Inżynier ogrodnictwa

Inżynier ogrodnictwa – kod 213204 w klasyfikacji zawodów i specjalności (KZiS 2025). Inżynier ogrodnictwa planuje i nadzoruje produkcję warzyw, owoców, roślin ozdobnych i rozsad – dobiera odmiany i podkładki, ustala nawożenie oraz program ochrony roślin, prowadzi lustracje plantacji i kieruje pracą brygad w szklarniach, tunelach foliowych i sadach. Odpowiada za jakość plonu, przechowalnictwo i dokumentację zabiegów.

Inżynier ogrodnictwa – wymagania w stosunku do pracownika

wykształcenie wyższe ogrodnicze lub rolnicze,
znajomość agrotechniki warzyw, roślin sadowniczych i ozdobnych oraz zasad nawożenia,
zaświadczenie o ukończeniu szkolenia w zakresie stosowania środków ochrony roślin,
umiejętność rozpoznawania chorób, szkodników i zaburzeń fizjologicznych roślin,
znajomość wymagań integrowanej produkcji roślin i systemów jakości odbiorców,
prawo jazdy kategorii B oraz gotowość do pracy w wydłużonym czasie w szczycie sezonu.

Inne nazwy stanowiska

Opis zagrożeń i ryzyk zawodowych na tej stronie obejmuje również stanowiska nazywane w dokumentacji zakładowej i ogłoszeniach o pracę:

agronom ogrodniczy,
kierownik produkcji ogrodniczej,
specjalista do spraw uprawy pod osłonami,
technolog produkcji ogrodniczej,
doradca sadowniczy.

Badania

wstępne badania lekarskie przed rozpoczęciem pracy,
okresowe badania lekarskie w terminach wyznaczonych przez lekarza medycyny pracy,
kontrolne badania lekarskie po niezdolności do pracy z powodu choroby trwającej dłużej niż 30 dni,
ocena zdolności do pracy w kontakcie ze środkami ochrony roślin,
ocena układu oddechowego wobec narażenia na pyłki roślin i zarodniki grzybów pleśniowych.

Szkolenia bhp i inne

szkolenie wstępne bhp – instruktaż ogólny i instruktaż stanowiskowy,
szkolenie okresowe bhp – nie rzadziej niż co 5 lat,
szkolenie w zakresie stosowania środków ochrony roślin zakończone zaświadczeniem,
instruktaż pracy w szklarniach z dozowaniem ditlenku węgla i z instalacją nawożenia,
szkolenie z obsługi opryskiwaczy oraz zasad potwierdzania ich sprawności technicznej,
uprawnienia na wózki jezdniowe podnośnikowe (UDT), jeżeli pracownik sam obsługuje wózek,
szkolenie z pierwszej pomocy, w tym postępowania przy zatruciu środkami ochrony roślin.

Środowisko pracy

Inżynier ogrodnictwa pracuje na przemian w biurze gospodarstwa, w szklarniach i tunelach oraz na otwartych kwaterach sadu i pola. W szklarni panuje temperatura 20–30 stopni Celsjusza i wysoka wilgotność, posadzki są mokre, a w strefach doświetlania i dozowania ditlenku węgla obowiązują ograniczenia wejścia. W sadzie i na plantacji przemieszcza się między rzędami, wchodzi na drabiny i platformy sadownicze, nadzoruje opryski i zbiory wykonywane przez brygady, w tym pracowników sezonowych. Sezon wiosenny i okres zbiorów oznaczają wydłużony czas pracy, pracę w weekendy i decyzje podejmowane pod presją pogody. Część zadań to dokumentacja zabiegów, kalkulacje nawożenia i kontakt z odbiorcami przy komputerze. Na stanowisku wykorzystuje się:

opryskiwacze ciągnikowe i plecakowe oraz zestawy do zaprawiania;
komputer klimatyczny szklarni, instalacja fertygacji i dozowania ditlenku węgla;
ciągnik sadowniczy, przyczepy i wózek jezdniowy podnośnikowy;
drabiny i platformy sadownicze oraz sekatory i piły do cięcia;
mierniki wilgotności gleby, pehametr i konduktometr do pożywek;
lupy, pułapki feromonowe i tablice barwne do monitoringu szkodników;
chłodnie i komory z kontrolowaną atmosferą do przechowywania plonu.

Identyfikacja zagrożeń

Czynniki fizyczne:

wysoka temperatura i wilgotność powietrza w szklarniach i tunelach foliowych,
upadek z drabiny lub platformy sadowniczej przy lustracji i cięciu drzew,
pochwycenie i przejechanie przez ciągnik, opryskiwacz oraz wózek jezdniowy,
poślizgnięcie na mokrej posadzce szklarni i na nierównym gruncie kwater,
upał, promieniowanie ultrafioletowe, wiatr i opady przy pracy na otwartej przestrzeni,
porażenie prądem przy instalacjach doświetlania, pompach i urządzeniach w wilgotnym otoczeniu,
skaleczenia sekatorami, nożami i piłami oraz urazy od ciernistych pędów,
hałas od ciągnika, opryskiwacza, dmuchaw i wentylatorów szklarniowych.

Czynniki chemiczne:

środki ochrony roślin – fungicydy miedziowe, insektycydy z grupy pyretroidów i neonikotynoidów, herbicydy,
nawozy mineralne i pożywki – saletra amonowa, siarczan potasu, kwas azotowy do korekty pH,
podwyższone stężenie ditlenku węgla dozowanego do szklarni w celu dokarmiania roślin,
spaliny silników Diesla z ciągników i spaliny wózków zasilanych gazem LPG,
środki do dezynfekcji podłoży i stołów – nadtlenek wodoru, kwas nadoctowy, podchloryn sodu.

Czynniki biologiczne:

pyłki, soki i włoski roślinne wywołujące uczulenia oraz kontaktowe zapalenie skóry,
zarodniki grzybów pleśniowych w szklarni, podłożach i przechowalniach, w tym Botrytis cinerea,
ukąszenia i użądlenia osy, pszczoły i trzmieli z zapylaczy oraz kleszcze na obrzeżach plantacji.

Czynniki psychofizyczne:

wydłużony czas pracy i praca w dni wolne w szczycie sezonu zbiorów,
kierowanie brygadami, w tym pracownikami sezonowymi, i odpowiedzialność za ich bezpieczeństwo,
presja decyzyjna przy zagrożeniu przymrozkiem, gradem lub epidemią choroby roślin,
dźwiganie skrzynek, worków z nawozami i pojemników z pożywkami,
praca przy monitorze ekranowym przy dokumentacji zabiegów i kalkulacjach.

Środki ochronne

Poniżej przypisano środki ochronne do poszczególnych zagrożeń zidentyfikowanych na stanowisku inżyniera ogrodnictwa.

Środki ochrony indywidualnej

kombinezon ochronny, rękawice nitrylowe, gogle i półmaska z filtrem A2P3 przy zabiegach – srodki ochrony roslin, srodki dezynfekcyjne;
rękawice odporne na przekłucia i odzież z długim rękawem – urazy narzedziami, alergeny roslinne;
obuwie o podeszwie przeciwpoślizgowej i odzież przeciwdeszczowa – poslizgniecie, warunki atmosferyczne;
nakrycie głowy, okulary przeciwsłoneczne i preparaty z filtrem przeciw promieniowaniu ultrafioletowemu – warunki atmosferyczne;
półmaska filtrująca FFP2 przy pracy z podłożami i w przechowalni – plesnie, nawozy;
ochronniki słuchu przy ciągniku i dmuchawach – halas;
kamizelka ostrzegawcza przy pracy w ruchu maszyn – maszyny i ciagniki.

Środki ochrony zbiorowej i techniczne

automatyczna wentylacja i zraszanie oraz czujniki temperatury w szklarni – mikroklimat szklarni;
blokada wejścia i sygnalizacja przy dozowaniu ditlenku węgla, czujnik stężenia w szklarni – ditlenek wegla;
platformy sadownicze z barierkami zamiast drabin tam, gdzie jest to możliwe – upadek z drabiny;
wyłączniki różnicowoprądowe, obudowy o podwyższonym stopniu ochrony i uziemienie instalacji – porazenie pradem;
zamknięte systemy napełniania opryskiwaczy, osłony wałów przegubowych i sygnał cofania – srodki ochrony roslin, maszyny i ciagniki;
kratki i maty antypoślizgowe na drogach komunikacyjnych szklarni – poslizgniecie;
wózki i podnośniki do przewozu skrzynek oraz ergonomiczne stanowisko komputerowe – dzwiganie, praca przy monitorze;
wentylacja mechaniczna hali ciągnikowej i przechowalni – spaliny, plesnie.

Środki organizacyjne

karty charakterystyki, etykiety i rejestr zabiegów oraz okresy prewencji przed wejściem na plantację – srodki ochrony roslin, nawozy;
wyznaczanie stref po zabiegu i oznakowanie terminu bezpiecznego wejścia – srodki ochrony roslin;
harmonogram zbiorów z realnym obsadzeniem brygad i rotacją zadań – praca sezonowa, kierowanie zespolem, dzwiganie;
procedury postępowania przy przymrozku i gradzie oraz podział kompetencji decyzyjnych – presja pogody;
instruktaż stanowiskowy dla pracowników sezonowych w języku dla nich zrozumiałym – kierowanie zespolem, maszyny i ciagniki;
przerwy w cieniu i dostęp do napojów w upalne dni – warunki atmosferyczne;
przeglądy drabin, platform i narzędzi tnących – upadek z drabiny, urazy narzedziami;
pomiary hałasu i mikroklimatu oraz przerwy w pracy przy monitorze – halas, mikroklimat szklarni, praca przy monitorze;
ustalone postępowanie przy użądleniu zapylacza i dostęp do apteczki – owady i kleszcze, alergeny roslinne.

Czynniki szkodliwe i uciążliwe do skierowania na badania lekarskie

Poniższy wykaz ułatwia wypełnienie skierowania na badania profilaktyczne dla inżyniera ogrodnictwa.

czynniki fizyczne – wysoka temperatura i wilgotność powietrza, hałas, drgania ogólne na ciągniku, zmienne warunki atmosferyczne, promieniowanie ultrafioletowe;
czynniki chemiczne – środki ochrony roślin (fungicydy miedziowe, pyretroidy, neonikotynoidy, herbicydy), saletra amonowa, kwas azotowy, ditlenek węgla, nadtlenek wodoru, kwas nadoctowy, spaliny silników Diesla;
czynniki biologiczne – zarodniki grzybów pleśniowych, pyłki i alergeny roślinne, użądlenia owadów, kleszcze;
inne czynniki, w tym niebezpieczne – praca na wysokości na drabinach i platformach sadowniczych, obsługa wózków jezdniowych podnośnikowych, kierowanie ciągnikiem i samochodem służbowym, dźwiganie, praca przy monitorze ekranowym, praca w wydłużonym czasie w sezonie.

Podobne stanowiska

Podstawa prawna

Klasyfikacja zawodów i specjalności została wprowadzona rozporządzeniem Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 21 października 2025 r. (Dz.U. z 2025 r. poz. 1534).

ryzyko zawodowe on-line

Stanowiska pracy