Inżynier mechanik

Inżynier mechanik – kod 214404 w klasyfikacji zawodów i specjalności (KZiS 2025), zawód ten ujęto pod nazwą „Inżynier mechanik – maszyny i urządzenia przemysłowe”. Inżynier mechanik projektuje, uruchamia i utrzymuje w ruchu maszyny i urządzenia przemysłowe – linie produkcyjne, prasy, sprężarki, przenośniki i napędy. Analizuje awarie, planuje przeglądy i remonty, dobiera części i podzespoły, nadzoruje montaż nowych maszyn i dba o ich zgodność z wymaganiami minimalnymi i dyrektywą maszynową.

Inżynier mechanik – wymagania w stosunku do pracownika

wykształcenie wyższe na kierunku mechanika i budowa maszyn, automatyka i robotyka lub pokrewnym,
znajomość rysunku technicznego, programów CAD 3D i zasad doboru części maszyn,
znajomość wymagań minimalnych dla maszyn, dyrektywy maszynowej i zasad oceny zgodności,
świadectwo kwalifikacyjne G1 w zakresie dozoru (D) – gdy zakres obowiązków obejmuje nadzór nad eksploatacją urządzeń elektrycznych maszyn,
znajomość metod diagnostyki maszyn (analiza drgań, termowizja) i systemów utrzymania ruchu,
umiejętność prowadzenia zespołu mechaników i współpracy z produkcją.

Inne nazwy stanowiska

Opis zagrożeń i ryzyk zawodowych na tej stronie obejmuje również stanowiska nazywane w dokumentacji zakładowej i ogłoszeniach o pracę:

inżynier utrzymania ruchu,
konstruktor mechanik,
inżynier ds. maszyn i urządzeń,
główny mechanik zakładu,
specjalista ds. mechanicznych.

Badania

wstępne, okresowe i kontrolne badania lekarskie medycyny pracy,
badanie okulistyczne – przy pracy z monitorem ekranowym,
badanie audiometryczne – przy przebywaniu w hali w hałasie przekraczającym wartości progowe,
orzeczenie o braku przeciwwskazań do pracy na wysokości – przy przeglądach maszyn i suwnic z podestów.

Szkolenia bhp i inne

szkolenie wstępne bhp – instruktaż ogólny i stanowiskowy,
szkolenie okresowe bhp dla pracowników inżynieryjno-technicznych – nie rzadziej niż co 5 lat,
szkolenie z procedury blokowania i oznakowania źródeł energii (LOTO),
szkolenie z oceny zgodności maszyn i wymagań minimalnych,
szkolenie z obsługi wózków jezdniowych lub suwnic z egzaminem UDT – jeśli inżynier obsługuje je osobiście,
szkolenie z pierwszej pomocy i ochrony przeciwpożarowej.

Środowisko pracy

Inżynier mechanik pracuje na przemian w biurze technicznym i na hali produkcyjnej. W biurze przygotowuje dokumentację, modele 3D i harmonogramy przeglądów w systemie CMMS. Na hali wykonuje oględziny maszyn, pomiary drgań i temperatury, nadzoruje wymiany łożysk, przekładni i siłowników, uczestniczy w uruchamianiu linii po remoncie. Przebywa w hałasie i w pobliżu ruchomych części maszyn, układów hydraulicznych i pneumatycznych pod ciśnieniem, a przy awariach pracuje pod presją czasu, także w nocy i w weekendy. Na stanowisku wykorzystuje się:

komputer z oprogramowaniem CAD 3D i systemem CMMS;
analizatory drgań, kamera termowizyjna i pirometr;
narzędzia ręczne i pneumatyczne, klucze dynamometryczne;
ściągacze i podgrzewacze indukcyjne do łożysk;
suwnice, wciągniki i wózki jezdniowe do transportu podzespołów;
podesty ruchome i drabiny.

Identyfikacja zagrożeń

Czynniki fizyczne:

pochwycenie, zgniecenie i uderzenie przez ruchome części maszyn,
nieoczekiwane uruchomienie maszyny podczas prac serwisowych,
wyrzut oleju hydraulicznego lub sprężonego powietrza pod ciśnieniem,
uderzenie przez przemieszczane suwnicą ładunki i ciężkie podzespoły,
upadek z wysokości z podestów i konstrukcji maszyn,
porażenie prądem elektrycznym,
oparzenie gorącymi elementami maszyn i podgrzewanymi łożyskami,
hałas na hali produkcyjnej,
praca przy monitorze ekranowym.

Czynniki chemiczne:

oleje hydrauliczne, przekładniowe i smary – kontakt ze skórą, mgły olejowe,
rozpuszczalniki i odtłuszczacze do mycia części,
kleje anaerobowe i preparaty do zabezpieczania gwintów.

Czynniki psychofizyczne:

presja czasu przy awariach zatrzymujących produkcję,
odpowiedzialność za bezpieczeństwo maszyn i ludzi je obsługujących,
praca w nadgodzinach, w nocy i dni wolne przy postojach remontowych,
dźwiganie podzespołów i wymuszone pozycje przy maszynach,
obciążenie wzroku przy pracy przy komputerze.

Środki ochronne

Poniżej przypisano środki ochronne do poszczególnych zagrożeń zidentyfikowanych na stanowisku inżyniera mechanika.

Środki ochrony indywidualnej

obuwie ochronne z podnoskiem – uderzenie ciężkimi podzespołami, przygniecenie stopy;
rękawice ochronne mechaniczne i olejoodporne – skaleczenia, oleje, rozpuszczalniki, gorące elementy;
okulary ochronne – wyrzut oleju i sprężonego powietrza, odpryski;
ochronniki słuchu – hałas na hali;
dopasowana odzież robocza bez luźnych elementów – pochwycenie przez ruchome części;
szelki bezpieczeństwa – upadek z wysokości z konstrukcji maszyn;
kłódki i zawieszki LOTO – nieoczekiwane uruchomienie maszyny, porażenie prądem.

Środki ochrony zbiorowej i techniczne

osłony stałe i ruchome z blokadami, kurtyny świetlne – pochwycenie, zgniecenie;
zawory do bezpiecznego spuszczania ciśnienia i akumulatorów hydraulicznych – wyrzut oleju i powietrza;
podesty z barierkami i stałe pomosty serwisowe – upadek z wysokości;
wyłączniki różnicowoprądowe i wyłączniki serwisowe – porażenie prądem;
wentylacja miejscowa przy myjkach i stanowiskach klejenia – rozpuszczalniki, mgły olejowe;
obudowy dźwiękochłonne maszyn – hałas;
ergonomiczne stanowisko komputerowe – praca przy monitorze, obciążenie wzroku.

Środki organizacyjne

procedura LOTO i pozwolenia na pracę przy maszynach – nieoczekiwane uruchomienie, pochwycenie, porażenie prądem;
instrukcje transportu ciężkich podzespołów z użyciem suwnic i dobór zawiesi – uderzenie ładunkiem;
ocena ryzyka przed pracami nietypowymi i remontowymi – upadek z wysokości, oparzenie, wyrzut medium;
karty charakterystyki i zasady higieny przy kontakcie z olejami – oleje, smary, kleje, rozpuszczalniki;
planowanie przeglądów prewencyjnych ograniczające liczbę awarii – presja czasu;
harmonogram dyżurów i odpoczynku po nadgodzinach – praca w nocy i nadgodzinach;
stosowanie sprzętu pomocniczego do dźwigania i przerwy przy komputerze – dźwiganie, wymuszone pozycje, obciążenie wzroku;
pomiary hałasu i oznakowanie stref – hałas.

Czynniki szkodliwe i uciążliwe do skierowania na badania lekarskie

Poniższy wykaz ułatwia wypełnienie skierowania na badania profilaktyczne dla inżyniera mechanika.

czynniki fizyczne – hałas, praca na wysokości powyżej 3 m, praca przy monitorze ekranowym powyżej 4 godzin dziennie;
czynniki chemiczne – oleje mineralne i mgły olejowe, rozpuszczalniki organiczne;
czynniki biologiczne – brak;
inne czynniki, w tym niebezpieczne – praca przy maszynach w ruchu i urządzeniach pod ciśnieniem, obsługa urządzeń transportu bliskiego, dźwiganie, praca w porze nocnej.

Podobne stanowiska

Podstawa prawna

Klasyfikacja zawodów i specjalności została wprowadzona rozporządzeniem Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 21 października 2025 r. (Dz.U. z 2025 r. poz. 1534).

ryzyko zawodowe on-line

Stanowiska pracy