Operator sprzętu zdjęciowego (wózkarz) – kod 352113 w klasyfikacji zawodów i specjalności (KZiS 2025). Operator sprzętu zdjęciowego (wózkarz) obsługuje na planie filmowym, telewizyjnym i reklamowym wózki kamerowe, szyny jezdne, kolumny i krany kamerowe – układa i poziomuje tory, prowadzi wózek z kamerą i operatorem zgodnie z ruchem aktorów i wskazówkami operatora obrazu, montuje kamery na pojazdach i statywach. Pracuje w ekipie zdjęciowej, w studiu i w plenerze, w każdych warunkach pogodowych.
Operator sprzętu zdjęciowego (wózkarz) – wymagania w stosunku do pracownika
- wykształcenie co najmniej zasadnicze zawodowe lub średnie, mile widziane techniczne lub filmowe,
- doświadczenie w pracy w pionie zdjęciowym na planie filmowym jako asystent wózkarza (grip),
- znajomość budowy i obsługi wózków kamerowych, szyn, kolumn, wysięgników i kranów kamerowych,
- umiejętność montażu i zabezpieczania kamer na pojazdach i podwieszeniach,
- sprawność fizyczna pozwalająca na przenoszenie ciężkiego sprzętu i długą pracę w pozycji stojącej,
- zaświadczenie kwalifikacyjne UDT – tylko wtedy, gdy pracownik obsługuje urządzenia podlegające dozorowi technicznemu, np. podesty ruchome,
- prawo jazdy kat. B, a przy prowadzeniu samochodu z wyposażeniem – odpowiednia kategoria.
Inne nazwy stanowiska
Opis zagrożeń i ryzyk zawodowych na tej stronie obejmuje również stanowiska nazywane w dokumentacji zakładowej i ogłoszeniach o pracę:
- wózkarz filmowy,
- grip,
- key grip,
- operator wózka kamerowego,
- operator kranu kamerowego.
Badania
- wstępne, okresowe i kontrolne badania lekarskie medycyny pracy,
- badania do pracy na wysokości powyżej 3 m – przy pracy na kranach, rusztowaniach i podestach,
- ocena układu ruchu, w tym kręgosłupa, przy ręcznym przenoszeniu ciężkiego sprzętu,
- badanie słuchu (audiometria) przy pracy w pobliżu agregatów prądotwórczych i efektów specjalnych,
- badanie uwzględniające pracę w porze nocnej.
Szkolenia bhp i inne
- szkolenie wstępne bhp (instruktaż ogólny i stanowiskowy),
- szkolenie okresowe bhp nie rzadziej niż co 3 lata,
- instruktaż z obsługi i montażu wózków kamerowych, kolumn i kranów kamerowych zgodnie z instrukcją producenta,
- szkolenie z pracy na wysokości i stosowania sprzętu chroniącego przed upadkiem,
- szkolenie z ręcznych prac transportowych,
- zapoznanie z zasadami bezpieczeństwa przy efektach specjalnych, pirotechnice i ujęciach z pojazdów na danym planie,
- szkolenie z pierwszej pomocy i ochrony przeciwpożarowej.
Środowisko pracy
Wózkarz pracuje na planie zdjęciowym w hali studyjnej, w budynkach, na ulicy, w lesie lub na wodzie, często po kilkanaście godzin, także w nocy, w upale, deszczu i mrozie. Rozładowuje sprzęt z samochodów technicznych, układa szyny na nierównym terenie, pchając i ciągnąc wózek z kamerą, operatorem i asystentem o łącznej masie kilkuset kilogramów. Pracuje w pobliżu kabli zasilających, lamp, agregatów prądotwórczych, maszyn do dymu i efektów pirotechnicznych, a przy ujęciach samochodowych – na drogach z ruchem pojazdów. Część ujęć realizuje z kranów i wysięgników, na rusztowaniach i podestach. Na stanowisku wykorzystuje się:
- wózki kamerowe z kolumną hydrauliczną i siedziskami operatora;
- szyny jezdne proste i łukowe, kliny, skrzynki poziomujące i podkłady;
- krany kamerowe i wysięgniki z przeciwwagami, głowice zdalnie sterowane;
- uchwyty przyssawkowe, ramiona i platformy do montażu kamer na samochodach;
- statywy, skrzynki sprzętowe i wózki transportowe;
- samochód techniczny z rampą lub windą załadowczą.
Identyfikacja zagrożeń
Czynniki fizyczne:
- ręczne przenoszenie szyn, wózków, przeciwwag i skrzyń ze sprzętem,
- przygniecenie przez wózek, kolumnę lub przeciwwagę kranu oraz przytrzaśnięcie dłoni,
- upadek z wysokości z kranu, rusztowania lub podestu,
- uderzenie ramieniem kranu kamerowego lub spadającym sprzętem,
- potknięcie i upadek na szynach, kablach i nierównym terenie,
- potrącenie przez pojazd przy ujęciach z samochodów i pracy przy drodze,
- porażenie prądem elektrycznym od kabli zasilających i oświetlenia,
- hałas agregatów prądotwórczych, efektów specjalnych i pirotechniki,
- praca na zewnątrz w zmiennym mikroklimacie – upał, deszcz, mróz.
Czynniki chemiczne:
- dym sceniczny z wytwornic (glikole, olej mineralny),
- spaliny agregatów prądotwórczych i pojazdów (tlenek węgla, tlenki azotu),
- produkty spalania efektów pirotechnicznych,
- smary i oleje hydrauliczne do konserwacji kolumn i wózków.
Czynniki psychofizyczne:
- bardzo długi czas pracy na planie i praca w porze nocnej,
- presja czasu i precyzyjne powtarzanie ruchu kamery przy kolejnych dublach,
- wysoka odpowiedzialność za bezpieczeństwo operatora i kamery,
- zmęczenie fizyczne i wymuszone pozycje ciała przy pchaniu wózka w przysiadzie i pochyleniu.
Środki ochronne
Poniżej przypisano środki ochronne do poszczególnych zagrożeń zidentyfikowanych na stanowisku operatora sprzętu zdjęciowego (wózkarza).
Środki ochrony indywidualnej
- rękawice robocze z powłoką chwytną – przytrzaśnięcie dłoni, ręczne przenoszenie szyn i skrzyń;
- obuwie ochronne z podnoskiem i podeszwą antypoślizgową – przygniecenie przez wózek lub przeciwwagę, potknięcie i upadek;
- szelki bezpieczeństwa z linką i urządzeniem samohamownym – upadek z wysokości z kranu, rusztowania lub podestu;
- kask ochronny przy pracy pod kranem i na rusztowaniach – uderzenie ramieniem kranu lub spadającym sprzętem;
- kamizelka ostrzegawcza przy pracy przy drodze – potrącenie przez pojazd;
- ochronniki słuchu – hałas agregatów, efektów specjalnych i pirotechniki;
- odzież przeciwdeszczowa, ocieplana i nakrycie głowy – praca na zewnątrz w zmiennym mikroklimacie;
- półmaska filtrująca przy długiej pracy w dymie scenicznym i rękawice nitrylowe przy konserwacji – dym sceniczny, produkty spalania pirotechniki, smary i oleje hydrauliczne.
Środki ochrony zbiorowej i techniczne
- wózki, kolumny i krany z aktualnymi przeglądami, blokadami i ogranicznikami – przygniecenie, uderzenie ramieniem kranu;
- wózki transportowe i rampy do rozładunku sprzętu – ręczne przenoszenie ciężkiego sprzętu;
- barierki na podestach, atestowane rusztowania i punkty kotwiczenia – upadek z wysokości;
- osłony i mostki kablowe na trasach przejść – potknięcie i upadek, porażenie prądem;
- rozdzielnice z wyłącznikami różnicowoprądowymi i kable w dobrym stanie – porażenie prądem elektrycznym;
- lokalizacja agregatów z dala od planu i z kierunkiem spalin od ludzi – spaliny, hałas;
- wentylacja i przewietrzanie studia po ujęciach z dymem – dym sceniczny, produkty spalania pirotechniki;
- zamknięcie drogi lub zabezpieczenie ruchu przez służby przy ujęciach samochodowych – potrącenie przez pojazd.
Środki organizacyjne
- przenoszenie ciężkich elementów zespołowo i przestrzeganie norm dźwigania – ręczne przenoszenie, zmęczenie fizyczne;
- próby ruchu wózka i kranu przed ujęciem, jedna osoba wydająca polecenia – przygniecenie, uderzenie ramieniem kranu, presja czasu;
- praca z kranu i na wysokości tylko przez osoby przeszkolone i przy sprzęcie ze sprawdzonym wyważeniem – upadek z wysokości, uderzenie spadającym sprzętem;
- odprawa bezpieczeństwa przed ujęciami z pirotechniką, efektami i pojazdami – potrącenie przez pojazd, hałas, produkty spalania pirotechniki;
- przestrzeganie limitów czasu pracy i odpoczynku dobowego, przerwy na planie – długi czas pracy, praca w porze nocnej;
- rotacja zadań w ekipie gripów i ograniczanie pracy w przysiadzie – wymuszone pozycje ciała, zmęczenie fizyczne;
- zapewnienie napojów, schronienia i przerw na ogrzanie lub ochłodzenie – praca na zewnątrz w zmiennym mikroklimacie;
- jasne procedury zabezpieczenia kamery i operatora oraz kontrola sprzętu przez key gripa – odpowiedzialność za bezpieczeństwo operatora i kamery.
Czynniki szkodliwe i uciążliwe do skierowania na badania lekarskie
Poniższy wykaz ułatwia wypełnienie skierowania na badania profilaktyczne dla operatora sprzętu zdjęciowego (wózkarza).
- czynniki fizyczne – hałas, mikroklimat zimny i gorący, wymuszona pozycja ciała, ręczne prace transportowe;
- czynniki chemiczne – glikole (dym sceniczny), tlenek węgla, tlenki azotu;
- czynniki biologiczne – brak;
- inne czynniki, w tym niebezpieczne – praca na wysokości powyżej 3 m, praca w porze nocnej, praca w pobliżu ruchu pojazdów, praca w pobliżu urządzeń elektrycznych pod napięciem.
Podobne stanowiska
Podstawa prawna
Klasyfikacja zawodów i specjalności została wprowadzona rozporządzeniem Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 21 października 2025 r. (Dz.U. z 2025 r. poz. 1534).