Konstruktor form wtryskowych

Konstruktor form wtryskowych – kod 214411 w klasyfikacji zawodów i specjalności (KZiS 2025). Konstruktor form wtryskowych projektuje formy do przetwórstwa tworzyw sztucznych – układy wlewowe, gorące kanały, systemy chłodzenia, wypychania i odpowietrzenia. Analizuje wypraski pod kątem technologiczności, wykonuje symulacje wypełniania formy, przygotowuje dokumentację dla narzędziowni i uczestniczy w próbach formy na wtryskarce.

Konstruktor form wtryskowych – wymagania w stosunku do pracownika

wykształcenie wyższe lub średnie techniczne z zakresu mechaniki, budowy maszyn albo przetwórstwa tworzyw,
biegła obsługa programów CAD 3D i oprogramowania do symulacji wtrysku,
znajomość budowy form wtryskowych, normaliów i systemów gorących kanałów,
znajomość właściwości tworzyw termoplastycznych i ich skurczu przetwórczego,
znajomość technologii obróbki skrawaniem, elektrodrążenia i szlifowania stosowanych w narzędziowni,
umiejętność czytania i tworzenia rysunków wykonawczych z tolerancjami.

Inne nazwy stanowiska

Opis zagrożeń i ryzyk zawodowych na tej stronie obejmuje również stanowiska nazywane w dokumentacji zakładowej i ogłoszeniach o pracę:

projektant form wtryskowych,
konstruktor narzędzi do przetwórstwa tworzyw,
konstruktor oprzyrządowania produkcyjnego,
inżynier ds. form wtryskowych,
specjalista ds. konstrukcji form.

Badania

wstępne, okresowe i kontrolne badania lekarskie medycyny pracy,
badanie okulistyczne – przy pracy z monitorem ekranowym powyżej 4 godzin dziennie,
badanie audiometryczne – według wskazań lekarza przy częstym przebywaniu w hali wtryskowni.

Szkolenia bhp i inne

szkolenie wstępne bhp – instruktaż ogólny i stanowiskowy,
szkolenie okresowe bhp dla pracowników inżynieryjno-technicznych – nie rzadziej niż co 5 lat,
instruktaż bezpiecznego przebywania w hali wtryskowni i narzędziowni,
szkolenie z procedury blokowania źródeł energii przy próbach formy,
szkolenie z ergonomii stanowiska komputerowego,
szkolenie z pierwszej pomocy.

Środowisko pracy

Konstruktor większość dnia spędza w biurze konstrukcyjnym, projektując formy na wydajnych stacjach roboczych z dwoma monitorami, w skupieniu i pod presją terminów projektów. Okresowo przechodzi do narzędziowni, gdzie omawia wykonanie gniazd i wkładek z frezerami i operatorami drążarek, oraz do hali wtryskowni, gdzie uczestniczy w próbach formy. Przy próbach przebywa przy wtryskarce w hałasie, w pobliżu gorących form i dysz, oparów uplastycznionego tworzywa i ciężkich form przenoszonych suwnicą. Pracuje też z wypraskami próbnymi, mierząc je i oceniając wady. Na stanowisku wykorzystuje się:

stacja robocza z oprogramowaniem CAD 3D i do symulacji wtrysku;
wtryskarki i termostaty do form podczas prób;
suwnice i wózki do transportu form;
suwmiarki, mikrometry i maszyna pomiarowa współrzędnościowa;
środki antyadhezyjne i preparaty do konserwacji form w aerozolu.

Identyfikacja zagrożeń

Czynniki fizyczne:

praca przy monitorze ekranowym powyżej 4 godzin dziennie,
zgniecenie lub pochwycenie w strefie zamykania formy wtryskarki,
oparzenie gorącą formą, dyszą, gorącymi kanałami i stopionym tworzywem,
wyprysk stopionego tworzywa z dyszy,
uderzenie przez przemieszczaną suwnicą formę,
hałas w hali wtryskowni,
skaleczenie o ostre krawędzie wkładek i wyprasek.

Czynniki chemiczne:

opary uplastycznionych tworzyw – formaldehyd z POM, styren z ABS i PS, chlorowodór z PVC,
środki antyadhezyjne i odtłuszczacze w aerozolu,
oleje i smary do konserwacji form.

Czynniki psychofizyczne:

długotrwała praca siedząca i obciążenie układu mięśniowo-szkieletowego,
obciążenie wzroku i duża koncentracja uwagi,
presja terminów projektów i odpowiedzialność za kosztowne narzędzia,
praca w zespole z narzędziownią, technologią i klientem.

Środki ochronne

Poniżej przypisano środki ochronne do poszczególnych zagrożeń zidentyfikowanych na stanowisku konstruktora form wtryskowych.

Środki ochrony indywidualnej

okulary ochronne – wyprysk stopionego tworzywa, aerozole;
rękawice termoodporne – oparzenie gorącą formą, dyszą i wypraskami;
rękawice ochronne mechaniczne – skaleczenie o ostre krawędzie;
obuwie ochronne z podnoskiem – uderzenie przez przemieszczaną formę;
ochronniki słuchu – hałas w hali wtryskowni;
okulary korekcyjne do pracy przy monitorze, jeśli zaleci je lekarz – praca przy monitorze, obciążenie wzroku.

Środki ochrony zbiorowej i techniczne

osłony wtryskarki z blokadami i kurtyny świetlne – zgniecenie w strefie zamykania formy;
osłona dyszy i jednostki wtryskowej – wyprysk stopionego tworzywa, oparzenie;
odciągi nad wtryskarkami i wentylacja hali – opary tworzyw, aerozole;
ergonomiczne stanowisko komputerowe z regulowanym krzesłem i monitorami – praca przy monitorze, praca siedząca;
wyznaczone strefy i trasy transportu form suwnicą – uderzenie formą;
oświetlenie stanowiska zgodne z normą – obciążenie wzroku.

Środki organizacyjne

przeprowadzanie prób formy wyłącznie z ustawiaczem i z procedurą blokowania źródeł energii – zgniecenie, pochwycenie;
zakaz przebywania pod ładunkiem i stosowanie atestowanych zawiesi – uderzenie formą;
karty charakterystyki tworzyw i środków pomocniczych – opary tworzyw, aerozole, oleje;
przerwy w pracy przy monitorze co najmniej 5 minut co godzinę – obciążenie wzroku, praca siedząca;
realny harmonogram projektów i przeglądy konstrukcji w zespole – presja terminów, odpowiedzialność, koncentracja;
ograniczenie czasu przebywania w hali wtryskowni do niezbędnego – hałas, oparzenie, skaleczenie.

Czynniki szkodliwe i uciążliwe do skierowania na badania lekarskie

Poniższy wykaz ułatwia wypełnienie skierowania na badania profilaktyczne dla konstruktora form wtryskowych.

czynniki fizyczne – praca przy monitorze ekranowym powyżej 4 godzin dziennie, hałas (okresowo, w hali wtryskowni);
czynniki chemiczne – formaldehyd, styren, chlorowodór (opary przetwórstwa tworzyw), rozpuszczalniki w aerozolach;
czynniki biologiczne – brak;
inne czynniki, w tym niebezpieczne – praca przy wtryskarkach podczas prób form, obecność przy transporcie form suwnicą, wymuszona pozycja siedząca.

Podobne stanowiska

Podstawa prawna

Klasyfikacja zawodów i specjalności została wprowadzona rozporządzeniem Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 21 października 2025 r. (Dz.U. z 2025 r. poz. 1534).

ryzyko zawodowe on-line

Stanowiska pracy