Artysta malarz – kod 265103 w klasyfikacji zawodów i specjalności (KZiS 2025). Artysta malarz tworzy obrazy sztalugowe, malarstwo ścienne i prace wielkoformatowe, przygotowuje podobrazia i grunty, komponuje farby oraz werniksuje i oprawia gotowe prace. Pracuje w pracowni malarskiej, a przy muralach i realizacjach we wnętrzach publicznych – na rusztowaniach i podnośnikach, często z drabiny i z pozycji wymuszonych.
Artysta malarz – wymagania w stosunku do pracownika
- wykształcenie artystyczne w zakresie malarstwa lub udokumentowany dorobek twórczy i portfolio,
- znajomość technik malarskich – olejnej, akrylowej, temperowej i techniki ściennej,
- umiejętność przygotowania blejtramu, zagruntowania płótna i doboru spoiw oraz werniksów,
- wiedza o właściwościach pigmentów, ich trwałości i toksyczności oraz o bezpiecznym mieszaniu farb,
- umiejętność pracy wielkoformatowej z rusztowania, drabiny i podnośnika przy malarstwie ściennym,
- umiejętność wyceny i organizacji realizacji, dokumentowania prac i przygotowania wystawy.
Inne nazwy stanowiska
Opis zagrożeń i ryzyk zawodowych na tej stronie obejmuje również stanowiska nazywane w dokumentacji zakładowej i ogłoszeniach o pracę:
- malarz sztalugowy,
- twórca malarstwa,
- malarz obrazów,
- autor malarstwa ściennego,
- malarz murali.
Badania
- wstępne badania lekarskie przed rozpoczęciem pracy,
- okresowe badania lekarskie z oceną układu oddechowego i skóry w związku z narażeniem na rozpuszczalniki,
- ocena zdolności do pracy na wysokości powyżej 3 m przy realizacji murali i malarstwa ściennego,
- okresowe badania lekarskie z oceną narządu wzroku i układu ruchu,
- kontrolne badania lekarskie po niezdolności do pracy z powodu choroby trwającej dłużej niż 30 dni.
Szkolenia bhp i inne
- szkolenie wstępne bhp – instruktaż ogólny i instruktaż stanowiskowy,
- szkolenie okresowe bhp – nie rzadziej niż co 3 lata,
- szkolenie z bezpiecznej pracy na wysokości oraz montażu i odbioru rusztowań,
- instruktaż bezpiecznego stosowania rozpuszczalników, werniksów i aerozoli oraz czytania kart charakterystyki,
- instruktaż postępowania ze szmatami nasączonymi olejem lnianym z uwagi na ryzyko samozapalenia,
- szkolenie z użytkowania środków ochrony dróg oddechowych i doboru filtrów,
- szkolenie z udzielania pierwszej pomocy.
Środowisko pracy
Pracownia malarska to wysokie wnętrze ze światłem północnym, sztalugami, stołem do gruntowania i regałami z podobraziami. Malarz rozciąga płótno na blejtramie, szlifuje grunt, rozcieńcza farby olejne terpentyną i benzyną lakową oraz pokrywa gotowe prace werniksem rozpylanym lub nakładanym pędzlem. Przy malarstwie ściennym praca przenosi się na rusztowania, podnośniki i drabiny, odbywa się w kurzu budowy, na zewnątrz lub w nieogrzewanych wnętrzach kościołów i hal. Prace wielkoformatowe wymagają wielogodzinnego stania, pracy z uniesionymi rękami i częstego przenoszenia blejtramów o długości kilku metrów. Przy transporcie i montażu wystawy dochodzi ręczne przenoszenie opraw i szkła. Powietrze w pracowni bywa nasycone oparami rozpuszczalników, zwłaszcza gdy wentylacja ogranicza się do uchylonego okna. Na stanowisku wykorzystuje się:
- sztalugi, blejtramy, płótna i płyty jako podobrazia;
- farby olejne, akrylowe i temperowe oraz pigmenty sypkie i spoiwa;
- terpentyna, benzyna lakowa, olej lniany i werniksy w aerozolu;
- pędzle, szpachle, wałki i aerograf z kompresorem;
- szlifierka i papiery ścierne do przygotowania gruntu;
- rusztowania, drabiny, podesty i podnośniki przy malarstwie ściennym;
- stół do oprawiania prac, szkło, ramy i narzędzia introligatorskie.
Identyfikacja zagrożeń
Czynniki fizyczne:
- upadek z rusztowania, podnośnika i drabiny przy realizacji murali i malarstwa ściennego,
- uderzenie spadającym narzędziem, puszką farby i elementem rusztowania,
- dźwiganie i przenoszenie blejtramów wielkoformatowych, płyt, opraw i szkła,
- praca z uniesionymi rękami, w pochyleniu i w przyklęku przez wiele godzin,
- pył powstający przy szlifowaniu gruntu, szpachlówek i tynku pod malarstwo ścienne,
- skaleczenie szkłem, nożem i krawędzią blejtramu przy oprawianiu i naciąganiu płótna,
- porażenie prądem przy szlifierce, kompresorze aerografu i lampach warsztatowych,
- praca w nieogrzewanych wnętrzach, na zewnątrz oraz w upale pod stropem hali,
- nierównomierne i niewystarczające oświetlenie stanowiska przy pracy precyzyjnej.
Czynniki chemiczne:
- terpentyna balsamiczna, benzyna lakowa, ksylen i rozcieńczalniki do farb olejnych oraz ich pary,
- pigmenty zawierające kadm, chrom, kobalt i związki ołowiu, szkodliwe przy wdychaniu pyłu i kontakcie ze skórą,
- werniksy, lakiery i fiksatywy w aerozolu uwalniające rozpuszczalniki i propelenty,
- olej lniany i pokost, których utlenianie w szmatach prowadzi do samonagrzewania i samozapalenia,
- kleje montażowe, szpachlówki i grunty akrylowe zawierające amoniak oraz konserwanty uczulające.
Czynniki psychofizyczne:
- presja terminów wystaw, konkursów i realizacji zleconych murali,
- niepewność dochodu i nieregularne zlecenia przy pracy na własny rachunek,
- obciążenie psychiczne publiczną oceną prac, krytyką i odrzuceniem projektów,
- wielogodzinna praca samotna w pracowni, bez kontaktu z zespołem,
- długotrwała koncentracja i precyzja przy detalu oraz przy pracy na dużej powierzchni,
- praca w godzinach wieczornych i nocnych przed terminem oddania realizacji.
Środki ochronne
Poniżej przypisano środki ochronne do poszczególnych zagrożeń zidentyfikowanych na stanowisku artysty malarza.
Środki ochrony indywidualnej
- półmaska z filtrem przed parami organicznymi przy malowaniu olejnym, werniksowaniu i pracy aerografem – rozpuszczalniki, werniksy w aerozolu;
- półmaska przeciwpyłowa przy szlifowaniu gruntu i tynku oraz przy pracy z pigmentem sypkim – pyl szlifowania, pigmenty toksyczne;
- rękawice nitrylowe i fartuch roboczy przy mieszaniu farb, gruntowaniu i myciu narzędzi – rozpuszczalniki, pigmenty toksyczne, kleje i szpachle, olej lniany;
- okulary ochronne lub gogle przy szlifowaniu, natrysku i pracy nad głową – pyl szlifowania, werniksy w aerozolu, spadajace przedmioty;
- szelki bezpieczeństwa z linką przy pracy z podnośnika i na rusztowaniu bez pełnych barier – upadek z wysokosci;
- hełm ochronny przy pracy zespołowej na rusztowaniu – spadajace przedmioty;
- rękawice chroniące przed przecięciem przy oprawianiu prac i cięciu szkła – rany ciete;
- odzież chroniąca od zimna i obuwie robocze przy realizacjach zewnętrznych – mikroklimat.
Środki ochrony zbiorowej i techniczne
- wentylacja mechaniczna pracowni i odciąg miejscowy nad stanowiskiem werniksowania – rozpuszczalniki, werniksy w aerozolu, kleje i szpachle;
- szlifierka z odciągiem pyłu i szlifowanie na mokro – pyl szlifowania;
- rusztowanie odebrane do eksploatacji z pełnymi barierami i pomostami oraz podnośnik z aktualnym badaniem – upadek z wysokosci;
- strefa wygrodzona pod rusztowaniem, daszki ochronne i torby narzędziowe z linką – spadajace przedmioty;
- sztalugi i stoły z regulacją wysokości oraz platformy roboczej przy pracy nad detalem – pozycje wymuszone;
- wózki i stojaki transportowe do blejtramów wielkoformatowych – dzwiganie podobrazi;
- metalowy pojemnik z pokrywą na szmaty nasączone olejem i rozpuszczalnikiem oraz gaśnica w pracowni – olej lniany, rozpuszczalniki;
- instalacja z wyłącznikiem różnicowoprądowym i przeglądy narzędzi elektrycznych – porazenie;
- oświetlenie miejscowe o barwie zbliżonej do światła dziennego i zasłony regulujące doświetlenie – oswietlenie, koncentracja;
- nagrzewnice i osłony przeciwwiatrowe przy realizacjach w nieogrzewanych wnętrzach – mikroklimat.
Środki organizacyjne
- ograniczanie stosowania rozpuszczalników i wybór farb rozcieńczalnych wodą tam, gdzie to możliwe – rozpuszczalniki, pigmenty toksyczne;
- karty charakterystyki farb, werniksów i rozpuszczalników dostępne w pracowni – rozpuszczalniki, werniksy w aerozolu, pigmenty toksyczne, kleje i szpachle;
- zakaz palenia i używania otwartego ognia w pracowni oraz codzienne usuwanie zużytych szmat – olej lniany;
- przenoszenie dużych podobrazi w dwie osoby i planowanie transportu prac – dzwiganie podobrazi;
- przerwy i zmiana pozycji przy pracy z uniesionymi rękami oraz rotacja zadań – pozycje wymuszone, koncentracja;
- zakaz samodzielnej pracy na wysokości, wyznaczenie osoby towarzyszącej i kontrola rusztowania przed wejściem – upadek z wysokosci;
- harmonogram realizacji z rezerwą czasową i uzgodnione terminy odbioru muralu – presja terminow, praca w nocy;
- utrzymywanie kontaktu z osobą bliską przy długiej pracy samotnej i konsultacje w środowisku zawodowym – praca samotna, ocena publiczna, niepewnosc dochodu;
- odkładanie noży i szkła w wyznaczonym miejscu oraz porządek na stanowisku oprawiania – rany ciete.
Czynniki szkodliwe i uciążliwe do skierowania na badania lekarskie
Poniższy wykaz ułatwia wypełnienie skierowania na badania profilaktyczne dla artysty malarza.
- czynniki fizyczne – praca na wysokości powyżej 3 m, ręczne przenoszenie ciężarów, wymuszona pozycja ciała i praca z uniesionymi rękami, pył ze szlifowania gruntów i tynków, zmienny mikroklimat i praca na otwartej przestrzeni, niedostateczne oświetlenie stanowiska;
- czynniki chemiczne – terpentyna balsamiczna, benzyna lakowa i ksylen, werniksy, lakiery i fiksatywy w aerozolu, pigmenty zawierające kadm, chrom, kobalt i związki ołowiu, olej lniany i pokost, kleje montażowe i grunty akrylowe;
- czynniki biologiczne – brak;
- inne czynniki, w tym niebezpieczne – praca na rusztowaniu i podnośniku, obsługa elektronarzędzi, zagrożenie pożarowe od szmat nasączonych olejem, kontakt z ostrymi narzędziami i szkłem, praca w porze nocnej przed terminem realizacji.
Podobne stanowiska
Podstawa prawna
Klasyfikacja zawodów i specjalności została wprowadzona rozporządzeniem Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 21 października 2025 r. (Dz.U. z 2025 r. poz. 1534).