Praczka – kod 912102 w klasyfikacji zawodów i specjalności (KZiS 2025). Praczka sortuje, pierze, suszy, magluje i prasuje bieliznę pościelową, odzież roboczą oraz tekstylia, ręcznie lub przy użyciu pralnic i urządzeń do prasowania w pralni, hotelu, szpitalu albo domu opieki.
Praczka – wymagania w stosunku do pracownika
- wykształcenie podstawowe lub zawodowe, przyuczenie na stanowisku;
- znajomość zasad sortowania bielizny, doboru programów prania i środków piorących;
- umiejętność obsługi pralnic, wirówek, suszarek, magli i pras;
- w pralniach obsługujących szpitale i domy opieki – znajomość zasad postępowania z bielizną zakaźną;
- dobra kondycja fizyczna i odporność na pracę w wilgoci i cieple.
Inne nazwy stanowiska
Opis zagrożeń i ryzyk zawodowych na tej stronie obejmuje również stanowiska nazywane w dokumentacji zakładowej i ogłoszeniach o pracę:
- prasowaczka,
- praczka-prasowaczka,
- operator mangla,
- operator pralnicy przemysłowej,
- pracownik sortowni bielizny brudnej.
Badania
- badania lekarskie wstępne, okresowe i kontrolne,
- ocena stanu skóry rąk przy kontakcie z detergentami i wilgocią,
- badanie układu ruchu przy dźwiganiu i pracy w pozycji stojącej,
- badanie w kierunku narażenia na alergeny środków piorących i z bielizny.
Szkolenia bhp i inne
- instruktaż ogólny bhp;
- instruktaż stanowiskowy z obsługi pralnic, wirówek i magli;
- okresowe szkolenie bhp nie rzadziej niż co 3 lata;
- szkolenie z postępowania ze środkami piorącymi i kartami charakterystyki;
- szkolenie z zasad higieny i postępowania z bielizną zakaźną (pralnie obsługujące placówki medyczne);
- szkolenie z udzielania pierwszej pomocy.
Środowisko pracy
Praktycznie cały dzień praczka spędza w pomieszczeniach pralni o podwyższonej temperaturze i wilgotności, wśród szumu maszyn. Rozdziela bieliznę według koloru i stopnia zabrudzenia, ładuje bębny pralnic, przekłada mokre tekstylia do wirówek i suszarek, a następnie magluje i prasuje bieliznę. Pracuje w pozycji stojącej, wielokrotnie schyla się i dźwiga ciężkie kosze z mokrymi tekstyliami. Na stanowisku wykorzystuje się:
- pralnice i wirówki przemysłowe;
- suszarki bębnowe;
- magle (prasy walcowe) i stoły do prasowania;
- żelazka parowe i prasy;
- wózki i kosze na bieliznę;
- środki piorące, płyny zmiękczające i środki dezynfekcyjne.
Identyfikacja zagrożeń
Czynniki fizyczne:
- wciągnięcie dłoni lub ubrania w walce magla lub bęben;
- oparzenie gorącą wodą, parą i walcami magla;
- podwyższona temperatura i wilgotność powietrza;
- poślizgnięcie na mokrej posadzce;
- hałas pralnic, wirówek i suszarek;
- porażenie prądem elektrycznym przy mokrej podłodze i urządzeniach.
Czynniki chemiczne:
- kontakt skóry z detergentami, wybielaczami i środkami dezynfekcyjnymi;
- opary środków chemicznych przy dozowaniu i rozpuszczaniu.
Czynniki biologiczne:
- kontakt z zabrudzoną bielizną zawierającą drobnoustroje i pasożyty (świerzb, wszy);
- skaleczenie igłą lub ostrym przedmiotem pozostawionym w bieliźnie.
Czynniki psychofizyczne:
- dźwiganie mokrych koszy i pościeli;
- pozycja stojąca i wielokrotne schylanie się;
- powtarzalne ruchy rąk przy prasowaniu i składaniu;
- tempo pracy narzucane przez maszyny i terminy.
Środki ochronne
Poniżej przypisano środki ochronne do poszczególnych zagrożeń zidentyfikowanych na stanowisku praczki.
Środki ochrony indywidualnej
- rękawice gumowe odporne na detergenty – kontakt skóry z detergentami, wybielaczami i środkami dezynfekcyjnymi, kontakt z zabrudzoną bielizną;
- rękawice odporne na ostre przedmioty przy sortowaniu – skaleczenie igłą lub ostrym przedmiotem pozostawionym w bieliźnie;
- fartuch wodoodporny i obuwie gumowe antypoślizgowe – poślizgnięcie na mokrej posadzce, oparzenie gorącą wodą, porażenie prądem elektrycznym;
- rękawice termoizolacyjne – oparzenie gorącą parą i walcami magla;
- maska i okulary przy dozowaniu środków – opary środków chemicznych przy dozowaniu i rozpuszczaniu;
- ochronniki słuchu – hałas pralnic, wirówek i suszarek;
- odzież robocza prana po zmianie w pralni – kontakt z zabrudzoną bielizną zawierającą drobnoustroje i pasożyty (świerzb, wszy).
Środki ochrony zbiorowej i techniczne
- osłony i wyłączniki bezpieczeństwa na magle, wirówkach i drzwiach pralnic – wciągnięcie dłoni lub ubrania w walce magla lub bęben, oparzenie walcami magla;
- wentylacja nawiewno-wywiewna i klimatyzacja stanowisk – podwyższona temperatura i wilgotność powietrza, opary środków chemicznych;
- posadzka antypoślizgowa ze spadkami i odpływami – poślizgnięcie na mokrej posadzce;
- instalacja elektryczna z wyłącznikami różnicowoprądowymi i uziemieniem – porażenie prądem elektrycznym;
- automatyczne dozowniki środków piorących – kontakt skóry z detergentami, opary środków chemicznych;
- wózki z podnoszonym dnem i podnośniki koszy – dźwiganie mokrych koszy i pościeli;
- obudowy dźwiękochłonne i regularna konserwacja maszyn – hałas pralnic, wirówek i suszarek;
- izolacja przewodów parowych – oparzenie gorącą wodą i parą.
Środki organizacyjne
- rozdzielenie strefy brudnej i czystej w pralni – kontakt z zabrudzoną bielizną zawierającą drobnoustroje i pasożyty, skaleczenie igłą;
- szczepienia ochronne zalecane przez lekarza medycyny pracy – kontakt z zabrudzoną bielizną zawierającą drobnoustroje i pasożyty (świerzb, wszy);
- rotacja zadań i przerwy w pracy – pozycja stojąca i wielokrotne schylanie się, powtarzalne ruchy rąk przy prasowaniu i składaniu, tempo pracy narzucane przez maszyny i terminy;
- ograniczenie masy kosza i praca w parach przy dźwiganiu – dźwiganie mokrych koszy i pościeli;
- karty charakterystyki i instrukcje stanowiskowe – kontakt skóry z detergentami;
- woda do picia i przerwy w chłodniejszym pomieszczeniu – podwyższona temperatura i wilgotność;
- okresowe przeglądy urządzeń – wciągnięcie dłoni, porażenie prądem elektrycznym.
Czynniki szkodliwe i uciążliwe do skierowania na badania lekarskie
Poniższy wykaz ułatwia wypełnienie skierowania na badania profilaktyczne dla praczki.
- czynniki fizyczne – hałas, mikroklimat gorący i wilgotny, praca w pozycji stojącej;
- czynniki chemiczne – detergenty, wybielacze i środki dezynfekcyjne (działanie drażniące i uczulające);
- czynniki biologiczne – drobnoustroje i pasożyty z brudnej bielizny (pralnie szpitalne i domów opieki);
- inne czynniki, w tym niebezpieczne – ruchome elementy magla i wirówek, gorąca para, dźwiganie.
Podobne stanowiska
Podstawa prawna
Klasyfikacja zawodów i specjalności została wprowadzona rozporządzeniem Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 21 października 2025 r. (Dz.U. z 2025 r. poz. 1534).