Nauczyciel muzyki w placówkach pozaszkolnych – kod 235401 w klasyfikacji zawodów i specjalności (KZiS 2025). Nauczyciel muzyki w placówkach pozaszkolnych prowadzi zajęcia w domu kultury, młodzieżowym domu kultury, ognisku muzycznym lub w prywatnej szkole muzycznej. Uczy gry na instrumencie, prowadzi zespół, chór lub orkiestrę dętą, przygotowuje występy i konkursy, nagłaśnia próby i koncerty oraz opiekuje się instrumentarium placówki.
Nauczyciel muzyki w placówkach pozaszkolnych – wymagania w stosunku do pracownika
- wykształcenie muzyczne i przygotowanie pedagogiczne lub kwalifikacje instruktorskie wymagane w placówce,
- biegłość w grze na nauczanym instrumencie i umiejętność prowadzenia zespołu lub chóru,
- umiejętność obsługi nagłośnienia, mikrofonów i odtwarzaczy używanych na próbach i koncertach,
- umiejętność pracy z grupą dzieci i młodzieży oraz z uczestnikami dorosłymi,
- umiejętność organizacji występu: ustawienia estrady, transportu instrumentów i próby generalnej,
- znajomość zasad ochrony słuchu przy pracy z instrumentami o dużym natężeniu dźwięku.
Inne nazwy stanowiska
Opis zagrożeń i ryzyk zawodowych na tej stronie obejmuje również stanowiska nazywane w dokumentacji zakładowej i ogłoszeniach o pracę:
- nauczyciel gry na instrumencie w domu kultury,
- instruktor muzyki w młodzieżowym domu kultury,
- nauczyciel ogniska muzycznego,
- prowadzący zespół wokalny w placówce kultury,
- nauczyciel gry na instrumencie w prywatnej szkole muzycznej.
Badania
- wstępne badania lekarskie przed rozpoczęciem pracy,
- okresowe badania lekarskie z oceną narządu słuchu i narządu głosu,
- kontrolne badania lekarskie po niezdolności do pracy z powodu choroby trwającej dłużej niż 30 dni,
- badanie audiometryczne w związku z narażeniem na hałas przy pracy z instrumentami i nagłośnieniem,
- ocena układu ruchu w związku z przeciążeniami kończyn górnych przy grze na instrumencie,
- badania do pracy na wysokości powyżej 3 m przy montażu oświetlenia i dekoracji estrady, jeżeli pracownik taką pracę wykonuje.
Szkolenia bhp i inne
- szkolenie wstępne bhp – instruktaż ogólny i instruktaż stanowiskowy w sali prób i na estradzie,
- szkolenie okresowe bhp – nie rzadziej niż co 5 lat,
- szkolenie z ochrony słuchu i zasad stosowania ochronników przy pracy z instrumentami,
- instruktaż bezpiecznej obsługi nagłośnienia, przedłużaczy i instalacji scenicznej,
- szkolenie z udzielania pierwszej pomocy,
- szkolenie przeciwpożarowe i z zasad ewakuacji sali widowiskowej,
- instruktaż organizacji wyjazdów z grupą dzieci na konkursy i koncerty.
Środowisko pracy
Sala prób w domu kultury bywa mała, o twardych ścianach, co podnosi poziom dźwięku przy grze zespołu, orkiestry dętej lub perkusji. Nauczyciel prowadzi po kilka zajęć pod rząd: indywidualne lekcje gry, próby zespołu i śpiew z chórem, mówiąc i śpiewając w tym samym czasie, co obciąża głos i słuch. Przy każdym występie trzeba przenieść i ustawić instrumenty, pulpity i nagłośnienie, rozłożyć przewody i podłączyć sprzęt, często na estradzie lub scenie z podestami. Koncerty i konkursy odbywają się wieczorem i w weekendy, także w plenerze, na scenach plenerowych i w namiotach, w zmiennych warunkach pogodowych. Opieka nad instrumentarium obejmuje czyszczenie, strojenie i naprawy drobne. Na stanowisku wykorzystuje się:
- instrumenty: fortepian, pianino cyfrowe, instrumenty dęte, perkusja i gitary;
- pulpity, krzesła, podesty i elementy estrady;
- nagłośnienie, mikrofony, monitory odsłuchowe, wzmacniacze i konsoleta;
- przewody zasilające, przedłużacze i listwy oraz oświetlenie sceniczne;
- metronom, tuner, odtwarzacz i materiały nutowe;
- środki do czyszczenia i konserwacji instrumentów oraz smary do mechanizmów;
- wózek transportowy i pokrowce do przewozu instrumentów;
- ochronniki słuchu i wkładki muzyczne dla nauczyciela i uczestników.
Identyfikacja zagrożeń
Czynniki fizyczne:
- hałas o wysokim natężeniu przy grze orkiestry, perkusji, instrumentów dętych i pracy nagłośnienia, często powyżej 85 dB,
- obciążenie narządu głosu przy mówieniu i śpiewaniu przez kilka godzin w hałaśliwej sali,
- przeciążenia nadgarstka, barku i odcinka szyjnego od wielogodzinnej gry i prowadzenia zespołu,
- wymuszona pozycja ciała przy grze, przy dyrygowaniu i przy pochylaniu się nad instrumentem ucznia,
- dźwiganie i przenoszenie instrumentów, nagłośnienia, podestów i pulpitów przy każdym występie,
- porażenie prądem przy podłączaniu nagłośnienia, przedłużaczy i oświetlenia na scenie,
- praca na drabinie i podeście przy montażu oświetlenia, dekoracji i głośników, jeżeli taka praca występuje,
- potknięcie o przewody i statywy na scenie oraz upadek z krawędzi podestu,
- zmienny mikroklimat przy koncertach plenerowych i w nieogrzewanych salach widowiskowych,
- olśnienie reflektorami scenicznymi przy występach i próbach generalnych,
- praca przy monitorze ekranowym przy nutach cyfrowych, dokumentacji i przygotowaniu nagrań.
Czynniki chemiczne:
- preparaty do czyszczenia i konserwacji instrumentów: alkohole, politury, oleje i smary do mechanizmów,
- dym i mgła sceniczna na podstawie glikolu stosowana na występach.
Czynniki biologiczne:
- wirusy przenoszone drogą kropelkową przy zajęciach śpiewu i grze na instrumentach dętych w grupie,
- bakterie i grzyby w ustnikach instrumentów dętych używanych przez wielu uczestników.
Czynniki psychofizyczne:
- presja przygotowania zespołu do konkursu i występu oraz ocena efektów pracy przez publiczność i jury,
- zajęcia po południu, wieczorem i w weekendy oraz wyjazdy na koncerty i konkursy,
- odpowiedzialność za bezpieczeństwo dzieci na próbach, na scenie i w czasie wyjazdów,
- napięcia w kontaktach z rodzicami dotyczące postępów, obsady w zespole i udziału w występach,
- zachowania trudne i konflikty w grupie dzieci oraz młodzieży w czasie prób.
Środki ochronne
Poniżej przypisano środki ochronne do poszczególnych zagrożeń zidentyfikowanych na stanowisku nauczyciela muzyki w placówkach pozaszkolnych.
Środki ochrony indywidualnej
- wkładki przeciwhałasowe muzyczne o płaskiej charakterystyce i ochronniki nauszne przy perkusji oraz orkiestrze dętej – halas;
- rękawice ochronne przy montażu podestów, sprzętu i instrumentów – dzwiganie, poslizgniecie;
- rękawice odporne na chemikalia przy konserwacji mechanizmów instrumentów – srodki konserwacji;
- obuwie zabudowane z podeszwą antypoślizgową na scenie i podestach – poslizgniecie, pozycja wymuszona;
- odzież dostosowana do warunków przy koncertach plenerowych – mikroklimat;
- maska filtrująca przy zajęciach grupowych w okresie wzmożonych zakażeń – zakazenia kropelkowe.
Środki ochrony zbiorowej i techniczne
- ustroje akustyczne i pochłaniacze w sali prób, osłony przy perkusji oraz ograniczenie poziomu nagłośnienia – halas, obciazenie glosu;
- monitory odsłuchowe douszne z limiterem i pomiary poziomu dźwięku w sali prób – halas;
- krzesła i pulpity o regulowanej wysokości, podnóżki i stanowiska dopasowane do instrumentu – przeciazenia konczyn, pozycja wymuszona;
- wózki transportowe, pokrowce z pasami i instrumenty pozostawione na stałe w sali – dzwiganie;
- wyłączniki różnicowoprądowe, okresowe przeglądy nagłośnienia i rozdzielnic scenicznych oraz zakaz samodzielnych napraw instalacji – prad elektryczny;
- mostki i prowadnice kablowe, oznakowanie krawędzi podestów i balustrady przy estradzie – poslizgniecie, praca na wysokosci;
- oświetlenie sceniczne ustawiane przez obsługę techniczną, z ograniczeniem olśnienia – oswietlenie sceny, praca na wysokosci;
- ogrzewanie i zadaszenie scen plenerowych oraz wentylacja sali widowiskowej – mikroklimat, dym sceniczny, zakazenia kropelkowe;
- indywidualne ustniki dla uczestników i preparaty do dezynfekcji instrumentów – ustniki, srodki konserwacji;
- ergonomiczne stanowisko komputerowe w pokoju instruktorów – monitor.
Środki organizacyjne
- pomiary hałasu w sali prób i planowanie prób z przerwami ciszy oraz ograniczeniem czasu gry pełnym składem – halas, obciazenie glosu;
- przerwy głosowe między zajęciami, dostęp do wody i korzystanie z mikrofonu przy prowadzeniu dużego zespołu – obciazenie glosu;
- rozkład zajęć z przerwami na rozluźnienie mięśni i limit godzin gry dziennie – przeciazenia konczyn, pozycja wymuszona;
- transport i ustawianie instrumentów oraz nagłośnienia przez obsługę techniczną lub w dwie osoby – dzwiganie, prad elektryczny, praca na wysokosci;
- montaż oświetlenia i dekoracji wyłącznie przez osoby z odpowiednimi uprawnieniami i badaniami – praca na wysokosci, oswietlenie sceny;
- regulamin sali prób i estrady, odprawa przed próbą generalną oraz liczba opiekunów na grupę w wyjazdach – odpowiedzialnosc za grupe, zachowania trudne, poslizgniecie;
- harmonogram występów z czasem na odpoczynek i rozliczaniem pracy w weekendy – nieregularne godziny, presja wystepow, mikroklimat;
- zasady dezynfekcji instrumentów dętych i obowiązek własnego ustnika uczestnika – ustniki, zakazenia kropelkowe;
- ustalone godziny kontaktu z rodzicami i przejrzyste zasady obsady w zespole – kontakt z rodzicami, presja wystepow;
- przerwy w pracy przy monitorze oraz karty charakterystyki preparatów do konserwacji instrumentów – monitor, srodki konserwacji, dym sceniczny.
Czynniki szkodliwe i uciążliwe do skierowania na badania lekarskie
Poniższy wykaz ułatwia wypełnienie skierowania na badania profilaktyczne dla nauczyciela muzyki w placówkach pozaszkolnych.
- czynniki fizyczne – hałas powyżej 85 dB przy grze zespołu i pracy nagłośnienia, obciążenie narządu głosu, przeciążenia kończyn górnych i odcinka szyjnego, praca na wysokości powyżej 3 m przy montażu sprzętu scenicznego, olśnienie reflektorami, zmienny mikroklimat, praca przy monitorze ekranowym;
- czynniki chemiczne – alkohole, politury, oleje i smary do konserwacji instrumentów, glikole z wytwornicy dymu scenicznego;
- czynniki biologiczne – wirusy przenoszone drogą kropelkową przy zajęciach śpiewu i gry na instrumentach dętych, bakterie i grzyby w ustnikach instrumentów – czynniki grupy 2 zagrożenia;
- inne czynniki, w tym niebezpieczne – dźwiganie i przenoszenie instrumentów oraz nagłośnienia, prace przy instalacjach zasilania sprzętu scenicznego, praca w godzinach wieczornych i w weekendy, opieka nad grupą dzieci w czasie wyjazdów.
Podobne stanowiska
Podstawa prawna
Klasyfikacja zawodów i specjalności została wprowadzona rozporządzeniem Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 21 października 2025 r. (Dz.U. z 2025 r. poz. 1534).