Lekarz – specjalista nefrologii dziecięcej

Lekarz – specjalista nefrologii dziecięcej – kod 221276 w klasyfikacji zawodów i specjalności (KZiS 2025). Lekarz nefrolog dziecięcy leczy choroby nerek u dzieci – zespół nerczycowy, kłębuszkowe zapalenia nerek, wady układu moczowego i przewlekłą chorobę nerek. Prowadzi oddział, poradnię i stację dializ dziecięcych, wykonuje biopsję nerki pod kontrolą ultrasonografii, zakłada i nadzoruje cewniki do dializy otrzewnowej i hemodializy oraz przygotowuje dzieci do przeszczepienia nerki.

Lekarz – specjalista nefrologii dziecięcej – wymagania w stosunku do pracownika

• dyplom lekarza, prawo wykonywania zawodu i tytuł specjalisty nefrologii dziecięcej,
• umiejętność prowadzenia hemodializy i dializy otrzewnowej u dziecka oraz obsługi aparatu do dializy,
• umiejętność wykonania biopsji nerki pod kontrolą ultrasonografii,
• znajomość leczenia immunosupresyjnego i prowadzenia dziecka po przeszczepieniu nerki,
• umiejętność postępowania w ostrym uszkodzeniu nerek i w zaburzeniach gospodarki wodno-elektrolitowej,
• gotowość do pracy w systemie dyżurowym.

Inne nazwy stanowiska

Opis zagrożeń i ryzyk zawodowych na tej stronie obejmuje również stanowiska nazywane w dokumentacji zakładowej i ogłoszeniach o pracę:

• nefrolog dziecięcy,
• specjalista nefrologii dzieci i młodzieży,
• lekarz stacji dializ dla dzieci,
• lekarz oddziału nefrologii dziecięcej,
• lekarz poradni nefrologicznej dla dzieci.

Badania

• wstępne badania lekarskie przed rozpoczęciem pracy,
• okresowe badania lekarskie w terminach wyznaczonych przez lekarza medycyny pracy,
• kontrolne badania lekarskie po niezdolności do pracy z powodu choroby trwającej dłużej niż 30 dni,
• badania w związku z narażeniem na czynniki biologiczne grupy 2 i 3 oraz kontrola stanu uodpornienia,
• ocena zdolności do pracy w porze nocnej i w systemie dyżurowym.

Szkolenia bhp i inne

• szkolenie wstępne bhp – instruktaż ogólny i instruktaż stanowiskowy,
• szkolenie okresowe bhp – nie rzadziej niż co 5 lat,
• szkolenie z zapobiegania zakażeniom krwiopochodnym i postępowania po zakłuciu,
• instruktaż bezpiecznej obsługi aparatów do hemodializy i stacji uzdatniania wody,
• szkolenie z postępowania z koncentratami dializacyjnymi i preparatami do dezynfekcji aparatów,
• szczepienie przeciw wirusowemu zapaleniu wątroby typu B oraz szczepienia zalecane personelowi medycznemu.

Środowisko pracy

Lekarz pracuje na oddziale nefrologii dziecięcej, w stacji dializ dla dzieci i w poradni. W stacji dializ pracuje jednocześnie kilka aparatów, pompy i stacja uzdatniania wody, co daje stały szum i podwyższoną temperaturę powietrza. Lekarz nadzoruje podłączanie i rozłączanie dzieci do krążenia pozaustrojowego, przy którym występuje bezpośredni kontakt z krwią i ryzyko rozprysku przy rozszczelnieniu układu. Biopsję nerki wykonuje pod kontrolą obrazu ultrasonograficznego, w pozycji pochylonej nad leżącym dzieckiem. Dzieci dializowane leczy się latami, co buduje silną więź i obciąża emocjonalnie zespół. Na stanowisku wykorzystuje się:

• aparaty do hemodializy z dializatorami dziecięcymi, pompy i stacja uzdatniania wody;
• zestawy do dializy otrzewnowej, cyklery i płyny dializacyjne;
• igły do biopsji nerki i aparat ultrasonograficzny z głowicą dziecięcą;
• cewniki dializacyjne i zestawy do dostępu naczyniowego;
• koncentraty dializacyjne oraz preparaty do dezynfekcji aparatów – podchloryn sodu, kwas cytrynowy, kwas nadoctowy;
• pompy infuzyjne, leki immunosupresyjne i preparaty krwiotwórcze;
• komputer z systemem dokumentacji medycznej i rejestrem dializ.

Identyfikacja zagrożeń

Czynniki fizyczne:

• zakłucie igłą dializacyjną i igłą do biopsji oraz skaleczenie przy obsłudze dostępu naczyniowego,
• rozprysk krwi przy podłączaniu i rozłączaniu krążenia pozaustrojowego oraz przy rozszczelnieniu linii,
• kontakt z moczem, płynem dializacyjnym i wydzielinami przy dializie otrzewnowej,
• hałas pomp, aparatów do dializy i stacji uzdatniania wody,
• podwyższona temperatura i sucha atmosfera w sali dializ,
• pozycje wymuszone przy biopsji nerki i przy badaniu małego dziecka,
• praca przy monitorze ekranowym przy dokumentacji, zleceniach i ocenie badań,
• poślizgnięcie na podłodze zalanej płynem dializacyjnym lub wodą,
• uraz zadany przez niespokojne dziecko przy wkłuciu i zabiegu.

Czynniki chemiczne:

• podchloryn sodu, kwas cytrynowy i kwas nadoctowy stosowane do dezynfekcji aparatów do dializy i instalacji wodnej,
• alkohole, chlorheksydyna i jodopowidon do dezynfekcji skóry i rąk,
• leki immunosupresyjne i heparyna – kontakt przy przygotowaniu i podawaniu,
• lateks i akceleratory gumy w rękawicach jednorazowych.

Czynniki biologiczne:

• wirusy HBV, HCV i HIV przenoszone przez krew, szczególnie przy dializie i rozprysku,
• gronkowce i pałeczki jelitowe kolonizujące cewniki dializacyjne oraz zakażenia otrzewnej,
• wirus cytomegalii, grzyby i inne drobnoustroje u dzieci po przeszczepieniu nerki.

Czynniki psychofizyczne:

• praca zmianowa i dyżurowa, w tym w porze nocnej,
• obciążenie emocjonalne wieloletnią opieką nad dziećmi dializowanymi i ich rodzinami,
• presja czasu przy powikłaniach dializy, przewodnieniu i zaburzeniach elektrolitowych,
• napięcie i agresja słowna ze strony rodziców oczekujących na przeszczepienie,
• odpowiedzialność za dawki leków i parametry dializy przeliczane na masę ciała dziecka.

Środki ochronne

Poniżej przypisano środki ochronne do poszczególnych zagrożeń zidentyfikowanych na stanowisku lekarza – specjalisty nefrologii dziecięcej.

Środki ochrony indywidualnej

• rękawice nitrylowe zakładane podwójnie przy podłączaniu dializy i biopsji – zaklucie, rozprysk krwi, kontakt z plynami, zakazenia krwiopochodne, bakterie dostepu, lateks, srodki dezynfekcyjne, leki immunosupresyjne;
• okulary ochronne lub osłona twarzy oraz maska przy podłączaniu i rozłączaniu krążenia – rozprysk krwi, zakazenia krwiopochodne, zakazenia oportunistyczne;
• fartuch nieprzemakalny z długim rękawem w sali dializ – rozprysk krwi, kontakt z plynami;
• rękawice odporne na substancje chemiczne i okulary przy dezynfekcji aparatów – srodki do aparatow;
• obuwie medyczne z podeszwą antypoślizgową – poslizgniecie.

Środki ochrony zbiorowej i techniczne

• igły z osłoną bezpieczeństwa, bezigłowe systemy dostępów i pojemniki na odpady ostre przy każdym stanowisku – zaklucie, zakazenia krwiopochodne;
• aparaty z czujnikami ciśnienia i wykrywania powietrza oraz automatyczne cykle dezynfekcji – rozprysk krwi, srodki do aparatow, presja naglych stanow;
• wentylacja i klimatyzacja sali dializ oraz wydzielone, wentylowane pomieszczenie stacji uzdatniania wody – mikroklimat, halas, srodki do aparatow;
• posadzka zmywalna z odpływem i maty antypoślizgowe – poslizgniecie, kontakt z plynami;
• stanowiska dializacyjne i leżanki o regulowanej wysokości – pozycja wymuszona, uraz od pacjenta;
• wydzielone stanowiska i reżim izolacyjny dla dzieci z zakażeniem wirusami zapalenia wątroby – zakazenia krwiopochodne, bakterie dostepu, zakazenia oportunistyczne;
• ergonomiczne stanowisko komputerowe i elektroniczna karta dializ z kalkulatorami – monitor, odpowiedzialnosc za dawki.

Środki organizacyjne

• procedura postępowania po zakłuciu i ekspozycji z dostępnością profilaktyki poekspozycyjnej – zaklucie, rozprysk krwi, zakazenia krwiopochodne;
• obecność pielęgniarki dializacyjnej przy wkłuciach i zabiegach u małych dzieci – uraz od pacjenta, pozycja wymuszona;
• procedura dezynfekcji aparatów wykonywana poza godzinami pracy z dziećmi – srodki do aparatow, mikroklimat;
• harmonogram dyżurów z odpoczynkiem po dyżurze nocnym – dyzury;
• wsparcie psychologiczne zespołu i szkolenia z komunikacji z rodzinami – obciazenie emocjonalne, agresja opiekunow;
• podwójna weryfikacja parametrów dializy i dawek leków – odpowiedzialnosc za dawki, leki immunosupresyjne;
• przerwy w pracy przy monitorze i pomiary hałasu w stacji dializ – monitor, halas;
• nadzór nad zakażeniami dostępu naczyniowego i reżim aseptyczny przy cewnikach – bakterie dostepu, zakazenia oportunistyczne.

Czynniki szkodliwe i uciążliwe do skierowania na badania lekarskie

Poniższy wykaz ułatwia wypełnienie skierowania na badania profilaktyczne dla lekarza – specjalisty nefrologii dziecięcej.

• czynniki fizyczne – hałas, podwyższona temperatura powietrza w sali dializ, praca przy monitorze ekranowym powyżej 4 godzin dziennie, wymuszone pozycje ciała;
• czynniki chemiczne – podchloryn sodu, kwas cytrynowy, kwas nadoctowy, alkohole, chlorheksydyna, jodopowidon, leki immunosupresyjne, heparyna, lateks;
• czynniki biologiczne – wirusy HBV, HCV i HIV, gronkowce i pałeczki jelitowe, wirus cytomegalii, grzyby – czynniki grupy 2 i 3 zagrożenia;
• inne czynniki, w tym niebezpieczne – praca w porze nocnej i dyżury, ryzyko zakłucia i rozprysku krwi, kontakt z płynem dializacyjnym, obciążenie emocjonalne i odpowiedzialność za parametry leczenia.

Podobne stanowiska

• nefrolog,
• pielęgniarka nefrologiczna,
• pediatra,
• pielęgniarka pediatryczna,
• lekarz,
• lekarz – specjalista hipertensjologii.

Podstawa prawna

Klasyfikacja zawodów i specjalności została wprowadzona rozporządzeniem Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 21 października 2025 r. (Dz.U. z 2025 r. poz. 1534).