Studniarz

Studniarz – kod 712615 w klasyfikacji zawodów i specjalności (KZiS 2025). Studniarz wierci i kopie studnie wodne, wykonuje ich obudowę, montuje filtry, pompy głębinowe i głowice studzienne, a także czyści, pogłębia i regeneruje istniejące ujęcia. Wykonuje również odwierty pod gruntowe pompy ciepła i studnie odwadniające.

Studniarz – wymagania w stosunku do pracownika

wykształcenie zasadnicze zawodowe lub średnie, preferowane w zawodzie wiertacz, monter sieci wodociągowych lub hydraulik,
umiejętność obsługi wiertnicy (wiercenie obrotowe z płuczką, udarowo-linowe) oraz osprzętu wiertniczego,
świadectwo kwalifikacji operatora wiertnic wydawane po egzaminie państwowym w uprawnionej jednostce – jeśli pracodawca lub zamawiający tego wymaga,
znajomość podstaw hydrogeologii, rodzajów gruntów i warstw wodonośnych,
umiejętność montażu pomp głębinowych, hydroforów i automatyki studziennej,
znajomość zasad pracy w otoczeniu przewodów elektroenergetycznych i podziemnego uzbrojenia terenu,
prawo jazdy kategorii B, mile widziana kategoria C (transport wiertnicy),
dobra kondycja fizyczna i gotowość do pracy w terenie.

Inne nazwy stanowiska

Opis zagrożeń i ryzyk zawodowych na tej stronie obejmuje również stanowiska nazywane w dokumentacji zakładowej i ogłoszeniach o pracę:

wiertacz studni,
wiertacz studni głębinowych,
studniarz-wiertacz,
pomocnik wiertacza studni,
wiertacz odwiertów pod pompy ciepła.

Badania

wstępne badania lekarskie przed przyjęciem do pracy,
okresowe badania lekarskie z uwzględnieniem badania słuchu (audiometria) i oceny narządu ruchu,
badania do pracy na wysokości powyżej 3 m – przy pracach na maszcie wiertnicy,
badania psychotechniczne dla operatora maszyn – gdy wymaga tego ocena ryzyka lub pracodawca,
badania kontrolne po zwolnieniu lekarskim trwającym dłużej niż 30 dni.

Szkolenia bhp i inne

szkolenie wstępne bhp: instruktaż ogólny i instruktaż stanowiskowy,
szkolenie okresowe bhp nie rzadziej niż co 3 lata,
instruktaż obsługi wiertnicy i osprzętu zgodnie z dokumentacją techniczno-ruchową,
szkolenie z pracy w wykopach i studniach kopanych oraz z ewakuacji ze studni,
szkolenie z bezpiecznego stosowania płuczek, bentonitu, cementu i środków do regeneracji studni,
szkolenie z udzielania pierwszej pomocy.

Środowisko pracy

Studniarz pracuje w terenie – na posesjach prywatnych, gospodarstwach rolnych, terenach zakładów i budowach – przy wiertnicy zamontowanej na samochodzie lub przyczepie, w każdej porze roku. Stanowisko przy otworze jest mokre i śliskie od płuczki i wody, a w pobliżu pracują obracające się przewody wiertnicze, wciągarki i liny. Wiertnica i agregaty są źródłem hałasu i spalin. Przy czyszczeniu studni kopanych wchodzi do głębokiego, wąskiego szybu, w którym może brakować tlenu lub gromadzić się dwutlenek węgla i metan. Na stanowisku wykorzystuje się:

wiertnica obrotowa lub udarowo-linowa na podwoziu samochodowym lub przyczepie;
przewody wiertnicze, świdry, koronki, rury okładzinowe i filtrowe;
pompa płuczkowa, zbiornik płuczki, bentonit i polimery płuczkowe;
sprężarka do pompowania próbnego powietrzem (air-lift);
agregat prądotwórczy, pompy głębinowe i zatapialne;
cement i mieszanki do uszczelniania otworu;
klucze maszynowe, kliny, wciągarka i zawiesia;
trójnóg z wciągarką, aparatura do pomiaru gazów przy studniach kopanych.

Identyfikacja zagrożeń

Czynniki fizyczne:

pochwycenie przez obracające się przewody wiertnicze i wał napędowy,
uderzenie lub przygniecenie przez rury, świdry i podnoszone elementy,
zerwanie liny lub zawiesia wciągarki,
hałas wiertnicy, sprężarki i agregatu przekraczający 85 dB(A),
drgania mechaniczne przenoszone na kończyny górne i całe ciało,
porażenie prądem przy zbliżeniu masztu do linii napowietrznej lub uszkodzeniu kabla podziemnego,
poślizgnięcie i upadek na śliskim podłożu przy otworze,
upadek do studni kopanej lub z masztu wiertnicy,
praca w zmiennym mikroklimacie i na deszczu.

Czynniki chemiczne:

spaliny silników Diesla wiertnicy i agregatu,
cement i mieszanki uszczelniające (działanie drażniące i uczulające chromu VI),
dodatki płuczkowe i kwasy oraz środki chlorowe do regeneracji i dezynfekcji studni,
dwutlenek węgla, metan i niedobór tlenu w studniach kopanych.

Czynniki biologiczne:

bakterie i pasożyty w zanieczyszczonej wodzie starych studni (bakterie grupy coli, Leptospira).

Czynniki psychofizyczne:

ciężka praca fizyczna przy rurach i osprzęcie,
praca w wymuszonej pozycji przy otworze i w studni,
praca poza bazą, często w niewielkim zespole,
presja czasu i odpowiedzialność za wynik odwiertu.

Środki ochronne

Poniżej przypisano środki ochronne do poszczególnych zagrożeń zidentyfikowanych na stanowisku studniarza.

Środki ochrony indywidualnej

hełm ochronny – uderzenie, przygniecenie, zerwanie liny;
dopasowana odzież robocza bez luźnych elementów – pochwycenie przez obracające się przewody;
rękawice robocze wzmocnione i antywibracyjne – przygniecenie dłoni, drgania;
ochronniki słuchu – hałas wiertnicy i sprężarki;
obuwie wysokie wodoodporne z podnoskiem i podeszwą antypoślizgową – poślizgnięcie, przygniecenie stóp;
okulary lub gogle i rękawice nitrylowe – cement, płuczka, środki chlorowe, kwasy, zanieczyszczona woda;
szelki z linką ewakuacyjną przy wejściu do studni i pracy na maszcie – upadek, niedobór tlenu;
odzież przeciwdeszczowa i ocieplana – mikroklimat, deszcz.

Środki ochrony zbiorowej i techniczne

osłony wału napędowego i przycisk zatrzymania awaryjnego wiertnicy – pochwycenie;
zawiesia i liny z atestem oraz ograniczniki udźwigu wciągarki – zerwanie liny, uderzenie;
ustawienie wiertnicy w bezpiecznej odległości od linii napowietrznych i sprawdzenie uzbrojenia podziemnego – porażenie prądem;
podesty i maty antypoślizgowe przy otworze, odprowadzenie płuczki – poślizgnięcie;
pokrywa i barierka na otwór studni kopanej – upadek do studni;
wentylacja studni i pomiar tlenu, dwutlenku węgla i metanu przed wejściem – uduszenie, zatrucie;
ustawienie agregatu i wydechu wiertnicy z dala od stanowiska – spaliny Diesla;
tłumiki i obudowy dźwiękochłonne agregatów – hałas, drgania.

Środki organizacyjne

wejście do studni tylko w obecności asekurującego i z trójnogiem ratowniczym – niedobór tlenu, upadek;
zakaz zbliżania się do obracającej się kolumny i jednoznaczne sygnały między operatorem a pomocnikiem – pochwycenie, uderzenie;
codzienne sprawdzanie lin, zawiesi i hamulców wciągarki – zerwanie liny;
dezynfekcja rąk i zakaz picia wody ze studni przed badaniem – bakterie, Leptospira;
przygotowanie płuczki i cementu zgodnie z kartami charakterystyki – cement, dodatki płuczkowe;
rotacja ciężkich czynności i używanie wciągarki do rur – ciężka praca fizyczna, wymuszona pozycja;
stały kontakt telefoniczny z bazą i praca w co najmniej dwuosobowym zespole – praca poza bazą;
realny harmonogram uwzględniający warunki geologiczne – presja czasu.

Czynniki szkodliwe i uciążliwe do skierowania na badania lekarskie

Poniższy wykaz ułatwia wypełnienie skierowania na badania profilaktyczne dla studniarza.

czynniki fizyczne – hałas, drgania mechaniczne o działaniu miejscowym i ogólnym, mikroklimat zimny i zmienny;
czynniki chemiczne – spaliny silników Diesla, cement (chrom VI), środki chlorowe, kwasy, dwutlenek węgla, metan;
czynniki biologiczne – bakterie grupy coli, Leptospira;
inne czynniki, w tym niebezpieczne – obsługa wiertnicy, praca przy maszynach z ruchomymi elementami, praca w studniach i wykopach (przestrzeń zamknięta), praca na wysokości powyżej 3 m, dźwiganie ciężarów.

Podobne stanowiska

Podstawa prawna

Klasyfikacja zawodów i specjalności została wprowadzona rozporządzeniem Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 21 października 2025 r. (Dz.U. z 2025 r. poz. 1534).

ryzyko zawodowe on-line

Stanowiska pracy