Szlifierz szkła gospodarczego i technicznego – kod 731507 w klasyfikacji zawodów i specjalności (KZiS 2025). Szlifierz szkła gospodarczego i technicznego nanosi szlif dekoracyjny na wyroby kryształowe i szklane – wazony, karafki, kieliszki, misy – oraz obrabia krawędzie, dna i otwory wyrobów technicznych, takich jak klosze, szkło laboratoryjne i oświetleniowe. Pracuje na szlifierkach z tarczami diamentowymi i karborundowymi na mokro, a wyroby kryształowe po szlifowaniu poleruje mechanicznie lub chemicznie.
Szlifierz szkła gospodarczego i technicznego – wymagania w stosunku do pracownika
- wykształcenie zasadnicze zawodowe w zawodzie szlifierz szkła lub przyuczenie w hucie szkła,
- znajomość rodzajów szkła, w tym kryształu ołowiowego, i technik szlifu dekoracyjnego,
- umiejętność obsługi szlifierek, pił i wiertarek do szkła,
- dobra koordynacja wzrokowo-ruchowa, zmysł estetyczny i precyzja,
- brak przeciwwskazań do pracy w wilgotnym środowisku.
Inne nazwy stanowiska
Opis zagrożeń i ryzyk zawodowych na tej stronie obejmuje również stanowiska nazywane w dokumentacji zakładowej i ogłoszeniach o pracę:
- szlifierz kryształów,
- szlifierz szkła dekoracyjnego,
- szlifierz wyrobów szklanych,
- kryształownik,
- szlifierz szkła technicznego.
Badania
- wstępne badania lekarskie przed rozpoczęciem pracy,
- okresowe badania lekarskie w terminach wyznaczonych przez lekarza medycyny pracy,
- kontrolne badania lekarskie po niezdolności do pracy z powodu choroby trwającej dłużej niż 30 dni,
- oznaczenie stężenia ołowiu we krwi – przy szlifowaniu kryształu ołowiowego,
- badanie audiometryczne przy pracy w hałasie,
- ocena stanu skóry rąk i układu oddechowego.
Szkolenia bhp i inne
- szkolenie wstępne bhp – instruktaż ogólny i instruktaż stanowiskowy,
- szkolenie okresowe bhp dla pracowników na stanowiskach robotniczych – nie rzadziej niż co 3 lata,
- szkolenie z obsługi szlifierek i bezpiecznego mocowania tarcz,
- szkolenie z pracy z ołowiem i kwasami przy polerowaniu chemicznym – dla pracowników polerni,
- szkolenie z udzielania pierwszej pomocy, w tym przy oparzeniach kwasem fluorowodorowym.
Środowisko pracy
Szlifierz pracuje w szlifierni huty szkła gospodarczego, w zakładzie zdobnictwa kryształów lub w zakładzie produkującym szkło techniczne. Stanowiska to szlifierki z poziomym wałkiem i pionowymi tarczami, nad którymi kapie woda chłodząca; pracownik trzyma wyrób w dłoniach i dociska go do tarczy, prowadząc wzór naniesiony flamastrem. W hali panuje wilgoć, hałas i rozpryski szlamu szklanego. Kryształ ołowiowy zawiera do 30% tlenku ołowiu, dlatego szlam zawiera związki ołowiu. W wielu zakładach szlif poleruje się chemicznie w kąpieli kwasu fluorowodorowego i siarkowego w wydzielonej, hermetyzowanej polerni. Na stanowisku wykorzystuje się:
- szlifierki z tarczami diamentowymi, karborundowymi i korundowymi;
- polerki z tarczami korkowymi, filcowymi i szczotkowymi;
- piły i wiertarki do szkła, szlifierki taśmowe do krawędzi;
- pasty i zawiesiny polerskie z tlenkiem ceru i pumeksem;
- wanny do polerowania chemicznego z kwasem fluorowodorowym i siarkowym;
- stoły z podświetleniem i przyrządy do nanoszenia wzoru.
Identyfikacja zagrożeń
Czynniki fizyczne:
- skaleczenia dłoni i przedramion przy pęknięciu wyrobu podczas szlifowania,
- pochwycenie lub skaleczenie przez obracającą się tarczę i rozerwanie tarczy,
- hałas od szlifierek i pił,
- stały kontakt rąk z wodą i praca w wilgotnym pomieszczeniu,
- poślizgnięcie na mokrej posadzce,
- porażenie prądem przy zawilgoconej instalacji elektrycznej,
- drgania przenoszone na dłonie przy dociskaniu wyrobu do tarczy.
Czynniki chemiczne:
- pył i szlam zawierające związki ołowiu z kryształu ołowiowego,
- pył szklany i krzemionkowy przy szlifowaniu i polerowaniu na sucho,
- kwas fluorowodorowy i jego opary przy polerowaniu chemicznym,
- kwas siarkowy w kąpieli polerskiej.
Czynniki psychofizyczne:
- praca w wymuszonej pozycji z pochyleniem nad szlifierką,
- powtarzalne ruchy rąk i nadgarstków przy dociskaniu wyrobu,
- obciążenie wzroku przy prowadzeniu precyzyjnego wzoru,
- praca w normie ilościowej lub w akordzie.
Środki ochronne
Poniżej przypisano środki ochronne do poszczególnych zagrożeń zidentyfikowanych na stanowisku szlifierza szkła gospodarczego i technicznego.
Środki ochrony indywidualnej
- rękawice odporne na przecięcie z powłoką nitrylową i rękawy ochronne – skaleczenie szkłem, wilgoć;
- okulary ochronne lub osłona twarzy – tarcza, skaleczenie szkłem;
- fartuch wodoodporny i obuwie antypoślizgowe – wilgoć, poślizgnięcie;
- ochronniki słuchu – hałas;
- półmaska z filtrem P3 – ołów, pył szklany;
- kombinezon kwasoodporny, rękawice, osłona twarzy i maska z pochłaniaczem przy polerowaniu chemicznym – kwas fluorowodorowy, kwas siarkowy.
Środki ochrony zbiorowej i techniczne
- osłony tarcz i regularne wyważanie tarcz – tarcza, drgania;
- szlifowanie na mokro i odprowadzanie szlamu do osadników – ołów, pył szklany;
- hermetyczne wanny polerskie z odciągiem i płuczką oparów – kwas fluorowodorowy, kwas siarkowy;
- prysznic bezpieczeństwa, oczomyjka i żel z glukonianem wapnia w polerni – kwas fluorowodorowy;
- instalacja elektryczna w wykonaniu do pomieszczeń wilgotnych, wyłączniki różnicowoprądowe – porażenie prądem;
- posadzki antypoślizgowe z odpływami – poślizgnięcie;
- regulowane podpórki i siedziska przy szlifierkach – pozycja wymuszona, ruchy powtarzalne;
- oświetlenie miejscowe stanowisk – obciążenie wzroku;
- obudowy i wygłuszenie hali – hałas.
Środki organizacyjne
- zakaz jedzenia i palenia w szlifierni, mycie rąk i oddzielne szatnie – ołów;
- monitorowanie stężenia ołowiu we krwi i pomiary w powietrzu – ołów, pył szklany;
- dopuszczanie do polerni tylko przeszkolonych pracowników, praca w parach – kwas fluorowodorowy, kwas siarkowy;
- przerwy i rotacja stanowisk – pozycja wymuszona, ruchy powtarzalne, obciążenie wzroku, akord;
- realne normy wydajności uwzględniające trudność wzoru – akord;
- kontrola wyrobów przed szlifowaniem pod kątem pęknięć i naprężeń – skaleczenie szkłem;
- ochrona skóry rąk – kremy i przerwy w kontakcie z wodą – wilgoć.
Czynniki szkodliwe i uciążliwe do skierowania na badania lekarskie
Poniższy wykaz ułatwia wypełnienie skierowania na badania profilaktyczne dla szlifierza szkła gospodarczego i technicznego.
- czynniki fizyczne – hałas, drgania mechaniczne o działaniu miejscowym, praca w wilgotnym środowisku;
- czynniki chemiczne – ołów i jego związki nieorganiczne, pył szklany, kwas fluorowodorowy, kwas siarkowy;
- czynniki biologiczne – brak;
- inne czynniki, w tym niebezpieczne – obsługa szlifierek z wirującymi tarczami, ryzyko skaleczenia szkłem, praca w pozycji wymuszonej, powtarzalne ruchy rąk.
Podobne stanowiska
- zdobnik szkła,
- krajacz szkła,
- hutnik dmuchacz szkła,
- sortowacz-brakarz szkła,
- operator maszyn szklarskich.
Podstawa prawna
Klasyfikacja zawodów i specjalności została wprowadzona rozporządzeniem Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 21 października 2025 r. (Dz.U. z 2025 r. poz. 1534).