Operator wytwórni mas bitumicznych – kod 811406 w klasyfikacji zawodów i specjalności (KZiS 2025), zawód ten ujęto pod nazwą „Operator urządzeń do produkcji mas asfaltobetonowych”. Operator wytwórni mas bitumicznych steruje pracą otaczarki, czyli instalacji do produkcji mieszanek mineralno-asfaltowych: nadzoruje dozowanie kruszyw, suszenie i podgrzewanie w bębnie z palnikiem, przesiewanie, ważenie składników oraz mieszanie ich z gorącym asfaltem i wypełniaczem. Prowadzi produkcję według receptur, wydaje masę na samochody samowyładowcze, kontroluje temperatury i pracę filtra odpylającego oraz wykonuje bieżącą obsługę instalacji.
Operator wytwórni mas bitumicznych – wymagania w stosunku do pracownika
- wykształcenie zasadnicze zawodowe lub średnie techniczne, preferowane mechaniczne, budowlane lub drogowe,
- znajomość budowy i zasady działania otaczarki – zasobników kruszyw, bębna suszącego, wieży mieszalniczej, zbiorników asfaltu i filtra workowego,
- umiejętność obsługi komputerowego systemu sterowania i prowadzenia produkcji według receptur mieszanek,
- świadectwo kwalifikacyjne URE w grupie 2 lub 3 (E) – jeżeli zakres obsługi obejmuje palnik, instalację paliwową lub urządzenia grzewcze olejów termalnych w zakresie wymagającym kwalifikacji,
- uprawnienia do obsługi ładowarki jednonaczyniowej oraz zaświadczenie UDT na wózek jezdniowy – jeżeli operator wykonuje także zasilanie zasobników kruszywem,
- gotowość do pracy sezonowej, zmianowej i w porze nocnej, zgodnie z harmonogramem robót drogowych,
- brak przeciwwskazań do pracy na wysokości i w hałasie.
Inne nazwy stanowiska
Opis zagrożeń i ryzyk zawodowych na tej stronie obejmuje również stanowiska nazywane w dokumentacji zakładowej i ogłoszeniach o pracę:
- operator otaczarki,
- operator wytwórni mieszanek mineralno-asfaltowych,
- operator wytwórni asfaltu,
- operator węzła bitumicznego,
- asfalciarz wytwórni.
Badania
- wstępne, okresowe i kontrolne badania lekarskie z zakresu medycyny pracy,
- badanie słuchu przy pracy w hałasie bębna suszącego, wentylatora wyciągowego i przesiewacza,
- badania układu oddechowego i skóry przy narażeniu na dymy asfaltowe i pył kruszyw – według wskazań lekarza medycyny pracy,
- badania do pracy na wysokości powyżej 3 m – przy obsłudze wieży mieszalniczej, zbiorników i przenośników,
- badania psychotechniczne – jeżeli operator obsługuje ładowarkę lub wózek jezdniowy.
Szkolenia bhp i inne
- szkolenie wstępne bhp – instruktaż ogólny i instruktaż stanowiskowy,
- szkolenie okresowe bhp – nie rzadziej niż co 3 lata,
- szkolenie z obsługi otaczarki prowadzone przez producenta lub dostawcę systemu sterowania,
- szkolenie i egzamin przed komisją URE w zakresie eksploatacji urządzeń cieplnych lub gazowych – jeżeli jest wymagane na stanowisku,
- szkolenie z pracy na wysokości i z postępowania przy pożarze asfaltu lub instalacji paliwowej,
- szkolenie z pierwszej pomocy przy oparzeniach gorącym asfaltem.
Środowisko pracy
Wytwórnia mas bitumicznych to instalacja stała lub mobilna, zwykle położona poza miastem, przy kopalni kruszyw lub bazie drogowej. Operator spędza większość zmiany w kabinie sterowni z widokiem na wieżę mieszalniczą i punkt załadunku, ale regularnie obchodzi instalację, kontroluje zbiorniki asfaltu ogrzewane olejem termalnym do około 180°C, przenośniki, bęben suszący i filtr workowy oraz pobiera próbki. Na zewnątrz występują hałas, dymy asfaltowe, pył kruszyw, spaliny samochodów ciężarowych i zmienne warunki atmosferyczne. Praca jest sezonowa i bywa prowadzona nocą, gdy roboty drogowe wykonuje się przy ograniczonym ruchu. Na stanowisku wykorzystuje się:
- zasobniki kruszyw z dozownikami taśmowymi i przenośniki;
- bęben suszący z palnikiem olejowym, gazowym lub na pył węglowy;
- elewator gorącego kruszywa, przesiewacz wibracyjny i zasobniki frakcji;
- wieża mieszalnicza z wagami kruszywa, asfaltu i wypełniacza oraz mieszalnikiem dwuwałowym;
- zbiorniki asfaltu i asfaltu modyfikowanego ogrzewane kotłem oleju termalnego;
- filtr workowy z wentylatorem wyciągowym i układem odzysku pyłu;
- silos gotowej mieszanki i punkt załadunku samochodów;
- sterownia z komputerowym systemem dozowania i ładowarka kołowa.
Identyfikacja zagrożeń
Czynniki fizyczne:
- oparzenia gorącym asfaltem, olejem termalnym i gorącą mieszanką o temperaturze 150–190°C,
- hałas bębna suszącego, palnika, wentylatora wyciągowego i przesiewacza,
- pochwycenie przez przenośniki taśmowe, elewator i mieszalnik podczas czyszczenia lub usuwania zatorów,
- upadek z wysokości z wieży mieszalniczej, drabin zbiorników i pomostów,
- potrącenie przez samochody ciężarowe i ładowarkę na placu wytwórni,
- pożar lub zapłon par przy palniku, zbiornikach asfaltu i instalacji paliwowej,
- porażenie prądem elektrycznym przy szafach zasilających i silnikach napędów,
- praca na otwartej przestrzeni przy zmiennych warunkach atmosferycznych,
- drgania przenoszone przez konstrukcję wieży i przesiewacza.
Czynniki chemiczne:
- dymy i opary asfaltu zawierające wielopierścieniowe węglowodory aromatyczne,
- pył kruszyw zawierający krzemionkę krystaliczną oraz pył wypełniacza wapiennego,
- tlenek węgla, tlenki azotu i dwutlenek siarki w spalinach palnika i pojazdów,
- środki adhezyjne na bazie amin dodawane do asfaltu – działanie drażniące i uczulające,
- olej opałowy, olej termalny i środki antyadhezyjne do skrzyń samochodów.
Czynniki psychofizyczne:
- praca zmianowa, w porze nocnej i w wydłużonym czasie pracy w szczycie sezonu,
- praca przy monitorze ekranowym w sterowni przez znaczną część zmiany,
- presja czasu związana z harmonogramem układania nawierzchni i kolejką samochodów,
- odpowiedzialność za jakość i temperaturę wydawanej mieszanki,
- wchodzenie po schodach i drabinach podczas obchodów instalacji.
Środki ochronne
Poniżej przypisano środki ochronne do poszczególnych zagrożeń zidentyfikowanych na stanowisku operatora wytwórni mas bitumicznych.
Środki ochrony indywidualnej
- rękawice termoodporne, odzież trudnopalna z długim rękawem i osłona twarzy – oparzenia asfaltem, olejem termalnym i mieszanką, pożar;
- ochronniki słuchu – hałas;
- półmaska z filtrem pochłaniająco-cząsteczkowym przy pracach przy zbiornikach i czyszczeniu – dymy asfaltowe, aminy, pył kruszyw;
- kamizelka ostrzegawcza o intensywnej widzialności – potrącenie przez pojazdy;
- kask ochronny i obuwie ochronne z podeszwą odporną na wysoką temperaturę – upadek przedmiotów, gorąca mieszanka;
- szelki bezpieczeństwa z linką przy pracy poza pomostami z barierkami – upadek z wysokości;
- odzież ochronna na niepogodę – praca na otwartej przestrzeni;
- rękawice chemoodporne – olej opałowy, środki adhezyjne i antyadhezyjne.
Środki ochrony zbiorowej i techniczne
- izolacja termiczna zbiorników i rurociągów asfaltu oraz oleju termalnego, termostaty i wyłączniki przegrzania – oparzenia, pożar;
- osłony przenośników, elewatora i mieszalnika z wyłącznikami awaryjnymi linkowymi – pochwycenie;
- pomosty, schody i barierki na wieży mieszalniczej i zbiornikach – upadek z wysokości;
- filtr workowy, hermetyzacja przesiewacza i odciągi przy punkcie załadunku – pył kruszyw, dymy asfaltowe;
- klimatyzowana i wygłuszona sterownia z filtrowanym powietrzem – hałas, dymy asfaltowe, spaliny, drgania;
- automatyka palnika z kontrolą płomienia, gaśnice i instalacja gaśnicza zbiorników – pożar, tlenek węgla;
- wyznaczone drogi ruchu pojazdów i strefa ruchu pieszego na placu – potrącenie;
- zabezpieczenia różnicowoprądowe i zamykane szafy elektryczne – porażenie prądem.
Środki organizacyjne
- procedura blokowania i oznakowania napędów przed czyszczeniem mieszalnika i usuwaniem zatorów – pochwycenie;
- pobieranie próbek i dodawanie środków adhezyjnych według instrukcji z kartą charakterystyki – oparzenia, aminy, olej opałowy;
- zasady poruszania się po placu i kierowanie ruchem przy załadunku – potrącenie przez pojazdy;
- harmonogram pracy z przerwami i ograniczenie godzin nadliczbowych w sezonie – praca zmianowa i nocna, presja czasu;
- przerwy w pracy przy monitorze i ergonomiczne stanowisko w sterowni – praca przy monitorze;
- systematyczna kontrola jakości mieszanki i dokumentacja receptur – odpowiedzialność za jakość;
- instrukcja ochrony przeciwpożarowej wytwórni i ćwiczenia ewakuacyjne – pożar, dymy;
- zakaz wchodzenia na konstrukcję podczas pracy przesiewacza i planowanie obchodów – drgania, wchodzenie po schodach, upadek.
Czynniki szkodliwe i uciążliwe do skierowania na badania lekarskie
Poniższy wykaz ułatwia wypełnienie skierowania na badania profilaktyczne dla operatora wytwórni mas bitumicznych.
- czynniki fizyczne – hałas, drgania mechaniczne o działaniu ogólnym, mikroklimat zmienny (praca na otwartej przestrzeni);
- czynniki chemiczne – dymy asfaltowe (wielopierścieniowe węglowodory aromatyczne), pył zawierający krzemionkę krystaliczną, tlenek węgla, tlenki azotu, aminy (środki adhezyjne);
- czynniki biologiczne – brak;
- inne czynniki, w tym niebezpieczne – praca na wysokości powyżej 3 m, praca przy monitorze ekranowym powyżej 4 godzin dziennie, praca zmianowa i w porze nocnej, kontakt z gorącymi materiałami, obsługa ładowarki lub wózka jezdniowego (jeżeli dotyczy).
Podobne stanowiska
- operator finiszera asfaltu,
- operator walca,
- operator frezarki drogowej,
- pracownik drogowy,
- operator betoniarni.
Podstawa prawna
Klasyfikacja zawodów i specjalności została wprowadzona rozporządzeniem Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 21 października 2025 r. (Dz.U. z 2025 r. poz. 1534).