Adwokat – kod 261101 w klasyfikacji zawodów i specjalności (KZiS 2025). Adwokat udziela porad prawnych, sporządza opinie, pisma procesowe i umowy oraz występuje przed sądami jako obrońca i pełnomocnik w sprawach karnych, cywilnych, rodzinnych, gospodarczych i administracyjnych. Odwiedza klientów w aresztach śledczych i zakładach karnych, uczestniczy w rozprawach, przesłuchaniach i posiedzeniach w różnych miastach oraz prowadzi kancelarię.
Adwokat – wymagania w stosunku do pracownika
- wpis na listę adwokatów prowadzoną przez okręgową radę adwokacką – po ukończeniu studiów prawniczych, aplikacji adwokackiej i zdaniu egzaminu adwokackiego;
- obowiązkowe ubezpieczenie odpowiedzialności cywilnej za szkody wyrządzone przy wykonywaniu czynności zawodowych;
- przestrzeganie Zbioru Zasad Etyki Adwokackiej i Godności Zawodu oraz obowiązku doskonalenia zawodowego;
- przestrzeganie tajemnicy adwokackiej i przepisów o ochronie danych osobowych;
- znajomość regulaminów aresztów śledczych i zakładów karnych dotyczących widzeń z obrońcą;
- prawo jazdy kategorii B przy dojazdach do sądów i jednostek penitencjarnych;
- odporność psychiczna i umiejętność pracy pod presją terminów procesowych.
Inne nazwy stanowiska
Opis zagrożeń i ryzyk zawodowych na tej stronie obejmuje również stanowiska nazywane w dokumentacji zakładowej i ogłoszeniach o pracę:
- mecenas,
- obrońca w sprawach karnych,
- pełnomocnik procesowy,
- adwokat wspólnik kancelarii,
- prawnik w kancelarii adwokackiej.
Badania
- wstępne, okresowe i kontrolne badania lekarskie z zakresu medycyny pracy – obowiązkowe dla osób zatrudnionych w kancelarii na podstawie umowy o pracę, a dla adwokata wykonującego zawód samodzielnie zalecane;
- badanie okulistyczne w związku z pracą przy monitorze ekranowym powyżej 4 godzin dziennie;
- ocena narządu głosu przy częstych wystąpieniach na salach rozpraw – według uznania lekarza;
- ocena zdolności do kierowania samochodem w celach służbowych.
Szkolenia bhp i inne
- szkolenie wstępne bhp – instruktaż ogólny i instruktaż stanowiskowy – dla osób zatrudnionych w kancelarii,
- szkolenie okresowe bhp dla pracowników administracyjno-biurowych – nie rzadziej niż co 6 lat,
- szkolenie okresowe bhp dla pracodawców – nie rzadziej niż co 5 lat – gdy adwokat zatrudnia pracowników w kancelarii,
- instruktaż zasad bezpieczeństwa podczas widzeń w aresztach śledczych i zakładach karnych,
- szkolenie z postępowania z klientem agresywnym i deeskalacji konfliktu,
- szkolenie z udzielania pierwszej pomocy.
Środowisko pracy
Adwokat pracuje w kancelarii przy komputerze, analizując akta, orzecznictwo i przygotowując pisma, często późnym wieczorem i w weekendy przed terminami procesowymi. Kilka razy w tygodniu występuje na salach rozpraw, czasem w odległych sądach, do których dojeżdża samochodem lub koleją, przenosząc teczki z aktami i laptop. Odwiedza klientów w aresztach śledczych i zakładach karnych – przechodzi kontrolę, rozmawia z osadzonymi w pokojach widzeń. Spotyka się ze stronami w sprawach rodzinnych i karnych, w których emocje są bardzo silne, a przed salami rozpraw dochodzi do konfrontacji ze stroną przeciwną. Na stanowisku wykorzystuje się:
- komputer z monitorem ekranowym, systemy informacji prawnej i portal informacyjny sądów;
- laptop, tablet i telefon służbowy;
- drukarkę, skaner i niszczarkę dokumentów;
- teczki i walizki z aktami spraw;
- samochód prywatny używany w celach służbowych lub komunikacja publiczna.
Identyfikacja zagrożeń
Czynniki fizyczne:
- praca przy monitorze ekranowym powyżej 4 godzin dziennie;
- długotrwała pozycja siedząca w kancelarii i na salach rozpraw;
- wypadek drogowy podczas dojazdów do sądów, aresztów i zakładów karnych;
- przenoszenie teczek z obszernymi aktami i sprzętu;
- potknięcia i upadki na schodach budynków sądowych, w aresztach i na parkingach;
- porażenie prądem od uszkodzonych urządzeń biurowych.
Czynniki biologiczne:
- prątki gruźlicy i infekcje dróg oddechowych przy kontaktach z osadzonymi w pokojach widzeń,
- wirusy przenoszone drogą kropelkową w zatłoczonych korytarzach sądowych.
Czynniki psychofizyczne:
- agresja słowna i fizyczna klientów, stron przeciwnych lub osadzonych;
- przewlekły stres związany z odpowiedzialnością za losy klientów i terminami procesowymi;
- nadgodziny, praca wieczorami i w weekendy;
- obciążenie emocjonalne przy sprawach karnych, rodzinnych i kontakcie z drastycznym materiałem dowodowym;
- przeciążenie narządu głosu przy długich wystąpieniach;
- ryzyko wypalenia zawodowego.
Środki ochronne
Poniżej przypisano środki ochronne do poszczególnych zagrożeń zidentyfikowanych na stanowisku adwokata.
Środki ochrony indywidualnej
- okulary korygujące wzrok do pracy przy monitorze, jeżeli zaleci je lekarz – praca przy monitorze ekranowym;
- maseczka ochronna FFP2 podczas widzeń w okresie zwiększonego ryzyka zakażeń – prątki gruźlicy, wirusy przenoszone drogą kropelkową;
- wygodne obuwie z podeszwą antypoślizgową – potknięcia i upadki.
Środki ochrony zbiorowej i techniczne
- ergonomiczne stanowisko komputerowe – krzesło z regulacją, monitor zewnętrzny do laptopa, oświetlenie bez olśnień – praca przy monitorze, pozycja siedząca;
- elektroniczny dostęp do akt i digitalizacja dokumentów – przenoszenie teczek z aktami;
- torba lub walizka na kółkach na akta – przenoszenie teczek;
- pokój spotkań w kancelarii z drogą wyjścia, przyciskiem alarmowym lub możliwością wezwania pomocy – agresja klientów i stron;
- sprawny samochód i korzystanie z kolei przy dalekich wyjazdach – wypadek drogowy;
- przeglądy urządzeń elektrycznych w kancelarii – porażenie prądem.
Środki organizacyjne
- planowanie terminów rozpraw i podział spraw w zespole z rezerwą na nieprzewidziane czynności – stres, nadgodziny;
- zasady przyjmowania klientów – umawianie spotkań, obecność drugiej osoby w kancelarii przy spotkaniach podwyższonego ryzyka – agresja;
- przestrzeganie zasad bezpieczeństwa w jednostkach penitencjarnych i współpraca ze Służbą Więzienną – agresja osadzonych, prątki gruźlicy;
- superwizja, interwizja koleżeńska i dostęp do wsparcia psychologicznego – obciążenie emocjonalne, wypalenie zawodowe;
- przerwy w pracy przy monitorze co najmniej 5 minut po każdej godzinie – praca przy monitorze, długotrwała pozycja siedząca;
- planowanie podróży z odpoczynkiem przed rozprawą i unikanie jazdy po wielogodzinnej pracy – wypadek drogowy;
- higiena głosu i nawadnianie podczas długich wystąpień – przeciążenie narządu głosu;
- utrzymanie porządku i niezastawianie ciągów komunikacyjnych aktami – potknięcia i upadki;
- oczekiwanie na rozprawę poza zatłoczonymi korytarzami i szczepienie przeciw grypie – wirusy przenoszone drogą kropelkową.
Czynniki szkodliwe i uciążliwe do skierowania na badania lekarskie
Poniższy wykaz ułatwia wypełnienie skierowania na badania profilaktyczne dla adwokata.
- czynniki fizyczne – praca przy monitorze ekranowym powyżej 4 godzin dziennie;
- czynniki chemiczne – brak;
- czynniki biologiczne – brak stałego narażenia – kontakt z osadzonymi w jednostkach penitencjarnych incydentalny;
- inne czynniki, w tym niebezpieczne – stres i obciążenie psychiczne, praca w nadgodzinach, ryzyko agresji klientów i osadzonych, obciążenie narządu głosu, kierowanie samochodem w celach służbowych.
Podobne stanowiska
Podstawa prawna
Klasyfikacja zawodów i specjalności została wprowadzona rozporządzeniem Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 21 października 2025 r. (Dz.U. z 2025 r. poz. 1534).