Katecheta – w klasyfikacji zawodów i specjalności (KZiS 2025) stanowisku temu najbliższy jest zawód „Nauczyciel przedmiotu w szkole podstawowej” – kod 234102 lub „Nauczyciel przedmiotu w szkole ponadpodstawowej” – kod 233001 (odrębnego kodu dla nauczyciela religii nie wyodrębniono). Katecheta prowadzi lekcje religii w przedszkolach, szkołach i punktach katechetycznych, przygotowuje uczniów do sakramentów, prowadzi rekolekcje i wspólnoty oraz współpracuje z parafią i rodzicami.
Katecheta – wymagania w stosunku do pracownika
- wykształcenie wyższe magisterskie na kierunku teologia lub nauki o rodzinie i przygotowanie pedagogiczne, zgodnie z rozporządzeniem w sprawie szczegółowych kwalifikacji wymaganych od nauczycieli religii;
- imienne upoważnienie (w Kościele katolickim misja kanoniczna) wydane przez właściwy organ kościoła lub związku wyznaniowego;
- brak skazania za przestępstwa przeciwko życiu, zdrowiu i wolności seksualnej – zaświadczenie z Rejestru Karnego oraz sprawdzenie w Rejestrze Sprawców Przestępstw na Tle Seksualnym;
- stan zdrowia pozwalający na pracę nauczyciela;
- umiejętność prowadzenia zajęć z dziećmi i młodzieżą oraz współpracy z rodzicami i parafią.
Inne nazwy stanowiska
Opis zagrożeń i ryzyk zawodowych na tej stronie obejmuje również stanowiska nazywane w dokumentacji zakładowej i ogłoszeniach o pracę:
- nauczyciel religii,
- katechetka,
- nauczyciel religii katolickiej,
- katecheta szkolny,
- katecheta w parafii.
Badania
- badania lekarskie wstępne, okresowe i kontrolne;
- ocena stanu narządu głosu w ramach badania okresowego;
- badanie okulistyczne przy pracy z monitorem ekranowym;
- ocena zdolności do kierowania pojazdem, jeśli katecheta dojeżdża do szkół własnym lub służbowym samochodem.
Szkolenia bhp i inne
- instruktaż ogólny bhp,
- instruktaż stanowiskowy,
- okresowe szkolenie bhp dla pracowników pedagogicznych nie rzadziej niż co 5 lat,
- szkolenie z udzielania pierwszej pomocy,
- szkolenie z ochrony przeciwpożarowej i zasad ewakuacji,
- szkolenie dla opiekunów wyjazdów i pielgrzymek młodzieży,
- formacja i szkolenia katechetyczne prowadzone przez wydziały katechetyczne kurii.
Środowisko pracy
Katecheta często pracuje w kilku placówkach jednocześnie – w szkołach, przedszkolach i salkach parafialnych – i przemieszcza się między nimi pieszo, komunikacją publiczną lub samochodem. Prowadzi lekcje dla różnych grup wiekowych, mówiąc i śpiewając, a po zajęciach przygotowuje spotkania wspólnot i dokumentację. Latem organizuje rekolekcje i wyjazdy. Na stanowisku wykorzystuje się:
- podręczniki, Pismo Święte i pomoce katechetyczne;
- komputer, projektor i odtwarzacz muzyki;
- tablica, plansze i obrazy;
- instrumenty muzyczne do śpiewu;
- materiały plastyczne do zajęć z młodszymi dziećmi;
- samochód lub środki komunikacji publicznej do dojazdów.
Identyfikacja zagrożeń
Czynniki fizyczne:
- potknięcie i poślizgnięcie w szkołach, salkach i na schodach oraz w drodze między placówkami;
- wypadek drogowy w czasie dojazdów między szkołami, parafiami i podczas wyjazdów z młodzieżą;
- hałas w klasie i na korytarzach, zwłaszcza przy lekcjach w grupach mieszanych;
- uderzenie lub przygniecenie przy przenoszeniu pomocy i sprzętu między salami;
- niekorzystne warunki atmosferyczne w drodze między budynkami i podczas pielgrzymek;
- porażenie prądem przy obsłudze projektora, nagłośnienia i przedłużaczy.
Czynniki biologiczne:
- zakażenia wirusowe i bakteryjne drogą kropelkową od uczniów.
Czynniki psychofizyczne:
- obciążenie narządu głosu przy prowadzeniu lekcji i śpiewie;
- stres związany z odpowiedzialnością za grupy, niepewnością zatrudnienia i oczekiwaniami rodziców;
- agresja słowna uczniów lub rodziców i brak szacunku dla przedmiotu;
- zmęczenie i pośpiech spowodowane dojazdami i pracą w kilku miejscach;
- długotrwałe stanie i wymuszona pozycja ciała;
- obciążenie wzroku przy pracy z monitorem i projektorem;
- obciążenie emocjonalne przy rozmowach z uczniami o trudnych sprawach rodzinnych i osobistych.
Środki ochronne
Poniżej przypisano środki ochronne do poszczególnych zagrożeń zidentyfikowanych na stanowisku katechety.
Środki ochrony indywidualnej
- obuwie zmienne z podeszwą antypoślizgową – potknięcie, poślizgnięcie;
- odzież i obuwie dostosowane do pogody – warunki atmosferyczne;
- kamizelka odblaskowa przy poruszaniu się po drogach – wypadek drogowy.
Środki ochrony zbiorowej i techniczne
- sprawny technicznie samochód z aktualnymi przeglądami, jeśli dojeżdża się własnym – wypadek drogowy;
- antypoślizgowe posadzki i oznakowanie mokrych powierzchni – potknięcie, poślizgnięcie;
- wyłączniki różnicowoprądowe i sprawne przedłużacze – porażenie prądem;
- wyciszenie sali i nagłośnienie przy dużych grupach – hałas;
- wózek lub torba na kółkach do przenoszenia pomocy – uderzenie, przygniecenie;
- regulowane krzesło i dobre oświetlenie – pozycja stojąca, obciążenie wzroku.
Środki organizacyjne
- układanie planu zajęć z uwzględnieniem czasu dojazdu i przerw między placówkami – zmęczenie dojazdami, wypadek drogowy, stres;
- emisja głosu, przerwy w mówieniu, dostęp do wody – obciążenie głosu;
- procedury reagowania na agresję i wsparcie dyrekcji oraz wizytatora wydziału katechetycznego – agresja, stres;
- korzystanie z wsparcia psychologicznego i superwizji przy trudnych rozmowach – obciążenie emocjonalne;
- organizacja wyjazdów według regulaminu wycieczek z odpowiednią liczbą opiekunów – wypadek drogowy, warunki atmosferyczne;
- zmiana pozycji w trakcie lekcji – pozycja stojąca;
- przerwy w pracy z komputerem – obciążenie wzroku;
- higiena rąk, wietrzenie sali, zalecane szczepienia ochronne – zakażenia.
Czynniki szkodliwe i uciążliwe do skierowania na badania lekarskie
Poniższy wykaz ułatwia wypełnienie skierowania na badania profilaktyczne dla katechety.
- czynniki fizyczne – hałas;
- czynniki chemiczne – brak;
- czynniki biologiczne – kontakt z drobnoustrojami w placówce oświatowej;
- inne czynniki, w tym niebezpieczne – wysiłek głosowy, stres, obciążenie emocjonalne, kierowanie pojazdem, praca z monitorem ekranowym.
Podobne stanowiska
Podstawa prawna
Klasyfikacja zawodów i specjalności została wprowadzona rozporządzeniem Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 21 października 2025 r. (Dz.U. z 2025 r. poz. 1534).