Diagnosta kolejowy – kod 311401 w klasyfikacji zawodów i specjalności (KZiS 2025). Diagnosta kolejowy bada stan techniczny infrastruktury kolejowej i urządzeń sterowania ruchem kolejowym: wykonuje pomiary i badania diagnostyczne urządzeń srk, obwodów torowych, rozjazdów, nawierzchni i sieci, odczytuje dane z urządzeń pomiarowych, ocenia ich zgodność z warunkami technicznymi i przygotowuje dokumentację. Pracuje w terenie na czynnych liniach kolejowych i w nastawniach, często podczas zamknięć torowych.
Diagnosta kolejowy – wymagania w stosunku do pracownika
- wykształcenie średnie lub wyższe techniczne, preferowane w specjalności automatyka sterowania ruchem kolejowym, elektronika lub transport kolejowy,
- egzamin kwalifikacyjny i autoryzacja wymagane u zarządcy infrastruktury, jeżeli stanowisko zaliczono do związanych z bezpieczeństwem ruchu kolejowego,
- świadectwo kwalifikacyjne SEP (E lub D) w zakresie urządzeń, przy których wykonuje pomiary,
- znajomość instrukcji zarządcy infrastruktury dotyczących diagnostyki i utrzymania urządzeń,
- umiejętność obsługi przyrządów pomiarowych i oprogramowania diagnostycznego,
- brak przeciwwskazań zdrowotnych do pracy na torach.
Inne nazwy stanowiska
Opis zagrożeń i ryzyk zawodowych na tej stronie obejmuje również stanowiska nazywane w dokumentacji zakładowej i ogłoszeniach o pracę:
- diagnosta urządzeń srk,
- diagnosta nawierzchni kolejowej,
- diagnosta infrastruktury kolejowej,
- specjalista ds. diagnostyki kolejowej,
- technik diagnostyki kolejowej.
Badania
- wstępne, okresowe i kontrolne badania lekarskie i psychologiczne w zakresie wymaganym od pracowników na stanowiskach związanych z bezpieczeństwem ruchu kolejowego, jeżeli dotyczy,
- badanie narządu wzroku, w tym rozróżniania barw, oraz badanie słuchu,
- badania do pracy na wysokości powyżej 3 m przy diagnostyce sieci i urządzeń na konstrukcjach,
- ocena zdolności do pracy w porze nocnej.
Szkolenia bhp i inne
- szkolenie wstępne bhp – instruktaż ogólny i instruktaż stanowiskowy,
- szkolenie okresowe bhp dla pracowników inżynieryjno-technicznych nie rzadziej niż co 5 lat,
- szkolenie z zasad bezpiecznego poruszania się po torach i pracy w strefie zagrożenia od ruchu pociągów,
- pouczenia okresowe i doskonalenie zawodowe prowadzone przez zarządcę infrastruktury,
- szkolenie z pracy w pobliżu sieci trakcyjnej i z zasad wyłączania napięcia,
- szkolenie z obsługi przyrządów diagnostycznych i oprogramowania,
- szkolenie z udzielania pierwszej pomocy, w tym przy porażeniu prądem.
Środowisko pracy
Diagnosta kolejowy pracuje głównie w terenie: na szlakach i stacjach, przy rozjazdach, sygnalizatorach, napędach zwrotnicowych i szafach urządzeń srk, a także w nastawniach i pomieszczeniach przekaźnikowych. Porusza się pieszo po torowisku, często na czynnych liniach, gdzie pociągi przejeżdżają z dużą prędkością, a wiele prac wykonuje w nocy w czasie zamknięć torowych. Pracuje w każdych warunkach atmosferycznych, w pozycji pochylonej lub klęczącej przy urządzeniach przytorowych, w pobliżu sieci trakcyjnej 3 kV. Wyniki pomiarów opracowuje w biurze przy komputerze. Do miejsca pracy dojeżdża samochodem służbowym lub drezyną. Na stanowisku wykorzystuje się:
- mierniki elektryczne, oscyloskopy i testery obwodów torowych;
- przyrządy do pomiaru geometrii toru i rozjazdów, toromierz i szczelinomierze;
- defektoskop ultradźwiękowy do badania szyn;
- laptop z oprogramowaniem diagnostycznym i systemem ewidencji usterek;
- radiotelefon i telefon do łączności z dyżurnym ruchu;
- samochód służbowy, drezyna lub pojazd szynowo-drogowy;
- latarka i sprzęt do sygnalizacji ręcznej.
Identyfikacja zagrożeń
Czynniki fizyczne:
- potrącenie przez pojazd kolejowy w czasie pracy na torach,
- porażenie prądem elektrycznym od urządzeń srk i sieci trakcyjnej,
- potknięcie i upadek na nierównym torowisku, podkładach i tłuczniu,
- przygniecenie dłoni przez przestawiającą się iglicę rozjazdu,
- hałas przejeżdżających pociągów,
- mikroklimat zimny i gorący, praca na zewnątrz w każdych warunkach,
- upadek z wysokości przy pracach na konstrukcjach sygnalizatorów i bramkach,
- praca przy monitorze ekranowym podczas opracowywania wyników,
- wypadek drogowy w czasie dojazdów służbowych.
Czynniki chemiczne:
- pył z tłucznia zawierający krzemionkę krystaliczną,
- smary i preparaty do konserwacji rozjazdów,
- kreozot z drewnianych podkładów kolejowych.
Czynniki psychofizyczne:
- praca w porze nocnej w czasie zamknięć torowych,
- stała koncentracja uwagi w strefie ruchu pociągów,
- odpowiedzialność za ocenę stanu urządzeń wpływających na bezpieczeństwo ruchu,
- praca w pozycji pochylonej i klęczącej przy urządzeniach przytorowych,
- presja czasu w krótkich przerwach w ruchu pociągów.
Środki ochronne
Poniżej przypisano środki ochronne do poszczególnych zagrożeń zidentyfikowanych na stanowisku diagnosty kolejowego.
Środki ochrony indywidualnej
- kamizelka lub odzież ostrzegawcza o intensywnej widzialności – potrącenie przez pojazd kolejowy;
- obuwie robocze z podnoskiem, wzmocnioną podeszwą i ochroną kostki – potknięcie i upadek na torowisku, przygniecenie stopy;
- rękawice elektroizolacyjne i sprzęt izolacyjny przy pomiarach pod napięciem – porażenie prądem;
- rękawice robocze – przygniecenie dłoni, smary i preparaty konserwacyjne, kreozot;
- ochronniki słuchu – hałas przejeżdżających pociągów;
- odzież chroniąca przed zimnem i deszczem, nakrycie głowy latem – mikroklimat zimny i gorący;
- półmaska przeciwpyłowa przy pracach w tłuczniu – pył zawierający krzemionkę krystaliczną;
- szelki bezpieczeństwa – upadek z wysokości.
Środki ochrony zbiorowej i techniczne
- zamknięcia torowe i wyłączenia napięcia w sieci trakcyjnej na czas prac – potrącenie przez pojazd, porażenie prądem;
- systemy ostrzegania o nadjeżdżającym pociągu i posterunki ostrzegawcze – potrącenie przez pojazd kolejowy;
- uziemiacze i wskaźniki napięcia – porażenie prądem od sieci trakcyjnej;
- zablokowanie napędu zwrotnicowego przed pomiarami rozjazdu – przygniecenie dłoni iglicą;
- drabiny i pomosty z barierkami na konstrukcjach sygnalizatorów – upadek z wysokości;
- oświetlenie przenośne miejsca pracy nocą – potknięcie, praca nocna;
- ergonomiczne stanowisko komputerowe w biurze – praca przy monitorze ekranowym.
Środki organizacyjne
- uzgadnianie wejścia na tory z dyżurnym ruchu i stała łączność radiowa – potrącenie przez pojazd kolejowy, koncentracja uwagi;
- praca w zespołach co najmniej dwuosobowych – potrącenie, porażenie prądem, upadek;
- planowanie zamknięć torowych z odpowiednim czasem na pomiary – presja czasu;
- procedury weryfikacji wyników i zgłaszania usterek zagrażających ruchowi – odpowiedzialność za ocenę stanu urządzeń;
- planowanie zmian, odpoczynek po pracy nocnej i badania pracowników nocnych – praca w porze nocnej;
- przerwy w pracy, zmiana pozycji i ograniczanie pracy w klęku – pozycja pochylona i klęcząca;
- ogrzewane pomieszczenia lub pojazd do przerw, dostęp do wody latem – mikroklimat zimny i gorący;
- karty charakterystyki smarów i zasady kontaktu z podkładami impregnowanymi – smary, kreozot, pył z tłucznia;
- planowanie dojazdów i przerw w prowadzeniu pojazdu – wypadek drogowy.
Czynniki szkodliwe i uciążliwe do skierowania na badania lekarskie
Poniższy wykaz ułatwia wypełnienie skierowania na badania profilaktyczne dla diagnosty kolejowego.
- czynniki fizyczne – hałas, mikroklimat zimny i gorący, praca na wysokości powyżej 3 m (jeżeli dotyczy), praca przy monitorze ekranowym, wymuszona pozycja ciała;
- czynniki chemiczne – pył zawierający krzemionkę krystaliczną, kreozot, smary i preparaty konserwacyjne;
- czynniki biologiczne – brak;
- inne czynniki, w tym niebezpieczne – praca na torach czynnych linii kolejowych, praca w pobliżu urządzeń pod napięciem i sieci trakcyjnej, praca w porze nocnej, kierowanie pojazdem służbowym.
Podobne stanowiska
Podstawa prawna
Klasyfikacja zawodów i specjalności została wprowadzona rozporządzeniem Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 21 października 2025 r. (Dz.U. z 2025 r. poz. 1534).