Teolog – kod 263306 w klasyfikacji zawodów i specjalności (KZiS 2025). Teolog zajmuje się naukową refleksją nad źródłami wiary – analizuje teksty biblijne i dokumenty kościelne, prowadzi badania historyczne i systematyczne, publikuje oraz wykłada. Pracuje na uczelniach i w wydziałach teologicznych, w instytutach, kuriach, redakcjach wydawnictw religijnych i komisjach eksperckich, prowadząc także wykłady otwarte i formacyjne.
Teolog – wymagania w stosunku do pracownika
- wykształcenie wyższe teologiczne, zwykle ze stopniem naukowym,
- znajomość języków biblijnych i łaciny oraz co najmniej jednego języka nowożytnego,
- umiejętność pracy ze źródłami rękopiśmiennymi i starymi drukami,
- umiejętność pisania naukowego i prowadzenia wykładu dla dużych grup,
- znajomość zasad etyki badań i prawa autorskiego,
- brak przeciwwskazań do pracy przy monitorze ekranowym powyżej 4 godzin dziennie.
Inne nazwy stanowiska
Opis zagrożeń i ryzyk zawodowych na tej stronie obejmuje również stanowiska nazywane w dokumentacji zakładowej i ogłoszeniach o pracę:
- pracownik naukowy wydziału teologicznego,
- badacz tekstów biblijnych,
- wykładowca teologii,
- redaktor wydawnictwa religijnego,
- ekspert komisji teologicznej.
Badania
- wstępne badania lekarskie przed rozpoczęciem pracy,
- okresowe badania lekarskie w terminach wyznaczonych przez lekarza medycyny pracy,
- kontrolne badania lekarskie po niezdolności do pracy z powodu choroby trwającej dłużej niż 30 dni,
- ocena narządu wzroku przy pracy przy monitorze ekranowym i czytaniu rękopisów,
- ocena narządu głosu u osób prowadzących wykłady i zajęcia formacyjne.
Szkolenia bhp i inne
- szkolenie wstępne bhp – instruktaż ogólny i instruktaż stanowiskowy,
- szkolenie okresowe bhp – nie rzadziej niż co 5 lat,
- instruktaż organizacji stanowiska pracy przy monitorze ekranowym,
- szkolenie z pracy w zbiorach bibliotecznych i archiwalnych oraz zagrożeń pleśniami,
- szkolenie z ochrony przeciwpożarowej i ewakuacji budynków uczelni oraz obiektów sakralnych,
- szkolenie z pierwszej pomocy.
Środowisko pracy
Teolog pracuje w gabinecie i czytelni, przy stanowisku komputerowym i w otoczeniu księgozbioru, przez wiele godzin w pozycji siedzącej. Kwerendy prowadzi w bibliotekach kościelnych i archiwach diecezjalnych, często w starych budynkach – chłodnych, wilgotnych, z wysokimi regałami, drabinami i stromymi schodami, gdzie zbiory bywają zakurzone i porażone pleśnią. Wykłady i zajęcia formacyjne odbywają się w aulach i kaplicach o dużym pogłosie, co wymusza mówienie podniesionym głosem, czasem w dymie kadzideł i przy świecach. Pracę uzupełniają konferencje, wyjazdy zagraniczne i udział w pracach komisji. Część zadań redakcyjnych wykonywana jest wieczorami i w dni wolne. Na stanowisku wykorzystuje się:
- stanowisko komputerowe z programami do edycji tekstu i bazami źródeł;
- wydania krytyczne tekstów biblijnych, rękopisy i stare druki;
- skaner dokumentów i czytnik mikrofilmów;
- drabiny i regały przesuwne w bibliotekach oraz archiwach;
- mikrofon, rzutnik i nagłośnienie w aulach i kaplicach;
- drukarka i kopiarka w pomieszczeniu biurowym;
- sprzęt do zajęć i konferencji zdalnych.
Identyfikacja zagrożeń
Czynniki fizyczne:
- długotrwała praca w pozycji siedzącej przy biurku i statyczne obciążenie kręgosłupa,
- obciążenie wzroku czytaniem rękopisów, druków w językach obcych i pracą przy monitorze,
- pyły papieru i kurz w bibliotekach kościelnych oraz archiwach diecezjalnych,
- upadek z drabiny bibliotecznej i przygniecenie regałem przesuwnym,
- dźwiganie ksiąg, teczek archiwalnych i materiałów na wykłady,
- chłód, wilgoć i przeciągi w starych budynkach, kaplicach i magazynach zbiorów,
- potknięcia i upadki na stromych schodach oraz nierównych posadzkach obiektów zabytkowych,
- hałas i pogłos w aulach, kaplicach i dużych salach wykładowych.
Czynniki chemiczne:
- dymy kadzideł i świec zawierające tlenek węgla, aldehydy oraz drobne pyły,
- pozostałości środków dezynfekcji i dezynsekcji zbiorów bibliotecznych,
- pyły tonera i ozon z drukarek oraz kopiarek.
Czynniki biologiczne:
- grzyby pleśniowe i ich zarodniki na papierze, pergaminie i oprawach skórzanych,
- czynniki przenoszone drogą kropelkową podczas wykładów, zajęć formacyjnych i zgromadzeń.
Czynniki psychofizyczne:
- praca przy monitorze ekranowym powyżej 4 godzin dziennie,
- obciążenie narządu głosu podczas wykładów, kazań i zajęć formacyjnych,
- presja publikacyjna, ocena dorobku i wymogi procedur awansowych,
- obciążenie emocjonalne rozmowami o kryzysie wiary, chorobie i śmierci oraz oczekiwaniem stałej dostępności,
- praca wieczorami i w dni wolne, w tym w niedziele oraz święta.
Środki ochronne
Poniżej przypisano środki ochronne do poszczególnych zagrożeń zidentyfikowanych na stanowisku teologa.
Środki ochrony indywidualnej
- rękawice bawełniane do pracy ze starymi drukami i rękopisami – pyły i kurz zbiorów, grzyby pleśniowe zbiorów, pozostałości środków dezynfekcji zbiorów;
- półmaska filtrująca FFP2 przy przeglądaniu zbiorów skażonych pleśnią – grzyby pleśniowe zbiorów, pyły i kurz zbiorów;
- okulary korekcyjne do pracy przy monitorze, zgodnie z orzeczeniem lekarza – obciążenie wzroku, praca przy monitorze;
- obuwie pełne i stabilne na terenie uczelni, w bibliotekach i obiektach zabytkowych – potknięcia na schodach, upadek z drabiny;
- odzież ciepła do pracy w nieogrzewanych obiektach i magazynach – chłód i wilgoć obiektów;
- maska ochronna i środki do dezynfekcji rąk w okresie wzmożonych zachorowań – zakażenia w salach i kaplicach, dymy kadzideł i świec.
Środki ochrony zbiorowej i techniczne
- ergonomiczne stanowisko pracy z regulowanym krzesłem, biurkiem i monitorem na wysokości wzroku – praca w pozycji siedzącej, praca przy monitorze;
- oświetlenie miejscowe o regulowanym natężeniu i lupa do pracy z rękopisami – obciążenie wzroku;
- wentylacja i kontrola wilgotności w bibliotekach oraz magazynach zbiorów – pyły i kurz zbiorów, grzyby pleśniowe zbiorów, chłód i wilgoć obiektów, pozostałości środków dezynfekcji zbiorów;
- drabiny z poręczą i blokady regałów przesuwnych – upadek z drabiny;
- wózki biblioteczne do przewozu ksiąg i materiałów – dźwiganie książek;
- nagłośnienie z mikrofonem oraz materiały dźwiękochłonne w aulach i kaplicach – hałas i pogłos w aulach, obciążenie narządu głosu;
- oznakowanie i oświetlenie stopni oraz nakładki antypoślizgowe w obiektach zabytkowych – potknięcia na schodach;
- wydzielone pomieszczenie na urządzenia drukujące – toner i ozon.
Środki organizacyjne
- przerwy w pracy przy monitorze i zmiana rodzaju zadań – praca przy monitorze, praca w pozycji siedzącej, obciążenie wzroku;
- planowanie zajęć z przerwami głosowymi, nagłośnieniem i dostępem do wody – obciążenie narządu głosu;
- odczyt zbiorów skażonych pleśnią wyłącznie po dezynfekcji i w wyznaczonym miejscu – grzyby pleśniowe zbiorów, pozostałości środków dezynfekcji zbiorów;
- ograniczenie czasu pracy w nieogrzewanych obiektach i przerwy na ogrzanie – chłód i wilgoć obiektów;
- wietrzenie kaplic i pomieszczeń po użyciu kadzidła oraz ograniczenie czasu ekspozycji – dymy kadzideł i świec, zakażenia w salach i kaplicach;
- realny harmonogram publikacji i jasne kryteria oceny dorobku – presja publikacyjna;
- ustalone godziny dostępności, superwizja i wsparcie psychologiczne – obciążenie rozmowami o kryzysie;
- rozliczanie pracy w dni wolne czasem wolnym i planowanie odpoczynku – praca w dni wolne;
- szkolenie z ręcznych prac transportowych i korzystanie z wózków bibliotecznych – dźwiganie książek.
Czynniki szkodliwe i uciążliwe do skierowania na badania lekarskie
Poniższy wykaz ułatwia wypełnienie skierowania na badania profilaktyczne dla teologa.
- czynniki fizyczne – pyły papieru i kurz zbiorów bibliotecznych, hałas i pogłos w aulach, obniżona temperatura i podwyższona wilgotność w obiektach zabytkowych, obciążenie wzroku czytaniem rękopisów;
- czynniki chemiczne – produkty spalania kadzideł i świec, w tym tlenek węgla i aldehydy, pozostałości środków dezynfekcji zbiorów, pyły tonera i ozon;
- czynniki biologiczne – grzyby pleśniowe i ich zarodniki w zbiorach bibliotecznych, czynniki przenoszone drogą kropelkową podczas wykładów i zgromadzeń;
- inne czynniki, w tym niebezpieczne – praca przy monitorze ekranowym powyżej 4 godzin dziennie, obciążenie narządu głosu, długotrwała praca w pozycji siedzącej, ręczne prace transportowe, praca na drabinie, praca wieczorami i w dni wolne, obciążenie psychiczne rozmowami o kryzysie.
Podobne stanowiska
Podstawa prawna
Klasyfikacja zawodów i specjalności została wprowadzona rozporządzeniem Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 21 października 2025 r. (Dz.U. z 2025 r. poz. 1534).