zakładach przeróbki surowców – filtrację na prasach filtracyjnych i filtrach próżniowych, wirowanie w wirówkach i dekanterach, sedymentację w osadnikach i zagęszczaczach oraz separację membranową. Steruje urządzeniami z pulpitu lub systemu DCS, dobiera parametry, wymienia tkaniny filtracyjne i kontroluje jakość filtratu i osadu.

Kontroler (sterowniczy) urządzeń filtrujących i oddzielających – wymagania w stosunku do pracownika

• wykształcenie średnie chemiczne lub techniczne,
• znajomość zasad filtracji, wirowania, sedymentacji i separacji membranowej,
• umiejętność obsługi systemu sterowania i odczytu parametrów procesu,
• znajomość zagrożeń substancji przetwarzanych w instalacji,
• uprawnienia UDT do obsługi urządzeń transportu bliskiego – przy obsłudze wciągników do płyt filtracyjnych, jeśli wymagają tego przepisy,
• gotowość do pracy zmianowej.

Inne nazwy stanowiska

Opis zagrożeń i ryzyk zawodowych na tej stronie obejmuje również stanowiska nazywane w dokumentacji zakładowej i ogłoszeniach o pracę:

• operator pras filtracyjnych,
• operator wirówek przemysłowych,
• operator dekanterów,
• operator instalacji filtracji,
• operator filtrów próżniowych.

Badania

• wstępne badania lekarskie przed rozpoczęciem pracy,
• okresowe badania lekarskie z oceną słuchu, układu oddechowego i skóry,
• kontrolne badania lekarskie po niezdolności do pracy z powodu choroby trwającej dłużej niż 30 dni,
• badania w zakresie zależnym od przetwarzanych substancji – według wskazań lekarza medycyny pracy.

Szkolenia bhp i inne

• szkolenie wstępne bhp – instruktaż ogólny i instruktaż stanowiskowy,
• szkolenie okresowe bhp dla stanowisk robotniczych – nie rzadziej niż co 3 lata,
• szkolenie z obsługi wirówek, pras filtracyjnych i procedury blokowania LOTO,
• szkolenie z postępowania z substancjami niebezpiecznymi i w strefach Ex,
• szkolenie z udzielania pierwszej pomocy.

Środowisko pracy

Kontroler pracuje w hali filtracji i w sterowni – obsługuje szeregi pras filtracyjnych komorowych i membranowych, filtry taśmowe i bębnowe próżniowe, wirówki koszowe, dekantery i separatory talerzowe. Nadzoruje cykle napełniania, prasowania, przemywania i rozładunku placka filtracyjnego, wymienia tkaniny filtracyjne i usuwa zatory. W hali panuje hałas wirówek i pomp, wilgoć, opary rozpuszczalników lub zawiesiny chemiczne, a podłogi bywają śliskie. Praca odbywa się w ruchu ciągłym, zmianowo. Na stanowisku wykorzystuje się:

• prasy filtracyjne komorowe i membranowe z automatycznym rozsuwaniem płyt;
• filtry próżniowe bębnowe i taśmowe, filtry świecowe;
• wirówki koszowe, dekantery, separatory talerzowe;
• instalacje ultrafiltracji i nanofiltracji;
• pompy szlamowe, przenośniki ślimakowe placka;
• wciągniki do obsługi płyt i tkanin filtracyjnych;
• pulpit sterowniczy lub system DCS.

Identyfikacja zagrożeń

Czynniki fizyczne:

• pochwycenie lub uderzenie przez wirujący kosz wirówki i bęben dekantera,
• zgniecenie dłoni między płytami prasy filtracyjnej,
• wytrysk zawiesiny przy rozszczelnieniu prasy lub rurociągu,
• hałas wirówek, dekanterów i pomp,
• poślizgnięcie na mokrej, zanieczyszczonej posadzce,
• ręczne przenoszenie tkanin filtracyjnych i elementów płyt,
• pochwycenie przez przenośniki ślimakowe i taśmowe placka.

Czynniki chemiczne:

• kwasy i zasady w zawiesinach oraz środki do regeneracji tkanin,
• pary rozpuszczalników przy filtracji produktów organicznych,
• flokulanty i koagulanty – pyły i roztwory drażniące.

Czynniki psychofizyczne:

• praca zmianowa w ruchu ciągłym, w tym w porze nocnej,
• monotonia cykli filtracji,
• wymuszona pozycja przy wymianie tkanin i usuwaniu zatorów,
• odpowiedzialność za ciągłość produkcji i jakość produktu.

Środki ochronne

Poniżej przypisano środki ochronne do poszczególnych zagrożeń zidentyfikowanych na stanowisku kontrolera (sterowniczego) urządzeń filtrujących i oddzielających.

Środki ochrony indywidualnej

• rękawice ochronne odporne na przecięcie przy obsłudze płyt – zgniecenie;
• gogle lub osłona twarzy oraz rękawice i fartuch chemoodporny – ciśnienie, substancje żrące;
• ochronniki słuchu – hałas;
• obuwie gumowe przeciwpoślizgowe – upadek na tym samym poziomie;
• półmaska z pochłaniaczem par organicznych – rozpuszczalniki;
• półmaska FFP2 przy przygotowaniu flokulantów – flokulanty.

Środki ochrony zbiorowej i techniczne

• blokada pokrywy wirówki do zatrzymania kosza i czujniki drgań – wirujące części;
• kurtyny świetlne i osłony prasy filtracyjnej – zgniecenie, ciśnienie;
• osłony przenośników i wyłączniki linkowe – przenośniki;
• hermetyzacja i odciągi oparów, instalacja w wykonaniu Ex – rozpuszczalniki;
• kratki ściekowe, posadzki antypoślizgowe i myjki ciśnieniowe – upadek na tym samym poziomie;
• obudowy dźwiękochłonne wirówek – hałas;
• wciągniki do płyt i tkanin – dźwiganie, obciążenie fizyczne;
• automatyczne stacje rozpuszczania flokulantów – flokulanty, substancje żrące.

Środki organizacyjne

• procedura LOTO przy wymianie tkanin i usuwaniu zatorów, zakaz otwierania wirówki w ruchu – wirujące części, zgniecenie, przenośniki;
• instrukcje stanowiskowe i karty charakterystyki substancji – substancje żrące, rozpuszczalniki, flokulanty;
• pomiary hałasu i rotacja – hałas, monotonia;
• grafik zmian z odpoczynkiem dobowym – praca zmianowa;
• praca zespołowa przy wymianie tkanin – dźwiganie, obciążenie fizyczne;
• jasne kryteria jakości i alarmy procesowe – odpowiedzialność.

Czynniki szkodliwe i uciążliwe do skierowania na badania lekarskie

Poniższy wykaz ułatwia wypełnienie skierowania na badania profilaktyczne dla kontrolera (sterowniczego) urządzeń filtrujących i oddzielających.

• czynniki fizyczne – hałas, mikroklimat wilgotny;
• czynniki chemiczne – kwasy i zasady, pary rozpuszczalników organicznych, flokulanty i koagulanty;
• czynniki biologiczne – brak;
• inne czynniki, w tym niebezpieczne – obsługa maszyn z wirującymi elementami, obsługa urządzeń transportu bliskiego, praca zmianowa i w porze nocnej, dźwiganie.

Podobne stanowiska

• kontroler (sterowniczy) urządzeń destylacyjnych i rektyfikacyjnych,
• aparatowy procesów chemicznych,
• operator urządzeń do krystalizacji,
• operator urządzeń do produkcji chemikaliów nieorganicznych,
• pracownik oczyszczalni ścieków.

Podstawa prawna

Klasyfikacja zawodów i specjalności została wprowadzona rozporządzeniem Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 21 października 2025 r. (Dz.U. z 2025 r. poz. 1534).