Operator przenośników taśmowych

Operator przenośników taśmowych – kod 834310 w klasyfikacji zawodów i specjalności (KZiS 2025). Operator przenośników taśmowych nadzoruje pracę ciągów przenośników transportujących węgiel, kruszywa, rudy, biomasę lub odpady w kopalniach odkrywkowych, elektrowniach, zakładach przeróbczych, portach i cementowniach. Uruchamia i zatrzymuje ciągi zgodnie z poleceniami dyspozytora, kontroluje bieg taśmy, krążniki i zsypy, usuwa rozsypany urobek, likwiduje zatory w przesypach i zgłasza uszkodzenia taśmy służbom utrzymania ruchu.

Operator przenośników taśmowych – wymagania w stosunku do pracownika

wykształcenie zasadnicze zawodowe lub średnie techniczne (mechanik, operator maszyn i urządzeń, górnik odkrywkowy) albo przyuczenie do zawodu,
znajomość budowy przenośników taśmowych, układów napinania, zabezpieczeń i blokad,
umiejętność obsługi pulpitów sterowniczych i systemów wizualizacji ciągów transportowych,
kwalifikacje wymagane przepisami górniczymi – jeżeli praca odbywa się w ruchu zakładu górniczego,
uprawnienia UDT do obsługi wózków jezdniowych lub wciągników – jeżeli są wykorzystywane przy pracach na trasie,
dobra kondycja fizyczna i brak przeciwwskazań do pracy na wysokości oraz w hałasie i zapyleniu,
gotowość do pracy zmianowej w ruchu ciągłym.

Inne nazwy stanowiska

Opis zagrożeń i ryzyk zawodowych na tej stronie obejmuje również stanowiska nazywane w dokumentacji zakładowej i ogłoszeniach o pracę:

obsługujący przenośniki taśmowe,
operator ciągu przenośników,
przenośnikowy,
taśmowy,
operator układu nawęglania.

Badania

wstępne, okresowe i kontrolne badania lekarskie z zakresu medycyny pracy,
badanie słuchu (audiometria) przy narażeniu na hałas napędów i przesypów,
spirometria i zdjęcie RTG klatki piersiowej przy narażeniu na pył krzemionki krystalicznej lub pył węglowy – według wskazań lekarza medycyny pracy,
badania do pracy na wysokości powyżej 3 m przy obsłudze galerii i estakad przenośników.

Szkolenia bhp i inne

szkolenie wstępne bhp – instruktaż ogólny i instruktaż stanowiskowy,
szkolenie okresowe bhp – nie rzadziej niż co rok (prace szczególnie niebezpieczne),
instruktaż stanowiskowy z bezpiecznego zatrzymywania, blokowania i zabezpieczania przenośnika przed uruchomieniem (procedura LOTO),
szkolenie z usuwania zatorów i czyszczenia przesypów bez wchodzenia w strefę ruchomych elementów,
szkolenie przeciwpożarowe ze szczególnym uwzględnieniem pożaru taśmy i wybuchu pyłu węglowego,
szkolenia wymagane przepisami górniczymi – jeżeli dotyczy,
szkolenie z pierwszej pomocy.

Środowisko pracy

Operator pracuje na trasach przenośników prowadzonych na poziomie terenu, w tunelach, galeriach i na estakadach na wysokości kilkunastu metrów, a także w sterowni lub nastawni ciągu. W rejonie napędów, bębnów zwrotnych i przesypów występuje wysoki poziom hałasu i zapylenia, a posadzki pokrywa rozsypany urobek, błoto i woda ze zraszania. Praca odbywa się w ruchu ciągłym, również nocą, przy zmiennych warunkach atmosferycznych na trasach otwartych. Najwięcej ciężkich wypadków zdarza się przy czyszczeniu krążników i bębnów w czasie ruchu taśmy. Na stanowisku wykorzystuje się:

przenośniki taśmowe z napędami, bębnami, krążnikami i stacjami napinającymi;
przesypy, zsypy, lejki i podajniki;
linki bezpieczeństwa wzdłuż trasy i wyłączniki awaryjne;
pulpit sterowniczy z wizualizacją i czujnikami zbiegania i rozcięcia taśmy;
zraszacze, odpylacze i instalacje gaśnicze;
łopaty, skrobaki i narzędzia do usuwania rozsypu;
wciągniki i urządzenia do wymiany krążników.

Identyfikacja zagrożeń

Czynniki fizyczne:

wciągnięcie lub pochwycenie między taśmę a bęben lub krążnik,
hałas napędów, przesypów i kruszarek,
spadające bryły urobku z taśmy i z przesypów,
upadek z wysokości z galerii, estakad i pomostów,
poślizgnięcie i potknięcie na rozsypanym urobku, błocie i oblodzonych pomostach,
porażenie prądem przy napędach, rozdzielniach i elektromagnesach separatorów,
drgania mechaniczne przenoszone na konstrukcje i pomosty,
mikroklimat zimny i zmienny na trasach otwartych,
pożar taśmy i wybuch pyłu w zamkniętych galeriach.

Czynniki chemiczne:

pył węgla kamiennego lub brunatnego,
pył zawierający krzemionkę krystaliczną (kruszywa, piaski, rudy),
smary i oleje przekładniowe,
gazy pożarowe, w tym tlenek węgla, przy zapłonie taśmy lub samozapaleniu węgla.

Czynniki psychofizyczne:

praca zmianowa w ruchu ciągłym, w tym w porze nocnej,
monotonia obserwacji ciągów i praca w izolacji na odległych odcinkach trasy,
wysiłek fizyczny przy usuwaniu rozsypu i wymianie krążników,
wymuszona pozycja ciała przy czyszczeniu pod przenośnikiem,
presja na szybkie usunięcie zatoru i przywrócenie ruchu.

Środki ochronne

Poniżej przypisano środki ochronne do poszczególnych zagrożeń zidentyfikowanych na stanowisku operatora przenośników taśmowych.

Środki ochrony indywidualnej

odzież robocza przylegająca do ciała, bez luźnych elementów, i zakaz noszenia biżuterii – wciągnięcie przez taśmę, bęben lub krążnik;
hełm ochronny i okulary ochronne – spadające bryły urobku, pył;
ochronniki słuchu – hałas napędów i przesypów;
półmaska filtrująca FFP2 lub FFP3 – pył węglowy, pył zawierający krzemionkę krystaliczną;
obuwie ochronne z podnoskiem i podeszwą antypoślizgową – poślizgnięcie na rozsypie, przygniecenie stopy;
odzież ostrzegawcza i ocieplana – mikroklimat zimny, praca na trasach otwartych;
szelki bezpieczeństwa przy pracy poza balustradami – upadek z wysokości.

Środki ochrony zbiorowej i techniczne

osłony bębnów, krążników w strefach dostępnych i stacji napinających – wciągnięcie lub pochwycenie;
linki bezpieczeństwa wzdłuż całej trasy i sygnalizacja ostrzegawcza przed rozruchem – wciągnięcie, praca w izolacji;
czujniki zbiegania, rozcięcia i poślizgu taśmy oraz instalacje zraszaczowe i czujki pożarowe – pożar taśmy, wybuch pyłu, gazy pożarowe;
odpylanie i zraszanie przesypów, hermetyzacja zsypów – pył węglowy, pył z krzemionką, spadające bryły;
balustrady, pomosty z kratą i oświetlenie tras – upadek z wysokości, poślizgnięcie;
obudowy dźwiękochłonne napędów i kabina sterownicza – hałas, drgania;
ochrona przeciwporażeniowa i zamknięte rozdzielnie – porażenie prądem.

Środki organizacyjne

bezwzględny zakaz czyszczenia i usuwania zatorów przy pracującej taśmie oraz procedura wyłączenia i zablokowania napędu – wciągnięcie, presja na szybkie usunięcie zatoru;
harmonogram sprzątania tras i usuwania rozsypu – poślizgnięcie, pożar, wybuch pyłu;
grafik zmian zgodny z normami czasu pracy i przerwy – praca nocna, monotonia;
łączność radiowa z dyspozytorem i obchody w parach w rejonach trudno dostępnych – praca w izolacji;
mechanizacja wymiany krążników i limity dźwigania – wysiłek fizyczny, wymuszona pozycja ciała;
pomiary zapylenia i hałasu oraz dobór ochron na ich podstawie – pył, hałas;
karty charakterystyki smarów i olejów – smary i oleje.

Czynniki szkodliwe i uciążliwe do skierowania na badania lekarskie

Poniższy wykaz ułatwia wypełnienie skierowania na badania profilaktyczne dla operatora przenośników taśmowych.

czynniki fizyczne – hałas, drgania mechaniczne o działaniu ogólnym (jeżeli dotyczy), mikroklimat zimny;
czynniki chemiczne – pył węgla kamiennego lub brunatnego, pył zawierający krzemionkę krystaliczną, oleje mineralne;
czynniki biologiczne – brak;
inne czynniki, w tym niebezpieczne – praca przy maszynach z ruchomymi elementami, praca na wysokości powyżej 3 m (galerie i estakady), praca w strefie zagrożenia wybuchem pyłu (jeżeli dotyczy), praca zmianowa, w tym w porze nocnej, dźwiganie.

Podobne stanowiska

Podstawa prawna

Klasyfikacja zawodów i specjalności została wprowadzona rozporządzeniem Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 21 października 2025 r. (Dz.U. z 2025 r. poz. 1534).

ryzyko zawodowe on-line

Stanowiska pracy