Kierownik domu pomocy społecznej – kod 134402 w klasyfikacji zawodów i specjalności (KZiS 2025). Kierownik domu pomocy społecznej kieruje placówką zapewniającą całodobową opiekę osobom starszym, przewlekle chorym, z niepełnosprawnością intelektualną lub fizyczną. Organizuje pracę opiekunów, pielęgniarek, terapeutów, pracowników socjalnych, kuchni i pralni, odpowiada za standard usług, budżet, bezpieczeństwo mieszkańców i kontakty z rodzinami, gminą oraz wojewodą sprawującym nadzór.
Kierownik domu pomocy społecznej – wymagania w stosunku do pracownika
- wykształcenie wyższe, specjalizacja z zakresu organizacji pomocy społecznej oraz staż pracy w pomocy społecznej – zgodnie z wymaganiami ustawy o pomocy społecznej,
- znajomość przepisów o pomocy społecznej, standardów usług w domach pomocy społecznej i zasad finansów publicznych,
- umiejętność kierowania zespołem wielozawodowym pracującym w systemie zmianowym,
- znajomość zasad postępowania z mieszkańcem pobudzonym, z otępieniem lub zaburzeniami psychicznymi,
- znajomość procedur higieniczno-sanitarnych i postępowania w razie ogniska zakażeń,
- odporność na stres, empatia i umiejętność prowadzenia trudnych rozmów z mieszkańcami i rodzinami,
- dyspozycyjność w sytuacjach kryzysowych, także poza godzinami pracy.
Inne nazwy stanowiska
Opis zagrożeń i ryzyk zawodowych na tej stronie obejmuje również stanowiska nazywane w dokumentacji zakładowej i ogłoszeniach o pracę:
- dyrektor domu pomocy społecznej,
- kierownik DPS,
- dyrektor DPS,
- kierownik domu seniora,
- kierownik placówki całodobowej opieki.
Badania
- wstępne, okresowe i kontrolne badania lekarskie z zakresu medycyny pracy,
- badanie okulistyczne ze względu na pracę przy monitorze ekranowym,
- ocena stanu narządu ruchu i układu krążenia przy pracy w stresie i dyżurach,
- szczepienie przeciw WZW typu B oraz szczepienie przeciw grypie – zalecane przy kontakcie z mieszkańcami.
Szkolenia bhp i inne
- szkolenie wstępne bhp – instruktaż ogólny i instruktaż stanowiskowy,
- szkolenie okresowe bhp dla pracodawców i osób kierujących pracownikami – nie rzadziej niż co 5 lat,
- szkolenie z pierwszej pomocy, w tym obsługi AED,
- szkolenie z ochrony przeciwpożarowej i organizacji ewakuacji osób leżących i niesamodzielnych,
- szkolenie z deeskalacji agresji i postępowania z mieszkańcem pobudzonym,
- szkolenie z zapobiegania zakażeniom i postępowania po ekspozycji zawodowej na krew.
Środowisko pracy
Kierownik domu pomocy społecznej pracuje głównie w gabinecie, ale codziennie obchodzi pokoje mieszkańców, korytarze, jadalnię, kuchnię, pralnię, magazyny i teren wokół budynku. Uczestniczy w przyjęciach nowych mieszkańców, interwencjach przy zachowaniach agresywnych i w sytuacjach nagłego pogorszenia stanu zdrowia. Placówka działa całą dobę, dlatego kierownik bywa wzywany w nocy, w święta i podczas ognisk zakażeń. Duża część pracy to dokumentacja, kontrole zewnętrzne, sprawozdania i rozmowy z rodzinami. Na stanowisku wykorzystuje się:
- komputer z monitorem ekranowym, telefon i systemy dokumentacji mieszkańców;
- system przywoławczy, monitoring wizyjny i system sygnalizacji pożaru;
- podnośniki pacjenta, wózki inwalidzkie i łóżka rehabilitacyjne – podczas obchodów;
- środki dezynfekcyjne do rąk i powierzchni oraz rękawice jednorazowe;
- samochód służbowy – przy wyjazdach do urzędów i instytucji.
Identyfikacja zagrożeń
Czynniki fizyczne:
- poślizgnięcie i upadek na mokrych podłogach łazienek, kuchni i pralni,
- potknięcie o sprzęt rehabilitacyjny, wózki i przewody w pokojach mieszkańców,
- uderzenie przez drzwi, wózki transportowe i łóżka przemieszczane korytarzami,
- urazy podczas interwencji przy mieszkańcu pobudzonym – uderzenie, popchnięcie, ugryzienie, zadrapanie,
- oparzenie przy kontakcie z gorącymi urządzeniami kuchni i pralni podczas obchodów,
- porażenie prądem elektrycznym od uszkodzonych urządzeń i przedłużaczy,
- obciążenie wzroku przy pracy przy monitorze ekranowym,
- wypadek drogowy podczas jazdy samochodem służbowym.
Czynniki biologiczne:
- kontakt z wydzielinami i wydalinami mieszkańców – bakterie jelitowe, norowirusy, Clostridioides difficile,
- zakażenia przenoszone drogą kropelkową – wirus grypy, SARS-CoV-2, prątki gruźlicy,
- bakterie wielolekooporne kolonizujące mieszkańców – MRSA, pałeczki ESBL,
- ryzyko zakażenia wirusami HBV, HCV i HIV przy kontakcie z krwią, np. po skaleczeniu lub ugryzieniu,
- świerzb i wszawica przywleczone przez nowo przyjętych mieszkańców.
Czynniki psychofizyczne:
- agresja słowna i fizyczna mieszkańców z otępieniem, zaburzeniami psychicznymi lub pod wpływem alkoholu,
- roszczeniowe i konfliktowe zachowania rodzin mieszkańców, skargi i kontrole,
- stres związany z odpowiedzialnością za życie i zdrowie mieszkańców oraz za personel,
- obciążenie emocjonalne przy umieraniu i śmierci mieszkańców,
- praca pod presją czasu, niedobory kadrowe i dyżury pod telefonem,
- długotrwała praca siedząca przy dokumentacji i sprawozdawczości.
Środki ochronne
Poniżej przypisano środki ochronne do poszczególnych zagrożeń zidentyfikowanych na stanowisku kierownika domu pomocy społecznej.
Środki ochrony indywidualnej
- rękawice jednorazowe nitrylowe i fartuch ochronny – kontakt z wydzielinami i wydalinami, bakterie wielolekooporne, świerzb i wszawica;
- maska chirurgiczna lub półmaska filtrująca FFP2 – zakażenia przenoszone drogą kropelkową, gruźlica;
- obuwie zakryte na podeszwie przeciwpoślizgowej – poślizgnięcie i upadek, potknięcie;
- okulary korekcyjne do pracy przy monitorze, jeśli zaleci je lekarz – obciążenie wzroku;
- osobisty sygnalizator alarmowy lub telefon z szybkim wybieraniem – agresja mieszkańców, urazy podczas interwencji;
- środek do dezynfekcji rąk w opakowaniu kieszonkowym – zakażenia przenoszone przez kontakt, bakterie jelitowe.
Środki ochrony zbiorowej i techniczne
- system przywoławczy w pokojach i łazienkach oraz przycisk napadowy w dyżurce – agresja mieszkańców, urazy podczas interwencji;
- posadzki antypoślizgowe, odpływy i oznakowanie mokrej podłogi – poślizgnięcie i upadek;
- odbojnice na ścianach, samozamykacze z opóźnieniem i szerokie przejścia – uderzenie przez drzwi i wózki;
- dozowniki środka dezynfekcyjnego przy wejściach i w pokojach – zakażenia kropelkowe i kontaktowe;
- izolatka z węzłem sanitarnym dla mieszkańców z zakażeniem – bakterie wielolekooporne, norowirusy, gruźlica;
- przeglądy instalacji elektrycznej i wyłączniki różnicowoprądowe – porażenie prądem;
- osłony i oznakowanie gorących urządzeń kuchni i pralni – oparzenie;
- ergonomiczne stanowisko komputerowe z regulowanym krzesłem i monitorem – obciążenie wzroku, praca siedząca.
Środki organizacyjne
- procedury przyjęcia mieszkańca z oceną ryzyka agresji i badaniem w kierunku świerzbu i wszawicy – agresja mieszkańców, świerzb i wszawica;
- procedura postępowania poekspozycyjnego i rejestr zakłuć oraz ugryzień – zakażenia HBV, HCV i HIV;
- plan postępowania w razie ogniska zakażeń, w tym izolacja i ograniczenie odwiedzin – grypa, SARS-CoV-2, norowirusy;
- interwencje przy mieszkańcu pobudzonym prowadzone co najmniej w dwie osoby – urazy podczas interwencji, agresja;
- superwizja, wsparcie psychologiczne i debriefing po zdarzeniach trudnych – obciążenie emocjonalne, stres;
- jasny podział zastępstw, harmonogram dyżurów kierowniczych i delegowanie zadań – presja czasu, dyżury pod telefonem;
- procedura przyjmowania skarg i spotkania z rodzinami z udziałem drugiej osoby – konflikty z rodzinami;
- przerwy w pracy przy monitorze i planowanie obchodów w ciągu dnia – praca siedząca, obciążenie wzroku;
- zasady bezpiecznej jazdy i planowanie wyjazdów służbowych – wypadek drogowy.
Czynniki szkodliwe i uciążliwe do skierowania na badania lekarskie
Poniższy wykaz ułatwia wypełnienie skierowania na badania profilaktyczne dla kierownika domu pomocy społecznej.
- czynniki fizyczne – praca przy monitorze ekranowym powyżej 4 godzin dziennie;
- czynniki chemiczne – brak;
- czynniki biologiczne – kontakt z mieszkańcami, ich wydzielinami i wydalinami, ryzyko zakażenia HBV, HCV i HIV, prątki gruźlicy, wirus grypy;
- inne czynniki, w tym niebezpieczne – agresja mieszkańców, stres związany z odpowiedzialnością za zdrowie i życie innych osób, praca w nieregularnym czasie z dyżurami pod telefonem, kierowanie pojazdem służbowym.
Podobne stanowiska
- pracownik domu pomocy społecznej,
- opiekun osób z demencją,
- pracownik socjalny,
- opiekun medyczny,
- kierownik.
Podstawa prawna
Klasyfikacja zawodów i specjalności została wprowadzona rozporządzeniem Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 21 października 2025 r. (Dz.U. z 2025 r. poz. 1534).