Torakochirurg – kod 221207 w klasyfikacji zawodów i specjalności (KZiS 2025), zawód ten ujęto pod nazwą „Lekarz – specjalista chirurgii klatki piersiowej”. Torakochirurg operuje narządy klatki piersiowej – płuca, opłucną, śródpiersie, przełyk i ścianę klatki piersiowej. Wykonuje resekcje miąższu płucnego z powodu nowotworów, operacje wideotorakoskopowe (VATS), dekortykacje ropniaków opłucnej, zaopatruje urazy klatki piersiowej i bierze udział w kwalifikacji onkologicznej chorych.
Torakochirurg – wymagania w stosunku do pracownika
- prawo wykonywania zawodu lekarza (PWZ);
- tytuł specjalisty chirurgii klatki piersiowej lub szkolenie specjalizacyjne w tej dziedzinie;
- biegłość w technice VATS, w tym w operacjach jednoportowych i z użyciem staplerów;
- umiejętność wykonywania bronchoskopii sztywnej i giętkiej oraz drenażu opłucnej;
- znajomość zasad onkologii klatki piersiowej i współpracy z zespołem wielodyscyplinarnym;
- odporność fizyczna pozwalająca na wielogodzinne zabiegi w pozycji stojącej;
- stan zdrowia pozwalający na wykonywanie zawodu lekarza.
Inne nazwy stanowiska
Opis zagrożeń i ryzyk zawodowych na tej stronie obejmuje również stanowiska nazywane w dokumentacji zakładowej i ogłoszeniach o pracę:
- chirurg klatki piersiowej,
- chirurg torakalny,
- specjalista chirurgii klatki piersiowej,
- lekarz chirurgii klatki piersiowej,
- rezydent chirurgii klatki piersiowej.
Badania
- badania lekarskie wstępne, okresowe i kontrolne uwzględniające narażenie biologiczne i dyżury nocne;
- szczepienie przeciw WZW typu B i kontrola stężenia przeciwciał anty-HBs;
- badanie w kierunku zakażenia prątkiem gruźlicy (np. test IGRA) przy przyjęciu do pracy i po kontakcie z chorym prątkującym, według procedury zakładowej;
- badania w kierunku HBV, HCV i HIV po ekspozycji zawodowej na krew;
- zdjęcie RTG klatki piersiowej lub inne badania na zlecenie lekarza medycyny pracy po narażeniu na gruźlicę.
Szkolenia bhp i inne
- szkolenie wstępne bhp na bloku operacyjnym i oddziale torakochirurgii;
- szkolenie okresowe bhp nie rzadziej niż co 5 lat;
- szkolenie z kontroli zakażeń przenoszonych drogą powietrzną i doboru ochrony układu oddechowego, w tym test dopasowania półmaski;
- szkolenie z postępowania przy zranieniu ostrym narzędziem;
- szkolenie z obsługi staplerów, energii ultradźwiękowej i systemów wideotorakoskopowych;
- szkolenie z ochrony przeciwpożarowej i ewakuacji bloku operacyjnego.
Środowisko pracy
Torakochirurg pracuje na bloku operacyjnym i w oddziale chirurgii klatki piersiowej, a także w pracowni bronchoskopii. Operacje resekcyjne trwają kilka godzin; przy torakotomii chirurg pracuje przy rozwieraczach żeber z dużą siłą, a przy VATS w ustalonej, statycznej pozycji z wzrokiem skierowanym na monitor. Zabiegi u chorych z gruźlicą, ropniakami i ropniami płuc wiążą się z kontaktem z aerozolami i treścią ropną, a przy bronchoskopii sztywnej – z kaszlem pacjenta w bezpośredniej bliskości twarzy operatora. Usunięty materiał operacyjny utrwala się w formalinie przed wysłaniem do badania histopatologicznego. Na stanowisku wykorzystuje się:
- zestaw do wideotorakoskopii (VATS) z torem wizyjnym 4K lub 3D;
- staplery endoskopowe i nóż ultradźwiękowy;
- rozwieracze żeber Finochietto i narzędzia do torakotomii;
- bronchoskop sztywny i giętki, zestaw do EBUS;
- diatermię chirurgiczną z ewakuatorem dymu;
- drenaże opłucnowe i systemy ssące z cyfrowym monitorowaniem przecieku;
- aparat RTG z ramieniem C przy stabilizacji ściany klatki piersiowej;
- pojemniki z formaliną do materiału histopatologicznego.
Identyfikacja zagrożeń
Czynniki fizyczne:
- skaleczenie i zakłucie przy szyciu, preparowaniu naczyń płucnych i usuwaniu fragmentów żeber;
- długotrwała praca w pozycji stojącej, często w skręcie tułowia przy pacjencie ułożonym bokiem;
- duży wysiłek kończyn górnych przy rozwieraniu żeber i trzymaniu haków;
- statyczne obciążenie szyi i obręczy barkowej przy patrzeniu na monitor podczas VATS;
- promieniowanie jonizujące przy kontroli fluoroskopowej i bronchoskopii;
- oparzenie diatermią lub energią ultradźwiękową;
- zapłon w polu operacyjnym przy wysokim stężeniu tlenu i otwartych drogach oddechowych;
- poślizgnięcie na mokrej posadzce i potknięcie o przewody aparatury.
Czynniki chemiczne:
- dymy chirurgiczne z elektrokoagulacji i aerozole z noża ultradźwiękowego,
- formaldehyd w roztworach do utrwalania materiału,
- talk do pleurodezy oraz środki odkażające do jamy opłucnej,
- środki dezynfekcyjne do rąk i pola operacyjnego.
Czynniki biologiczne:
- prątki gruźlicy (Mycobacterium tuberculosis) w tkance płucnej, wydzielinie oskrzelowej i aerozolach;
- wirusy przenoszone przez krew (HBV, HCV, HIV);
- bakterie i grzyby z treści ropniaków opłucnej i ropni płuc (Staphylococcus aureus, Pseudomonas aeruginosa, Aspergillus).
Czynniki psychofizyczne:
- długotrwała koncentracja przy preparowaniu tętnicy płucnej, gdzie błąd grozi masywnym krwotokiem;
- obciążenie emocjonalne przy leczeniu chorych na zaawansowanego raka płuca;
- praca w porze nocnej i dyżury, w tym przyjmowanie urazów klatki piersiowej;
- presja kolejek onkologicznych i terminów leczenia;
- zmęczenie po wielogodzinnych operacjach.
Środki ochronne
Poniżej przypisano środki ochronne do poszczególnych zagrożeń zidentyfikowanych na stanowisku torakochirurga.
Środki ochrony indywidualnej
- półmaska filtrująca FFP3 z wcześniejszym testem dopasowania – prątki gruźlicy, aerozole z noża ultradźwiękowego, dymy chirurgiczne;
- rękawice chirurgiczne podwójne z sygnalizacją przebicia – skaleczenie i zakłucie, wirusy przenoszone przez krew;
- fartuch chirurgiczny nieprzemakalny i przyłbica – bakterie i grzyby z treści ropnej, wirusy przenoszone przez krew, środki odkażające;
- fartuch ochronny i osłona tarczycy z ekwiwalentem ołowiu, dozymetr indywidualny – promieniowanie jonizujące;
- obuwie operacyjne antypoślizgowe z wkładką amortyzującą – poślizgnięcie, długotrwała praca w pozycji stojącej;
- rękawice ochronne odporne chemicznie przy pracy z formaliną – formaldehyd.
Środki ochrony zbiorowej i techniczne
- ewakuatory dymu przy diatermii i ssaki z filtrami przy nożu ultradźwiękowym – dymy chirurgiczne i aerozole;
- sala operacyjna z nawiewem laminarnym, pracownia bronchoskopii z wentylacją podciśnieniową – prątki gruźlicy;
- monitory toru wizyjnego na wysięgnikach ustawione naprzeciw operatora – statyczne obciążenie szyi i barków;
- samotrzymające rozwieracze i retraktory mocowane do stołu – duży wysiłek kończyn górnych;
- osłony ołowiane i ograniczenie czasu fluoroskopii – promieniowanie jonizujące;
- ograniczanie stężenia tlenu w okolicy pola operacyjnego przy użyciu diatermii, kontrola elektrod neutralnych – zapłon, oparzenie;
- system prefilowanych pojemników z formaliną i dygestorium – formaldehyd;
- kanały kablowe i porządek przewodów na sali – potknięcie o przewody.
Środki organizacyjne
- procedura postępowania z chorym z podejrzeniem lub potwierdzoną gruźlicą i badania osób z kontaktu – prątki gruźlicy;
- procedura poekspozycyjna i szybki dostęp do profilaktyki – wirusy przenoszone przez krew;
- planowanie zabiegów z przerwami i zmianą operatora przy wielogodzinnych resekcjach – zmęczenie, długotrwała koncentracja, praca w pozycji stojącej;
- konsylia onkologiczne i wsparcie psychologiczne dla zespołu – obciążenie emocjonalne, presja kolejek;
- ustalony grafik dyżurów i odpoczynek po dyżurze – praca w porze nocnej;
- zasady dawkowania talku i odkażania opłucnej według protokołu – talk i środki odkażające;
- instrukcje stosowania środków dezynfekcyjnych na podstawie kart charakterystyki – środki dezynfekcyjne.
Czynniki szkodliwe i uciążliwe do skierowania na badania lekarskie
Poniższy wykaz ułatwia wypełnienie skierowania na badania profilaktyczne dla torakochirurga.
- czynniki fizyczne – promieniowanie jonizujące, wymuszona pozycja ciała, praca w pozycji stojącej, wysiłek fizyczny kończyn górnych;
- czynniki chemiczne – formaldehyd, dymy chirurgiczne, talk, środki dezynfekcyjne;
- czynniki biologiczne – prątki gruźlicy (Mycobacterium tuberculosis), wirus zapalenia wątroby typu B (HBV), wirus zapalenia wątroby typu C (HCV), ludzki wirus niedoboru odporności (HIV);
- inne czynniki, w tym niebezpieczne – praca w porze nocnej, dyżury medyczne, kontakt z ostrymi narzędziami, obciążenie psychiczne.
Podobne stanowiska
- lekarz,
- pielęgniarka,
- technik radiologii,
- technik sterylizacji,
- lekarz – specjalista pediatrii metabolicznej,
- lekarz – specjalista chorób płuc dzieci,
- lekarz – specjalista chirurgii onkologicznej.
Podstawa prawna
Klasyfikacja zawodów i specjalności została wprowadzona rozporządzeniem Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 21 października 2025 r. (Dz.U. z 2025 r. poz. 1534).