Pracownik żłobka – kod 531107 w klasyfikacji zawodów i specjalności (KZiS 2025), zawód ten ujęto pod nazwą „Opiekunka w żłobku / klubie dziecięcym”. Pracownik żłobka sprawuje opiekę nad dziećmi do lat trzech – karmi je, przewija, układa do snu, organizuje zabawy rozwijające motorykę i mowę oraz dba o bezpieczeństwo w sali. Współpracuje z rodzicami, prowadzi dokumentację grupy i przestrzega zasad higieny obowiązujących w placówce.
Pracownik żłobka – wymagania w stosunku do pracownika
- kwalifikacje opiekuna wymagane ustawą o opiece nad dziećmi w wieku do lat 3, np. wykształcenie opiekunki dziecięcej, pielęgniarki, położnej lub nauczyciela wychowania przedszkolnego albo ukończone szkolenie opiekuna,
- informacja z rejestru sprawców przestępstw na tle seksualnym oraz niekaralność za przestępstwa przeciwko życiu i zdrowiu,
- orzeczenie lekarskie o braku przeciwwskazań do pracy z małymi dziećmi,
- ukończone szkolenie z pierwszej pomocy pediatrycznej,
- cierpliwość, empatia i umiejętność obserwacji rozwoju dziecka.
Inne nazwy stanowiska
Ocena ryzyka zawodowego opisana na tej stronie obejmuje również stanowiska nazywane w dokumentacji zakładowej i ogłoszeniach o pracę:
- opiekunka w żłobku,
- opiekun dzieci do lat 3,
- opiekun w klubie dziecięcym,
- opiekun dzienny,
- opiekunka grupy żłobkowej.
Badania
- badania lekarskie wstępne, okresowe i kontrolne,
- badania sanitarno-epidemiologiczne dla osób wydających posiłki dzieciom, gdy wymagają tego przepisy,
- badania układu ruchu i kręgosłupa,
- badania narządu głosu oraz ocena odporności na zakażenia, w tym szczepienia zalecone przez lekarza.
Szkolenia bhp i inne
- instruktaż ogólny bhp,
- instruktaż stanowiskowy obejmujący zasady bezpiecznej opieki nad dziećmi,
- okresowe szkolenie bhp nie rzadziej niż co 3 lata,
- szkolenie z pierwszej pomocy pediatrycznej,
- szkolenie z higieny, żywienia i postępowania w sytuacjach epidemicznych,
- szkolenie przeciwpożarowe i z ewakuacji dzieci.
Środowisko pracy
Pracownik żłobka pracuje w salach zabaw, sypialniach, łazienkach i kuchenkach oddziałowych, z grupą małych dzieci. Wielokrotnie w ciągu dnia podnosi dzieci, przewija je i siada na niskich krzesłach lub podłodze, a także wychodzi z nimi do ogrodu. W sali panuje hałas dziecięcych głosów, a kontakt z infekcjami jest codzienny. Na stanowisku wykorzystuje się:
- łóżeczka, przewijaki, krzesełka do karmienia i niskie meble;
- zabawki edukacyjne, klocki i maty;
- środki do higieny dzieci – chusteczki, pieluchy, kremy;
- środki czystości i dezynfekcji, rękawiczki jednorazowe;
- kuchenka oddziałowa i naczynia do karmienia;
- apteczka i termometr.
Identyfikacja zagrożeń
Czynniki fizyczne:
- przeciążenie kręgosłupa przy podnoszeniu i noszeniu dzieci oraz przewijaniu,
- upadek dziecka i konieczność gwałtownej reakcji,
- poślizg lub potknięcie o zabawki i mokrą posadzkę,
- hałas dziecięcych głosów,
- oparzenie przy podgrzewaniu posiłków i kąpieli,
- uderzenie lub przytrzaśnięcie przez meble i drzwi.
Czynniki chemiczne:
- środki czystości i dezynfekcji stosowane w salach i łazienkach.
Czynniki biologiczne:
- zakażenia drogą kropelkową i przez kontakt z wydzielinami dzieci,
- kontakt z kałem, moczem i wymiocinami przy przewijaniu.
Czynniki psychofizyczne:
- stres związany z odpowiedzialnością za bezpieczeństwo małych dzieci,
- wymuszona pozycja ciała przy niskich meblach i pracy przy dzieciach,
- obciążenie głosu,
- trudne kontakty z rodzicami,
- długotrwałe stanie i praca w jednakowych cyklach w ciągu dnia.
Środki ochronne
Poniżej przypisano środki ochronne do poszczególnych zagrożeń zidentyfikowanych na stanowisku pracownika żłobka.
Środki ochrony indywidualnej
- rękawiczki jednorazowe przy przewijaniu i pielęgnacji – kontakt z kałem, zakażenia, środki czystości;
- fartuch lub odzież ochronna z możliwością prania – kontakt z kałem, zakażenia;
- obuwie antypoślizgowe zamknięte – potknięcie, przytrzaśnięcie;
- rękawice termoizolacyjne przy pracy w kuchence oddziałowej – oparzenie;
- maseczka przy epidemii lub zalecona przez sanepid – zakażenia.
Środki ochrony zbiorowej i techniczne
- przewijaki z regulacją wysokości i schodkami – przeciążenie kręgosłupa, upadek dziecka;
- łóżeczka z barierkami i krzesełka z pasami – upadek dziecka;
- antypoślizgowa posadzka i bezpieczne meble z zaokrąglonymi krawędziami – potknięcie, przytrzaśnięcie;
- zabezpieczenia drzwi i szafek przed przytrzaśnięciem – przytrzaśnięcie;
- termometr do wody i zabezpieczenie przed zbyt gorącą wodą – oparzenie;
- umywalka w pobliżu przewijaka oraz dozowniki środków do dezynfekcji – kontakt z kałem, zakażenia, środki czystości;
- akustyczne panele w sali – hałas.
Środki organizacyjne
- zasada podnoszenia dzieci z ugiętymi kolanami i zmiany pozycji – przeciążenie kręgosłupa, wymuszona pozycja;
- opieka dwuosobowa przy większej grupie i czynnościach wymagających asekuracji – upadek dziecka, stres;
- utrzymywanie porządku, sprzątanie zabawek i rozlanych płynów – potknięcie;
- procedury higieny rąk i kąpieli, wyłączanie dzieci chorych z grupy – zakażenia, kontakt z kałem;
- instrukcja stosowania środków czystości i przechowywanie ich poza zasięgiem dzieci – środki czystości;
- przerwy w ciągu dnia i wyjście z sali – hałas, obciążenie głosu, długotrwałe stanie;
- uzgodnione zasady kontaktu z rodzicami i jasne komunikaty – kontakty z rodzicami, stres;
- sprawdzanie temperatury posiłków i wody przed podaniem – oparzenie.
Czynniki szkodliwe i uciążliwe do skierowania na badania lekarskie
Poniższy wykaz ułatwia wypełnienie skierowania na badania profilaktyczne dla pracownika żłobka.
- czynniki fizyczne – hałas dziecięcych głosów;
- czynniki chemiczne – środki czystości i dezynfekcji;
- czynniki biologiczne – zakażenia przez kontakt z wydzielinami i kałem dzieci, drogą kropelkową;
- inne czynniki, w tym niebezpieczne – praca z małymi dziećmi, podnoszenie i noszenie dzieci, praca w pozycji stojącej i wymuszonej, obciążenie głosu, stres.
Podobne stanowiska
Podstawa prawna
Klasyfikacja zawodów i specjalności została wprowadzona rozporządzeniem Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 21 października 2025 r. (Dz.U. z 2025 r. poz. 1534).