Wypalacz wyrobów ceramicznych

Wypalacz wyrobów ceramicznych – kod 818126 w klasyfikacji zawodów i specjalności (KZiS 2025). Wypalacz wyrobów ceramicznych prowadzi wypał płytek, cegieł, dachówek, porcelany, fajansu, ceramiki sanitarnej i technicznej w piecach tunelowych, rolkowych, komorowych i wahadłowych. Ustawia krzywe wypału, nadzoruje temperaturę, atmosferę i ciąg pieca, załadowuje i rozładowuje wózki piecowe oraz kapsle, ocenia jakość wypalonych wyrobów i reaguje na awarie palników.

Wypalacz wyrobów ceramicznych – wymagania w stosunku do pracownika

wykształcenie zasadnicze zawodowe lub średnie, preferowane w zawodzie operator urządzeń przemysłu ceramicznego lub technik technologii ceramicznej;
znajomość procesów suszenia i wypału ceramiki, rodzajów mas i szkliw;
umiejętność obsługi systemów sterowania pieców i palników gazowych;
świadectwo kwalifikacyjne G3 w zakresie eksploatacji (E) – przy obsłudze urządzeń gazowych pieców, jeżeli pracodawca tego wymaga;
zaświadczenie kwalifikacyjne UDT do obsługi wózków jezdniowych lub przesuwnic – jeżeli dotyczy;
odporność na pracę w wysokiej temperaturze i dyspozycyjność do pracy zmianowej.

Inne nazwy stanowiska

Opis zagrożeń i ryzyk zawodowych na tej stronie obejmuje również stanowiska nazywane w dokumentacji zakładowej i ogłoszeniach o pracę:

operator pieca tunelowego,
wypalacz ceramiki,
operator pieca do wypału ceramiki,
palacz pieców ceramicznych,
piecowy w zakładzie ceramicznym.

Badania

wstępne, okresowe i kontrolne badania lekarskie z zakresu medycyny pracy;
badania układu oddechowego (spirometria, RTG klatki piersiowej) przy narażeniu na pył zawierający krzemionkę krystaliczną i włókna ceramiczne;
badanie narządu wzroku, w tym soczewki, przy narażeniu na promieniowanie podczerwone;
ocena układu krążenia i tolerancji pracy w mikroklimacie gorącym;
badanie słuchu przy narażeniu na hałas wentylatorów i palników;
badania do obsługi urządzeń transportu bliskiego – jeżeli pracownik obsługuje wózki jezdniowe.

Szkolenia bhp i inne

szkolenie wstępne bhp – instruktaż ogólny i instruktaż stanowiskowy;
szkolenie okresowe bhp – nie rzadziej niż co 3 lata;
instruktaż obsługi pieca, palników i postępowania przy zgaśnięciu płomienia lub zaniku ciągu;
szkolenie z obsługi urządzeń gazowych i przygotowanie do egzaminu G3 – jeżeli dotyczy;
szkolenie z zagrożeń pyłem krzemionki krystalicznej i włóknami ceramicznymi ogniotrwałymi;
kurs operatora wózka jezdniowego z egzaminem UDT – jeżeli dotyczy;
szkolenie z pierwszej pomocy przy oparzeniach i udarze cieplnym;
szkolenie przeciwpożarowe i z postępowania przy wycieku gazu.

Środowisko pracy

Wypalacz pracuje w hali pieców, w której temperatura powietrza latem znacznie przekracza 30°C, a w strefie załadunku i rozładunku wyroby i wózki piecowe są gorące. Piece pracują w ruchu ciągłym, dlatego obsługa odbywa się w systemie trzy- lub czterozmianowym. Wypalacz nadzoruje proces z pulpitu sterowniczego, okresowo kontroluje płomień przez wzierniki, przechodzi wzdłuż pieca i wchodzi do kanałów oraz pod piec przy awariach i usuwaniu stłuczki. Przy pracach remontowych ma kontakt z izolacją z włókien ceramicznych i materiałami ogniotrwałymi. Na stanowisku wykorzystuje się:

piece tunelowe, rolkowe, komorowe i wahadłowe opalane gazem ziemnym;
wózki piecowe, przesuwnice i popychacze;
kapsle, płyty i podpory z materiałów ogniotrwałych;
pulpit sterowniczy z wizualizacją, termopary i pirometry;
palniki gazowe, wentylatory spalin i powietrza;
wózki jezdniowe i manipulatory do załadunku;
wzierniki z filtrami do obserwacji płomienia;
narzędzia do usuwania stłuczki i czyszczenia kanałów.

Identyfikacja zagrożeń

Czynniki fizyczne:

mikroklimat gorący przy piecach i w strefie rozładunku;
promieniowanie podczerwone przy obserwacji płomienia i otwieraniu pieca;
oparzenie gorącymi wyrobami, wózkami i elementami pieca;
wybuch gazu przy zapalaniu palników i nieszczelności instalacji;
przygniecenie przez wózki piecowe, przesuwnice i wózki jezdniowe;
hałas wentylatorów, palników i przenośników;
skaleczenie ostrą stłuczką ceramiczną;
praca w ciasnych kanałach pod piecem.

Czynniki chemiczne:

pył zawierający krzemionkę krystaliczną z mas, posypek i materiałów ogniotrwałych;
włókna ceramiczne ogniotrwałe z izolacji pieców;
tlenek węgla i tlenki azotu w spalinach;
fluorowodór i ditlenek siarki uwalniane z mas ceramicznych podczas wypału.

Czynniki psychofizyczne:

praca zmianowa i w porze nocnej,
odpowiedzialność za przebieg wypału i straty produkcyjne,
stres przy awariach pieca w ruchu ciągłym,
ręczne przenoszenie kapsli i wyrobów,
wysiłek fizyczny w gorącym mikroklimacie.

Środki ochronne

Poniżej przypisano środki ochronne do poszczególnych zagrożeń zidentyfikowanych na stanowisku wypalacza wyrobów ceramicznych.

Środki ochrony indywidualnej

odzież ochronna z tkanin trudnopalnych i chroniąca przed ciepłem – mikroklimat gorący, oparzenie;
rękawice chroniące przed gorącem kontaktowym – oparzenie gorącymi wyrobami i elementami pieca, ręczne przenoszenie kapsli;
okulary lub przyłbica z filtrem podczerwieni – promieniowanie podczerwone;
półmaska FFP3 lub półmaska z filtrem P3 – pył krzemionki krystalicznej, włókna ceramiczne ogniotrwałe;
obuwie ochronne S3 HRO z podeszwą odporną na wysoką temperaturę – przygniecenie, gorące podłoże;
ochronniki słuchu – hałas wentylatorów i palników;
rękawice odporne na przecięcie – skaleczenie stłuczką ceramiczną;
osobisty detektor tlenku węgla przy pracach w kanałach – tlenek węgla, praca w ciasnych kanałach.

Środki ochrony zbiorowej i techniczne

automatyka palnikowa z kontrolą płomienia, zawory odcinające i układ wstępnego przewietrzania – wybuch gazu;
stałe detektory gazu ziemnego i tlenku węgla w hali pieców – wybuch gazu, tlenek węgla;
izolacja termiczna i ekrany chroniące przed promieniowaniem w strefach obsługi – mikroklimat gorący, promieniowanie podczerwone;
nawiew schłodzonego powietrza i natryski powietrzne przy stanowiskach – mikroklimat gorący;
system odprowadzania i oczyszczania spalin – tlenek węgla, tlenki azotu, fluorowodór, ditlenek siarki;
odciągi miejscowe przy rozładunku i czyszczeniu kapsli – pył krzemionki krystalicznej;
wyznaczone drogi dla wózków piecowych i jezdniowych, wyłączniki bezpieczeństwa przesuwnic – przygniecenie;
wyciszenie wentylatorów i obudowy palników – hałas.

Środki organizacyjne

procedura rozpalania i wygaszania pieca, kontrola szczelności instalacji gazowej – wybuch gazu;
pozwolenie na pracę w kanałach, asekuracja i pomiar atmosfery – praca w ciasnych kanałach, tlenek węgla;
harmonogram pracy z przerwami w chłodnym pomieszczeniu i dostęp do napojów – mikroklimat gorący, wysiłek fizyczny;
czas studzenia wyrobów przed rozładunkiem – oparzenie;
sprzątanie na mokro lub odkurzaczem, zakaz przedmuchiwania – pył krzemionki krystalicznej;
procedura prac remontowych przy izolacji z włókien ceramicznych – włókna ceramiczne ogniotrwałe;
grafik zmian z odpoczynkiem po pracy nocnej – praca zmianowa, stres;
instrukcje postępowania przy awariach i łączność z nadzorem – odpowiedzialność, stres przy awariach;
bieżące usuwanie stłuczki z dróg komunikacyjnych – skaleczenie.

Czynniki szkodliwe i uciążliwe do skierowania na badania lekarskie

Poniższy wykaz ułatwia wypełnienie skierowania na badania profilaktyczne dla wypalacza wyrobów ceramicznych.

czynniki fizyczne – mikroklimat gorący, promieniowanie podczerwone, hałas, wysiłek fizyczny;
czynniki chemiczne – pył zawierający krzemionkę krystaliczną, włókna ceramiczne ogniotrwałe (czynnik rakotwórczy), tlenek węgla, tlenki azotu, fluorowodór, ditlenek siarki;
czynniki biologiczne – brak;
inne czynniki, w tym niebezpieczne – praca w porze nocnej, praca zmianowa, gaz ziemny (zagrożenie wybuchem), obsługa wózków jezdniowych, praca w przestrzeniach ograniczonych.

Podobne stanowiska

Podstawa prawna

Klasyfikacja zawodów i specjalności została wprowadzona rozporządzeniem Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 21 października 2025 r. (Dz.U. z 2025 r. poz. 1534).

ryzyko zawodowe on-line

Stanowiska pracy