Muzykolog

Muzykolog – kod 265206 w klasyfikacji zawodów i specjalności (KZiS 2025). Muzykolog prowadzi badania nad muzyką – analizuje źródła nutowe i nagrania, opracowuje rękopisy i druki muzyczne, przygotowuje edycje krytyczne, publikuje i wykłada. Pracuje w bibliotekach i archiwach muzycznych, w magazynach zbiorów specjalnych, w terenie podczas badań etnomuzykologicznych oraz przy komputerze przy transkrypcji i analizie nagrań.

Muzykolog – wymagania w stosunku do pracownika

wykształcenie wyższe w zakresie muzykologii, zwykle z tytułem doktora przy pracy naukowej,
umiejętność czytania i transkrypcji dawnych notacji muzycznych oraz pracy ze źródłem rękopiśmiennym,
znajomość zasad opisu bibliograficznego, katalogowania zbiorów muzycznych i edycji krytycznej,
umiejętność analizy nagrań, obsługi programów do transkrypcji i baz danych źródłowych,
umiejętność prowadzenia badań terenowych, nagrywania wywiadów i dokumentowania repertuaru,
umiejętność prowadzenia zajęć dydaktycznych oraz wystąpień konferencyjnych.

Inne nazwy stanowiska

Opis zagrożeń i ryzyk zawodowych na tej stronie obejmuje również stanowiska nazywane w dokumentacji zakładowej i ogłoszeniach o pracę:

historyk muzyki,
badacz muzyki,
etnomuzykolog,
teoretyk muzyki,
pracownik naukowy muzykologii.

Badania

wstępne badania lekarskie przed rozpoczęciem pracy,
badania okulistyczne w związku z pracą przy monitorze ekranowym powyżej 4 godzin dziennie,
okresowe badania lekarskie z oceną układu oddechowego w związku z pracą w zapylonych magazynach zbiorów,
badania w związku z narażeniem na szkodliwe czynniki biologiczne grupy 2 – pleśnie w zbiorach archiwalnych,
ocena zdolności do kierowania samochodem w celach służbowych przy badaniach terenowych.

Szkolenia bhp i inne

szkolenie wstępne bhp – instruktaż ogólny i instruktaż stanowiskowy,
szkolenie okresowe bhp – nie rzadziej niż co 5 lat,
instruktaż postępowania ze zbiorami zabytkowymi, w tym zagrzybionymi i zakwaszonymi,
instruktaż stosowania ochron dróg oddechowych przy pracy w magazynach i archiwach,
instruktaż ergonomii stanowiska komputerowego oraz pracy z regałami przesuwnymi,
szkolenie z udzielania pierwszej pomocy.

Środowisko pracy

Praca muzykologa dzieli się między pracownię naukową, czytelnie zbiorów specjalnych i magazyny archiwalne. W magazynach rękopisy i druki przechowywane są na regałach przesuwnych i wysokich regałach, do których dostęp wymaga drabinek i schodków, a powietrze bywa zapylone pyłem papierowym i obciążone zarodnikami pleśni rozwijających się na zawilgoconych oprawach. Przeglądanie i fotografowanie źródeł odbywa się w pochyleniu nad pulpitem, przy słabym oświetleniu wymaganym dla ochrony zbiorów. Transkrypcja, analiza nagrań i pisanie tekstów to kilkanaście godzin tygodniowo w słuchawkach i przy monitorze. Badania terenowe oznaczają dojazdy samochodem, nagrania w domach informatorów, w kościołach i na przeglądach folklorystycznych, w zmiennych warunkach i o nieregularnych godzinach. Zajęcia dydaktyczne i konferencje obciążają narząd głosu. Na stanowisku wykorzystuje się:

rękopisy, druki muzyczne i mikrofilmy oraz pulpity i podpórki do źródeł;
skaner dziełowy, aparat fotograficzny ze statywem i lampy do digitalizacji;
rejestrator cyfrowy, mikrofony i słuchawki do nagrań terenowych;
stacja komputerowa z programami nutowymi, bazami źródłowymi i oprogramowaniem do transkrypcji;
regały przesuwne, drabinki i schodki w magazynach zbiorów;
odkurzacz z filtrem HEPA i gumki do czyszczenia kart oraz rękawice bawełniane.

Identyfikacja zagrożeń

Czynniki fizyczne:

pył papieru, kurz i drobiny ze starych opraw unoszące się przy przeglądaniu i czyszczeniu zbiorów,
praca przy monitorze ekranowym powyżej 4 godzin dziennie przy transkrypcji, analizie i pisaniu,
praca w pochyleniu i z wysuniętą głową nad pulpitem ze źródłem oraz przy skanerze dziełowym,
niedostateczne i nierównomierne oświetlenie w czytelniach i magazynach zbiorów specjalnych,
dźwiganie opraw, tomów i pudeł archiwalnych oraz przestawianie ich na wysokie półki,
przygniecenie i uderzenie przy obsłudze regałów przesuwnych oraz przewrócenie zawartości półki,
upadek z drabinki i schodków przy dostępie do wysokich półek w magazynie,
niska temperatura, przeciągi i zawilgocenie w magazynach oraz nieogrzewanych kościołach przy badaniach,
kierowanie samochodem na duże odległości przy badaniach terenowych i wyjazdach konferencyjnych,
obciążenie narządu głosu przy wykładach, referatach konferencyjnych i wywiadach w hałasie.

Czynniki chemiczne:

produkty rozkładu zakwaszonego papieru i opraw, w tym kwasy organiczne i formaldehyd uwalniane ze zbiorów,
pozostałości preparatów dezynfekcyjnych i fumigantów stosowanych w magazynach zbiorów.

Czynniki biologiczne:

pleśnie z rodzajów Aspergillus i Penicillium rozwijające się na zawilgoconym papierze, skórze i pergaminie,
roztocza kurzu i szczątki owadów bytujących w starych oprawach oraz pudłach archiwalnych,
bakterie i endotoksyny w kurzu magazynowym oraz w materiale organicznym ze zbiorów.

Czynniki psychofizyczne:

presja wynikająca z wymogu publikowania, rozliczania grantów i oceny okresowej pracownika naukowego,
długotrwała praca samotna nad źródłem, bez bieżącego kontaktu z zespołem,
długotrwała koncentracja przy odczytywaniu dawnych notacji i porównywaniu wariantów źródłowych,
wyjazdy badawcze i konferencyjne oraz praca poza miejscem zamieszkania,
obciążenie psychiczne kontaktem z informatorami w badaniach terenowych i rozmowami o trudnych wspomnieniach,
praca w godzinach wieczornych i w weekendy przy terminach grantowych oraz podczas przeglądów folklorystycznych.

Środki ochronne

Poniżej przypisano środki ochronne do poszczególnych zagrożeń zidentyfikowanych na stanowisku muzykologa.

Środki ochrony indywidualnej

półmaska filtrująca i rękawice nitrylowe przy pracy z obiektami zagrzybionymi i silnie zapylonymi – plesnie, bakterie w kurzu, roztocza, pyl papierowy, kwasny papier;
rękawice bawełniane lub nitrylowe przy przeglądaniu rękopisów i druków – kwasny papier, srodki dezynfekcyjne;
okulary ochronne przy odkurzaniu i czyszczeniu kart oraz opraw – pyl papierowy;
odzież chroniąca od zimna przy pracy w magazynach i nieogrzewanych wnętrzach – mikroklimat magazynu;
obuwie pełne z podeszwą przeciwpoślizgową przy pracy w magazynie i na drabince – upadek z drabinki, dzwiganie ksiag.

Środki ochrony zbiorowej i techniczne

wentylacja magazynów, kontrola wilgotności oraz stanowisko czyszczenia zbiorów z odciągiem – pyl papierowy, plesnie, kwasny papier, bakterie w kurzu, roztocza;
odkurzacz z filtrem HEPA i izolacja obiektów porażonych pleśnią w oddzielnym pomieszczeniu – plesnie, bakterie w kurzu;
regały przesuwne z blokadą i ogranicznikiem siły oraz oznaczone korytarze robocze – regaly przesuwne;
drabinki i schodki z poręczą oraz zakaz wchodzenia na półki i krzesła – upadek z drabinki;
pulpity i podpórki do źródeł o regulowanym kącie, skaner dziełowy z kołyską – praca w pochyleniu;
oświetlenie miejscowe o regulowanym natężeniu i monitor o matowej powłoce – oswietlenie, monitor;
wózki biblioteczne i podnośne blaty do przewożenia tomów oraz pudeł – dzwiganie ksiag;
nagłośnienie i mikrofon na salach wykładowych oraz nawilżanie powietrza – obciazenie glosu;
nagrzewnice i kurtyny powietrzne w strefach pracy w magazynach – mikroklimat magazynu;
rejestr preparatów stosowanych w magazynie i wietrzenie po dezynfekcji – srodki dezynfekcyjne.

Środki organizacyjne

ocena stanu zachowania obiektu przed udostępnieniem i wyłączenie zbiorów porażonych z obiegu – plesnie, bakterie w kurzu, roztocza;
przerwy w pracy przy monitorze i zmiana zadań między lekturą źródeł a pisaniem – monitor, praca w pochyleniu, koncentracja;
ograniczenie czasu pracy w magazynie w jednym ciągu i rotacja zadań – pyl papierowy, mikroklimat magazynu;
przenoszenie dużych tomów i pudeł w dwie osoby oraz korzystanie z wózków – dzwiganie ksiag;
planowanie przejazdów z przerwami i rezygnacja z jazdy po całodniowych badaniach – kierowanie pojazdem, wyjazdy;
realny harmonogram grantowy i publikacyjny oraz podział zadań w zespole badawczym – presja publikacyjna, praca po godzinach, praca samotna;
nagłośnienie i przerwy głosowe przy zajęciach dydaktycznych i konferencjach – obciazenie glosu;
zasady prowadzenia wywiadów, zgody informatorów i możliwość konsultacji po trudnej rozmowie – kontakt z informatorami;
instruktaż obsługi regałów przesuwnych i zakaz pracy w nich w pojedynkę po godzinach – regaly przesuwne, upadek z drabinki.

Czynniki szkodliwe i uciążliwe do skierowania na badania lekarskie

Poniższy wykaz ułatwia wypełnienie skierowania na badania profilaktyczne dla muzykologa.

czynniki fizyczne – praca przy monitorze ekranowym powyżej 4 godzin dziennie, pył papierowy i kurz magazynowy, wymuszona pozycja ciała i praca w pochyleniu, niedostateczne oświetlenie, zmienny mikroklimat i niska temperatura w magazynach, ręczne przenoszenie ciężarów;
czynniki chemiczne – produkty rozkładu zakwaszonego papieru i opraw, formaldehyd ze zbiorów, pozostałości preparatów dezynfekcyjnych i fumigantów;
czynniki biologiczne – pleśnie Aspergillus i Penicillium ze zbiorów, bakterie i endotoksyny w kurzu magazynowym, roztocza i szczątki owadów – czynniki grupy 2 zagrożenia;
inne czynniki, w tym niebezpieczne – kierowanie samochodem w celach służbowych, obciążenie narządu głosu przy zajęciach i wykładach, praca w wymuszonym rytmie terminów grantowych, praca w podróży.

Podobne stanowiska

Podstawa prawna

Klasyfikacja zawodów i specjalności została wprowadzona rozporządzeniem Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 21 października 2025 r. (Dz.U. z 2025 r. poz. 1534).

ryzyko zawodowe on-line

Stanowiska pracy