Klasyfikator gruntów – kod 213208 w klasyfikacji zawodów i specjalności (KZiS 2025). Klasyfikator gruntów przeprowadza gleboznawczą klasyfikację gruntów rolnych i leśnych: wykonuje w terenie odkrywki i odwierty glebowe, opisuje profil gleby, oznacza jej skład i odczyn, a następnie zalicza grunt do odpowiedniej klasy bonitacyjnej i sporządza mapę oraz protokół klasyfikacyjny. Działa na zlecenie starostów, właścicieli gruntów i biur geodezyjnych, a wyniki jego pracy trafiają do ewidencji gruntów i budynków.
Klasyfikator gruntów – wymagania w stosunku do pracownika
- wykształcenie wyższe rolnicze, leśne lub z zakresu gleboznawstwa,
- wpis na listę klasyfikatorów prowadzoną na podstawie przepisów o gleboznawczej klasyfikacji gruntów,
- znajomość systematyki gleb Polski i tabel klas gruntów,
- umiejętność czytania map ewidencyjnych i obsługi odbiornika GNSS,
- prawo jazdy kat. B,
- sprawność fizyczna do pracy w terenie i ręcznego kopania odkrywek,
- znajomość przepisów o ochronie gruntów rolnych i leśnych oraz o ewidencji gruntów.
Inne nazwy stanowiska
Opis zagrożeń i ryzyk zawodowych na tej stronie obejmuje również stanowiska nazywane w dokumentacji zakładowej i ogłoszeniach o pracę:
- gleboznawca,
- klasyfikator gleboznawczy,
- specjalista ds. gleboznawczej klasyfikacji gruntów,
- gleboznawca terenowy,
- rzeczoznawca ds. bonitacji gleb.
Badania
- wstępne, okresowe i kontrolne badania lekarskie z zakresu medycyny pracy,
- ocena wydolności do pracy fizycznej w terenie i w zmiennych warunkach atmosferycznych,
- badanie narządu wzroku w zakresie pracy przy monitorze i kierowania pojazdem,
- zalecane szczepienie przeciw kleszczowemu zapaleniu mózgu oraz uzupełnienie szczepienia przeciw tężcowi.
Szkolenia bhp i inne
- szkolenie wstępne bhp – instruktaż ogólny i instruktaż stanowiskowy,
- szkolenie okresowe bhp nie rzadziej niż co 5 lat,
- instruktaż bezpiecznego wykonywania odkrywek glebowych i pracy narzędziami ręcznymi,
- instruktaż postępowania z roztworem kwasu solnego w terenie,
- szkolenie z pierwszej pomocy, w tym przy ukąszeniach i urazach w terenie,
- szkolenia doskonalące z gleboznawstwa i zmian przepisów o klasyfikacji gruntów.
Środowisko pracy
Klasyfikator gruntów pracuje przede wszystkim w terenie: na polach uprawnych, łąkach, pastwiskach, nieużytkach i w lasach, od wiosny do późnej jesieni, w słońcu, deszczu i wietrze. W wyznaczonych punktach kopie łopatą odkrywki glebowe do głębokości ok. 1,5 m albo pobiera próbki świdrem glebowym, ocenia barwę, strukturę i uziarnienie gleby, a obecność węglanów sprawdza roztworem kwasu solnego. Porusza się pieszo po nierównym, podmokłym terenie, często w pobliżu pracujących maszyn rolniczych, pastwisk ze zwierzętami i rowów melioracyjnych. Dojeżdża do obiektów samochodem, a protokoły i mapy klasyfikacyjne opracowuje w biurze przy komputerze. Na stanowisku wykorzystuje się:
- łopata, szpadel i świder glebowy (laska Egnera);
- nóż glebowy, taśma miernicza i tabela barw Munsella;
- roztwór kwasu solnego 10% w butelce z kroplomierzem;
- pH-metr polowy lub wskaźniki odczynu;
- odbiornik GNSS, tablet i mapy ewidencyjne;
- samochód osobowy lub terenowy;
- komputer z oprogramowaniem GIS do sporządzania map klasyfikacyjnych.
Identyfikacja zagrożeń
Czynniki fizyczne:
- obsypanie się ścian odkrywki glebowej i przysypanie kończyn dolnych,
- wpadnięcie do niezabezpieczonej odkrywki lub rowu melioracyjnego,
- potknięcie i upadek na nierównym, podmokłym lub zaoranym terenie,
- przeciążenie kręgosłupa i kończyn górnych przy ręcznym kopaniu i zasypywaniu odkrywek,
- praca w upale, deszczu, przy silnym wietrze i nasłonecznieniu,
- potrącenie przez pracujące maszyny rolnicze,
- wypadek drogowy przy dojazdach drogami polnymi,
- długotrwała praca przy monitorze przy opracowaniu wyników.
Czynniki chemiczne:
- roztwór kwasu solnego używany do oznaczania węglanów,
- pozostałości środków ochrony roślin na świeżo opryskanych uprawach,
- pył glebowy wzbijany przy suchej pogodzie,
- nawozy mineralne i organiczne na polach.
Czynniki biologiczne:
- kleszcze przenoszące krętki Borrelia i wirusa kleszczowego zapalenia mózgu,
- laseczki tężca obecne w glebie,
- bakterie i pasożyty z obornika i gnojowicy,
- pogryzienie przez psy i atak zwierząt gospodarskich na pastwisku,
- użądlenia owadów błonkoskrzydłych.
Czynniki psychofizyczne:
- odpowiedzialność za ustalenia wpływające na podatek rolny i wartość gruntu,
- konflikty z właścicielami gruntów niezadowolonymi z klasy bonitacyjnej,
- praca w pojedynkę w odosobnionym terenie,
- presja terminów zleceń starostw i biur geodezyjnych,
- zmęczenie długimi dojazdami i całodzienną pracą w terenie.
Środki ochronne
Poniżej przypisano środki ochronne do poszczególnych zagrożeń zidentyfikowanych na stanowisku klasyfikatora gruntów.
Środki ochrony indywidualnej
- obuwie robocze za kostkę z podeszwą antypoślizgową i podnoskiem – potknięcie i upadek, wpadnięcie do odkrywki;
- rękawice robocze i rękawice nitrylowe przy pracy z kwasem – przeciążenie dłoni, kwas solny, nawozy, pozostałości środków ochrony roślin, laseczki tężca;
- okulary ochronne przy nakrapianiu kwasu – roztwór kwasu solnego;
- odzież z długim rękawem, nakrycie głowy i repelent – kleszcze, użądlenia owadów, nasłonecznienie;
- kamizelka ostrzegawcza o intensywnej widzialności – potrącenie przez maszyny rolnicze;
- odzież przeciwdeszczowa i termoaktywna – praca w deszczu, wietrze i upale;
- półmaska filtrująca FFP2 przy silnym pyleniu – pył glebowy.
Środki ochrony zbiorowej i techniczne
- ograniczenie głębokości odkrywki i wykonanie jednej ściany schodkowej lub skarpowej – obsypanie się ścian, wpadnięcie do odkrywki;
- oznakowanie i zasypanie odkrywki bezpośrednio po opisie profilu – wpadnięcie do odkrywki;
- łopata i świder o długich trzonkach z uchwytami ergonomicznymi – przeciążenie kręgosłupa i kończyn;
- kwas solny w szczelnej butelce z kroplomierzem w osobnym pojemniku transportowym – roztwór kwasu solnego;
- telefon z lokalizacją GPS i apteczka terenowa z przyrządem do usuwania kleszczy – praca w pojedynkę, kleszcze, użądlenia, urazy;
- sprawny samochód z ogumieniem dostosowanym do dróg polnych – wypadek drogowy;
- ergonomiczne stanowisko komputerowe w biurze – praca przy monitorze.
Środki organizacyjne
- uzgodnienie z właścicielem lub użytkownikiem terminu wejścia na grunt i informacji o zabiegach chemicznych i zwierzętach – pozostałości środków ochrony roślin, maszyny rolnicze, pogryzienie przez psy, atak zwierząt;
- zakaz wchodzenia na pola w czasie oprysków i w okresie prewencji oraz w strefę pracy maszyn – środki ochrony roślin, potrącenie;
- zgłaszanie wyjścia w teren i godziny powrotu – praca w pojedynkę, upadek, wypadek drogowy;
- odwoływanie prac w czasie burz, upałów i ulew – warunki atmosferyczne, obsypanie się ścian odkrywki;
- szczepienie przeciw kleszczowemu zapaleniu mózgu i tężcowi oraz oglądanie skóry po pracy – kleszcze, laseczki tężca;
- mycie rąk przed posiłkiem i dezynfekcja skaleczeń – bakterie i pasożyty z obornika, nawozy, laseczki tężca;
- jasne uzasadnienie ustaleń w protokole i udział przedstawiciela starostwa przy sporach – konflikty z właścicielami, odpowiedzialność;
- planowanie tras i liczby obiektów na dzień z rezerwą czasu – presja terminów, zmęczenie dojazdami.
Czynniki szkodliwe i uciążliwe do skierowania na badania lekarskie
Poniższy wykaz ułatwia wypełnienie skierowania na badania profilaktyczne dla klasyfikatora gruntów.
- czynniki fizyczne – praca w zmiennych warunkach atmosferycznych (mikroklimat zimny i gorący, promieniowanie słoneczne), wysiłek fizyczny przy ręcznym kopaniu, praca przy monitorze ekranowym;
- czynniki chemiczne – kwas solny, pozostałości środków ochrony roślin, pył glebowy;
- czynniki biologiczne – krętki Borrelia burgdorferi, wirus kleszczowego zapalenia mózgu, laseczka tężca (Clostridium tetani);
- inne czynniki, w tym niebezpieczne – praca w terenie w odkrywkach glebowych, praca w pojedynkę, kierowanie pojazdem służbowym po drogach polnych.
Podobne stanowiska
Podstawa prawna
Klasyfikacja zawodów i specjalności została wprowadzona rozporządzeniem Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 21 października 2025 r. (Dz.U. z 2025 r. poz. 1534).