Operator walcarki – w klasyfikacji zawodów i specjalności (KZiS 2025) stanowisku temu najbliższy jest zawód „Operator maszyn i urządzeń do obróbki plastycznej” – kod 812105. Operator walcarki obsługuje maszyny walcujące do gięcia i kształtowania blach, rur oraz profili w zakładzie metalowym – ustawia walce, ładuje materiał, prowadzi proces walcowania do wymaganego promienia i kontroluje wymiary wyrobu.
Operator walcarki – wymagania w stosunku do pracownika
- wykształcenie zawodowe mechaniczne lub metalowe, najlepiej w zawodzie operator obrabiarek skrawających lub ślusarz;
- umiejętność czytania rysunku technicznego i posługiwania się przyrządami pomiarowymi;
- zaświadczenie kwalifikacyjne UDT na suwnicę lub uprawnienia do wózków jezdniowych – jeżeli wymaga tego zakres obowiązków;
- znajomość zasad obsługi walcarek i zabezpieczania materiału;
- sprawność manualna i dobra koordynacja ruchowa.
Inne nazwy stanowiska
Opis zagrożeń i ryzyk zawodowych na tej stronie obejmuje również stanowiska nazywane w dokumentacji zakładowej i ogłoszeniach o pracę:
- walcarz blach,
- operator walcarki do blach,
- operator giętarki do rur i profili,
- operator walcarki trzyrolkowej,
- walcarz.
Badania
- badania lekarskie wstępne, okresowe i kontrolne;
- badanie słuchu i audiometria;
- badanie narządu ruchu, szczególnie kręgosłupa i rąk;
- badanie wzroku i skóry, zwłaszcza przy pracy z olejami.
Szkolenia bhp i inne
- instruktaż ogólny bhp,
- instruktaż stanowiskowy z obsługi walcarki i zabezpieczeń maszyny,
- okresowe szkolenie bhp nie rzadziej niż co 3 lata,
- szkolenie z pracy przy maszynach i urządzeniach z elementami wirującymi,
- szkolenie z zawieszania ładunków i współpracy z operatorem suwnicy,
- szkolenie z udzielania pierwszej pomocy,
- szkolenie producenta maszyny z obsługi sterownika.
Środowisko pracy
Operator pracuje w hali produkcyjnej zakładu obróbki metalu, przy walcarce o ciężkiej konstrukcji z kilkoma obracającymi się walcami. Ładuje arkusze blachy lub profile suwnicą albo ręcznie, ustawia szczelinę między walcami i prowadzi materiał przez kolejne przejścia, nadzorując promień gięcia. Praca odbywa się w hałasie, wśród elementów o dużej masie i ostrych krawędziach, z olejem i smarem na maszynie. Na stanowisku wykorzystuje się:
- walcarki trzywalcowe i czterowalcowe do blach, rur i profili;
- suwnice, wciągniki i chwytaki do przenoszenia materiału;
- szablony, kątowniki i przymiary do kontroli promienia;
- narzędzia ręczne do regulacji walców;
- smary i oleje do konserwacji maszyny;
- sterownik numeryczny i panel operatorski.
Identyfikacja zagrożeń
Czynniki fizyczne:
- pochwycenie i wciągnięcie dłoni lub odzieży między obracające się walce,
- przygniecenie lub zmiażdżenie palców przy podawaniu i odbiorze materiału,
- uderzenie przez swobodnie obracającą się lub zsuwającą się blachę,
- skaleczenia o ostre krawędzie blach i zadziory,
- spadający ładunek przy transporcie suwnicą lub wózkiem,
- hałas walcarki i elementów blach,
- porażenie prądem w układach zasilania i sterowania,
- potknięcie i poślizgnięcie na zaolejonej posadzce.
Czynniki chemiczne:
- kontakt skóry z olejami, smarami i emulsjami;
- opary olejów i smarów przy pracy z walcami.
Czynniki psychofizyczne:
- dźwiganie i przenoszenie elementów oraz narzędzi,
- wymuszona pozycja ciała przy obsłudze maszyny,
- monotonia i skupienie przy długotrwałym nadzorze procesu,
- praca zmianowa i obciążenie hałasem.
Środki ochronne
Poniżej przypisano środki ochronne do poszczególnych zagrożeń zidentyfikowanych na stanowisku operatora walcarki.
Środki ochrony indywidualnej
- rękawice ochronne odporne na przecięcie przy przenoszeniu arkuszy, zdejmowane przy prowadzeniu materiału przy walcach – skaleczenia;
- obuwie ochronne z podnoskiem i antypoślizgową podeszwą – przygniecenie, poślizgnięcie, spadający ładunek;
- ochronniki słuchu – hałas;
- okulary ochronne – uderzenie blachą;
- dopasowana odzież robocza bez luźnych elementów i osłona włosów – wciągnięcie przez walce;
- kask ochronny przy pracy pod suwnicą – spadający ładunek;
- rękawice i krem ochronny przy olejach – oleje i smary, opary olejów.
Środki ochrony zbiorowej i techniczne
- osłony stałe i ruchome z blokadą walców, kurtyny świetlne i pulpit z wyłącznikiem bezpieczeństwa – wciągnięcie przez walce, przygniecenie;
- wyłącznik awaryjny i dwuręczne sterowanie przy ustawianiu – wciągnięcie przez walce, przygniecenie, uderzenie blachą;
- podpory, rolki i stoły podające do prowadzenia dużych arkuszy – uderzenie blachą, dźwiganie;
- suwnice, chwytaki i zawiesia z atestami – spadający ładunek, dźwiganie;
- kabiny lub obudowy dźwiękochłonne i tłumienie hałasu – hałas;
- instalacje elektryczne z ochroną przeciwporażeniową i zerowaniem – porażenie prądem;
- tace na oleje i posadzka z sorbentem – poślizgnięcie, oleje i smary;
- wentylacja ogólna i wyciągi – opary olejów.
Środki organizacyjne
- procedura zablokowania i oznakowania maszyny (LOTO) przed ustawianiem i konserwacją – wciągnięcie przez walce, porażenie prądem;
- instrukcja stanowiskowa z zasadami zakładania i zdejmowania materiału – przygniecenie, uderzenie blachą, skaleczenia;
- ustalenie stref pracy z suwnicą i zasady komunikacji z operatorem – spadający ładunek;
- rotacja stanowisk i przerwy w hałasie – hałas, praca zmianowa, monotonia;
- zasady porządku i szybkiego usuwania rozlanego oleju – poślizgnięcie, oleje i smary;
- transport ciężkich elementów sprzętem pomocniczym lub we dwie osoby – dźwiganie, wymuszona pozycja;
- zakaz noszenia luźnej odzieży, biżuterii i długich włosów bez osłony przy walcarce – wciągnięcie przez walce;
- karty charakterystyki substancji, higiena skóry i mycie rąk – oleje i smary, opary olejów;
- kontrola stanu technicznego maszyny przed zmianą – porażenie prądem, wciągnięcie przez walce.
Czynniki szkodliwe i uciążliwe do skierowania na badania lekarskie
Poniższy wykaz ułatwia wypełnienie skierowania na badania profilaktyczne dla operatora walcarki.
- czynniki fizyczne – hałas, drgania mechaniczne;
- czynniki chemiczne – oleje, smary i emulsje chłodzące;
- czynniki biologiczne – brak;
- inne czynniki, w tym niebezpieczne – praca przy maszynach z elementami wirującymi, praca przy urządzeniach elektrycznych, dźwiganie, praca zmianowa.
Podobne stanowiska
- operator prasy krawędziowej,
- operator obrabiarki CNC,
- monter konstrukcji stalowych,
- operator suwnicy.
Podstawa prawna
Klasyfikacja zawodów i specjalności została wprowadzona rozporządzeniem Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 21 października 2025 r. (Dz.U. z 2025 r. poz. 1534).