Zoofizjoterapeuta

Zoofizjoterapeuta – kod 516406 w klasyfikacji zawodów i specjalności (KZiS 2025). Zoofizjoterapeuta prowadzi rehabilitację i fizjoterapię psów, kotów i koni – po urazach, zabiegach ortopedycznych i neurologicznych, u zwierząt starszych oraz sportowych. Ocenia chód i postawę zwierzęcia, wykonuje masaż, terapię manualną, kinezyterapię i ćwiczenia na bieżni wodnej oraz zabiegi fizykalne (laseroterapia, elektrostymulacja, magnetoterapia, ultradźwięki), a także instruuje właścicieli, jak ćwiczyć ze zwierzęciem w domu.

Zoofizjoterapeuta – wymagania w stosunku do pracownika

• wykształcenie wyższe z fizjoterapii, weterynarii lub zootechniki uzupełnione kursem albo studiami podyplomowymi z zoofizjoterapii,
• znajomość anatomii, fizjologii i biomechaniki psa, kota i konia oraz najczęstszych schorzeń narządu ruchu zwierząt,
• umiejętność bezpiecznego poskramiania i prowadzenia zwierząt, w tym koni, oraz odczytywania sygnałów stresu i agresji,
• znajomość zasad obsługi aparatów do laseroterapii, elektroterapii, magnetoterapii i ultradźwięków,
• współpraca z lekarzem weterynarii prowadzącym leczenie zwierzęcia,
• prawo jazdy kategorii B przy wizytach domowych i w stajniach,
• dobra kondycja fizyczna, cierpliwość i spokój w kontakcie ze zwierzęciem i jego właścicielem.

Inne nazwy stanowiska

Opis zagrożeń i ryzyk zawodowych na tej stronie obejmuje również stanowiska nazywane w dokumentacji zakładowej i ogłoszeniach o pracę:

• fizjoterapeuta zwierząt,
• fizjoterapeuta weterynaryjny,
• rehabilitant zwierząt,
• fizjoterapeuta koni,
• fizjoterapeuta psów i kotów.

Badania

• wstępne, okresowe i kontrolne badania lekarskie z zakresu medycyny pracy,
• ocena układu ruchu, zwłaszcza kręgosłupa i stawów kończyn górnych, przy pracy w pochyleniu i podnoszeniu zwierząt,
• ocena stanu skóry i skłonności do alergii na sierść, naskórek i ślinę zwierząt – według wskazań lekarza medycyny pracy,
• ocena narządu wzroku przy pracy z laserami terapeutycznymi klasy 3B i 4,
• szczepienie przeciw tężcowi – zalecane przy ryzyku pokąsania i zranienia, profilaktyka wścieklizny według wskazań lekarza.

Szkolenia bhp i inne

• szkolenie wstępne bhp – instruktaż ogólny i instruktaż stanowiskowy,
• szkolenie okresowe bhp – nie rzadziej niż co 5 lat,
• szkolenie z bezpiecznej obsługi laserów terapeutycznych i zasad ochrony oczu,
• instruktaż obsługi aparatów do elektroterapii, magnetoterapii, ultradźwięków i bieżni wodnej,
• szkolenie z zasad poskramiania zwierząt i postępowania ze zwierzęciem agresywnym lub spłoszonym,
• szkolenie z zasad higieny i postępowania po pogryzieniu lub zranieniu przez zwierzę,
• szkolenie z udzielania pierwszej pomocy.

Środowisko pracy

Zoofizjoterapeuta pracuje w gabinecie rehabilitacji zwierząt, w przychodni lub klinice weterynaryjnej, a także w domach właścicieli i w stajniach. W gabinecie prowadzi zabiegi na stole terapeutycznym i na macie, ćwiczenia na bieżni wodnej i w basenie, gdzie posadzka bywa mokra, a powietrze wilgotne. W stajni pracuje przy koniach w boksie lub na korytarzu stajennym, często w niskiej temperaturze, w pyle ze słomy i siana. Duża część zabiegów u psów i kotów odbywa się w pochyleniu, w klęku lub w przysiadzie, a zwierzęta trzeba podnosić na stół i z niego zdejmować. Na stanowisku wykorzystuje się:

• stół terapeutyczny z regulacją wysokości i maty antypoślizgowe;
• bieżnia wodna i basen do hydroterapii z podnośnikiem lub rampą;
• laser terapeutyczny wysokoenergetyczny klasy 3B lub 4;
• aparaty do elektrostymulacji (TENS, NMES), magnetoterapii i ultradźwięków;
• przyrządy do kinezyterapii – piłki, poduszki sensomotoryczne, cavaletti, rampy;
• szelki rehabilitacyjne, kagańce, smycze i uwiązy dla koni;
• oleje i żele do masażu, środki do dezynfekcji powierzchni i dłoni;
• samochód osobowy z przenośnym sprzętem przy wizytach domowych.

Identyfikacja zagrożeń

Czynniki fizyczne:

• pogryzienie i podrapanie przez psa lub kota w bólu lub stresie,
• kopnięcie, przygniecenie do ściany boksu i nadepnięcie przez konia,
• poślizgnięcie i upadek na mokrej posadzce przy bieżni wodnej i basenie oraz w stajni,
• porażenie prądem przy aparatach do elektroterapii i pompach bieżni wodnej w wilgotnym otoczeniu,
• promieniowanie laserowe – uszkodzenie siatkówki oka i oparzenie skóry przy laserze klasy 3B i 4,
• pole elektromagnetyczne aparatów do magnetoterapii,
• mikroklimat zimny i przeciągi w stajniach, mikroklimat ciepły i wilgotny przy hydroterapii,
• uderzenie o elementy wyposażenia i potknięcie o przyrządy do ćwiczeń, przewody i smycze,
• wypadek drogowy w czasie dojazdów do klientów i stajni.

Czynniki chemiczne:

• środki dezynfekcyjne na bazie czwartorzędowych soli amoniowych, alkoholi i nadtlenku wodoru,
• związki chloru i preparaty do uzdatniania wody w bieżni wodnej i basenie,
• olejki eteryczne, maści rozgrzewające i żele stosowane do masażu – działanie drażniące i uczulające,
• pył organiczny ze słomy, siana i ściółki w stajni.

Czynniki biologiczne:

• alergeny sierści, naskórka i śliny psów, kotów i koni,
• grzyby dermatofity wywołujące grzybicę skóry (Microsporum canis, Trichophyton),
• bakterie z ran po pokąsaniu (Pasteurella multocida, Capnocytophaga), laseczki tężca,
• leptospiroza, bąblowica i inne choroby odzwierzęce przenoszone przez wydaliny zwierząt,
• kleszcze w czasie pracy w stajniach i na wybiegach – borelioza, kleszczowe zapalenie mózgu.

Czynniki psychofizyczne:

• wymuszona pozycja ciała – praca w pochyleniu, w klęku i w przysiadzie przy zwierzęciu,
• ręczne podnoszenie i przenoszenie psów, w tym dużych ras, na stół i z bieżni,
• powtarzalne ruchy i nacisk dłoni przy masażu i terapii manualnej – przeciążenie nadgarstków,
• stres przy pracy ze zwierzęciem agresywnym, lękliwym lub w silnym bólu,
• obciążenie emocjonalne przy pracy z właścicielami zwierząt przewlekle chorych i starych,
• nieregularny czas pracy i częste dojazdy do klientów.

Środki ochronne

Poniżej przypisano środki ochronne do poszczególnych zagrożeń zidentyfikowanych na stanowisku zoofizjoterapeuty.

Środki ochrony indywidualnej

• rękawice ochronne i fartuch lub odzież robocza z długim rękawem – pogryzienie, podrapanie, alergeny sierści, grzyby dermatofity;
• obuwie ochronne z podnoskiem i antypoślizgową podeszwą – nadepnięcie przez konia, poślizgnięcie przy bieżni wodnej i w stajni;
• okulary ochronne dobrane do długości fali lasera dla terapeuty, a dla zwierzęcia gogle lub osłona oczu – promieniowanie laserowe;
• jednorazowe rękawice nitrylowe – środki dezynfekcyjne, związki chloru, maści i olejki, bakterie z ran i wydalin;
• kagańce i ochraniacze dla zwierząt stosowane w porozumieniu z właścicielem – pogryzienie;
• odzież ocieplana do pracy w stajni oraz półmaska filtrująca FFP2 przy dużym zapyleniu – mikroklimat zimny, pył ze słomy i siana;
• odzież z długimi nogawkami i repelenty na kleszcze – kleszcze, borelioza.

Środki ochrony zbiorowej i techniczne

• stoły terapeutyczne z elektryczną regulacją wysokości i rampy dla psów – ręczne podnoszenie zwierząt, wymuszona pozycja ciała;
• antypoślizgowe maty i posadzki oraz odpływy przy bieżni wodnej – poślizgnięcie i upadek;
• aparaty z aktualnym przeglądem technicznym, zasilanie przez wyłącznik różnicowoprądowy, gniazda poza strefą zachlapania – porażenie prądem;
• wydzielony gabinet laserowy z oznakowaniem i blokadą drzwi, matowe powierzchnie – promieniowanie laserowe;
• zachowanie odległości od pracującego aparatu do magnetoterapii, wyłączanie go poza zabiegiem – pole elektromagnetyczne;
• wentylacja gabinetu i hali z bieżnią wodną, automatyczne dozowanie środków do uzdatniania wody – związki chloru, mikroklimat wilgotny;
• stanowisko do prowadzenia i uwiązania konia, wolny od przeszkód korytarz stajenny – kopnięcie, przygniecenie przez konia, potknięcie.

Środki organizacyjne

• wywiad z właścicielem o zachowaniu zwierzęcia i obecność opiekuna przy zabiegu – pogryzienie, kopnięcie, stres przy zwierzęciu agresywnym;
• mycie i dezynfekcja rąk oraz sprzętu po każdym pacjencie, postępowanie poekspozycyjne po pokąsaniu – bakterie z ran, grzyby, choroby odzwierzęce;
• wymaganie aktualnych szczepień i odrobaczenia zwierząt przyjmowanych na terapię – choroby odzwierzęce, bąblowica, leptospiroza;
• planowanie zabiegów z przerwami i zmiana pozycji pracy, podnoszenie dużych psów w dwie osoby – wymuszona pozycja, przeciążenie nadgarstków, ręczne podnoszenie;
• karty charakterystyki i instrukcje stosowania preparatów, wybór środków o niskim potencjale uczulającym – środki dezynfekcyjne, olejki i maści;
• planowanie tras i czasu dojazdów, przegląd samochodu – wypadek drogowy, nieregularny czas pracy;
• porządek w gabinecie i usuwanie z podłogi przyrządów i przewodów po ćwiczeniach – potknięcie, uderzenie o wyposażenie;
• superwizja i omawianie trudnych przypadków z lekarzem weterynarii – obciążenie emocjonalne.

Czynniki szkodliwe i uciążliwe do skierowania na badania lekarskie

Poniższy wykaz ułatwia wypełnienie skierowania na badania profilaktyczne dla zoofizjoterapeuty.

• czynniki fizyczne – promieniowanie laserowe (laser klasy 3B i 4), pole elektromagnetyczne (magnetoterapia), mikroklimat zimny (stajnie);
• czynniki chemiczne – środki dezynfekcyjne (czwartorzędowe sole amoniowe, nadtlenek wodoru), związki chloru, pył organiczny;
• czynniki biologiczne – alergeny zwierzęce, grzyby dermatofity, bakterie z ran po pokąsaniu, laseczki tężca, krętki Leptospira, kleszcze (Borrelia burgdorferi, wirus KZM);
• inne czynniki, w tym niebezpieczne – kontakt z dużymi zwierzętami (konie) i ryzyko pokąsania, wymuszona pozycja ciała, ręczne podnoszenie ciężarów, kierowanie pojazdem służbowym.

Podobne stanowiska

• fizjoterapeuta,
• asystent weterynarza,
• technik weterynarii,
• pracownik hodowli koni,
• groomer.

Podstawa prawna

Klasyfikacja zawodów i specjalności została wprowadzona rozporządzeniem Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 21 października 2025 r. (Dz.U. z 2025 r. poz. 1534).