Pracownik cegielni

Pracownik cegielni – kod 731410 w klasyfikacji zawodów i specjalności (KZiS 2025), zawód ten ujęto pod nazwą „Operator automatów ceglarskich i wapienno-piaskarskich”. Pracownik cegielni obsługuje automatyczne linie do produkcji cegły, pustaków ceramicznych i dachówek oraz bloczków wapienno-piaskowych (silikatów). Nadzoruje dozowanie gliny lub mieszanki wapna z piaskiem, pracę pras, przecinarek i robotów układających, kontroluje suszarnie, piec tunelowy lub autoklawy, a także usuwa zatory i wykonuje proste czynności konserwacyjne.

Pracownik cegielni – wymagania w stosunku do pracownika

wykształcenie zawodowe, mile widziane techniczne o profilu mechanicznym lub ceramicznym;
znajomość procesu produkcji wyrobów ceramicznych lub silikatowych i obsługi panelu sterowania linii;
zaświadczenie kwalifikacyjne UDT do obsługi wózków jezdniowych lub suwnic – jeżeli pracownik je obsługuje;
kwalifikacje UDT do obsługi autoklawów i urządzeń ciśnieniowych – tam, gdzie wymagają tego przepisy o dozorze technicznym;
umiejętność bezpiecznego usuwania zatorów zgodnie z procedurą odłączania energii;
gotowość do pracy zmianowej i w warunkach podwyższonej temperatury i zapylenia.

Inne nazwy stanowiska

Opis zagrożeń i ryzyk zawodowych na tej stronie obejmuje również stanowiska nazywane w dokumentacji zakładowej i ogłoszeniach o pracę:

operator linii produkcyjnej w cegielni,
operator automatów ceglarskich,
pracownik zakładu ceramiki budowlanej,
operator prasy do cegieł,
operator autoklawu w zakładzie silikatów.

Badania

wstępne, okresowe i kontrolne badania lekarskie z zakresu medycyny pracy;
badania układu oddechowego (spirometria, RTG klatki piersiowej) przy narażeniu na pył zawierający krzemionkę krystaliczną;
badanie słuchu (audiometria) przy narażeniu na hałas pras, przecinarek i młynów;
badania do obsługi wózków jezdniowych i suwnic z orzeczeniem o braku przeciwwskazań;
badanie okulistyczne przy pracy w pobliżu pieca i przy pracy w porze nocnej – według wskazań lekarza.

Szkolenia bhp i inne

szkolenie wstępne bhp – instruktaż ogólny i instruktaż stanowiskowy;
szkolenie okresowe bhp – nie rzadziej niż co 3 lata;
szkolenie z procedury blokowania i oznakowania (LOTO) przy usuwaniu zatorów i czyszczeniu maszyn;
instruktaż obsługi autoklawów, w tym bezpiecznego otwierania pokryw po zakończeniu cyklu;
szkolenie z postępowania z wapnem palonym i pierwszej pomocy przy oparzeniach chemicznych oczu i skóry;
szkolenie z ochrony przeciwpożarowej i gazowej instalacji zasilania pieca.

Środowisko pracy

Pracownik cegielni pracuje w halach produkcyjnych zakładu ceramiki budowlanej lub zakładu silikatów, w ruchu ciągłym trzyzmianowym. W strefie przygotowania surowca i formowania panuje hałas i zapylenie, a w rejonie pieca tunelowego i suszarni – wysoka temperatura i promieniowanie cieplne. W zakładach silikatowych wyroby dojrzewają w autoklawach parowych pod ciśnieniem kilkunastu barów. Po hali poruszają się wózki piecowe, transportery i wózki widłowe z paletami gotowych wyrobów. Na stanowisku wykorzystuje się:

skrzyniowe zasilacze gliny, gniotowniki, walcarki i mieszarki;
prasę ślimakową (ciągarkę) z przecinarką automatyczną lub prasę do bloczków silikatowych;
suszarnie komorowe lub tunelowe i piec tunelowy opalany gazem ziemnym;
autoklawy parowe i kocioł parowy (w produkcji silikatów);
roboty układające i rozładowujące oraz wózki piecowe;
linie pakujące z owijarką i spinarką taśmą;
wózki widłowe, ładowarki i przenośniki taśmowe;
panel sterowania linii i system wizyjnej kontroli jakości.

Identyfikacja zagrożeń

Czynniki fizyczne:

pochwycenie i zgniecenie przez walce, ślimak prasy, przenośniki i roboty układające;
przygniecenie przez wózek piecowy, paletę lub wyroby spadające z pakietu;
uderzenie wózkiem widłowym lub ładowarką w ciągach komunikacyjnych;
oparzenia i mikroklimat gorący w rejonie pieca tunelowego i suszarni;
oparzenie parą i wyrzut pokrywy przy niewłaściwym otwieraniu autoklawu;
hałas walcarek, pras i przecinarek;
drgania mechaniczne o działaniu ogólnym przy obsłudze ładowarki;
porażenie prądem elektrycznym podczas prac przy szafach sterowniczych;
upadek na tym samym poziomie i z pomostów obsługowych.

Czynniki chemiczne:

pył zawierający krzemionkę krystaliczną z gliny, piasku i wypalonych wyrobów;
wapno palone i wapno hydratyzowane – oparzenia chemiczne oczu i skóry;
gazy spalinowe z pieca tunelowego – tlenek węgla, tlenki azotu, dwutlenek siarki, fluorowodór;
oleje i smary maszynowe, środki antyadhezyjne do form.

Czynniki psychofizyczne:

praca zmianowa w ruchu ciągłym, w tym w porze nocnej;
monotonia i stała obserwacja panelu oraz przebiegu linii;
ręczne przenoszenie wyrobów przy sortowaniu i usuwaniu braków;
wymuszona pozycja ciała przy usuwaniu zatorów i czyszczeniu maszyn;
obciążenie cieplne przy pracy w pobliżu pieca.

Środki ochronne

Poniżej przypisano środki ochronne do poszczególnych zagrożeń zidentyfikowanych na stanowisku pracownika cegielni.

Środki ochrony indywidualnej

półmaska filtrująca FFP3 – pył krzemionki krystalicznej, pył wapna;
gogle szczelne i rękawice nitrylowe – wapno palone i hydratyzowane, oleje;
ochronniki słuchu – hałas;
obuwie ochronne z podnoskiem i hełm ochronny – przygniecenie wyrobami, uderzenie, upadek;
rękawice termoodporne i odzież chroniąca przed ciepłem – oparzenia, mikroklimat gorący, para;
kamizelka ostrzegawcza – uderzenie wózkiem widłowym lub ładowarką;
rękawice robocze powlekane – skaleczenia przy sortowaniu wyrobów.

Środki ochrony zbiorowej i techniczne

osłony stałe i blokowane, wyłączniki awaryjne i kurtyny świetlne przy robotach – pochwycenie i zgniecenie;
odpylanie miejscowe w strefie przygotowania surowca i zraszanie – pył krzemionki krystalicznej;
zabezpieczenia autoklawu przed otwarciem pod ciśnieniem, zawory bezpieczeństwa i manometry – wyrzut pokrywy, oparzenie parą;
kabina sterownicza z klimatyzacją i ekranowanie strefy pieca – mikroklimat gorący, hałas;
detekcja gazu i tlenku węgla przy piecu oraz wentylacja hali – gazy spalinowe;
wydzielone i oznakowane ciągi komunikacyjne dla pieszych i wózków – uderzenie wózkiem;
pomosty z balustradami i oświetlenie stanowisk – upadek;
stanowiska do płukania oczu przy silosach i dozownikach wapna – oparzenia chemiczne.

Środki organizacyjne

procedura LOTO z kłódką osobistą przy usuwaniu zatorów i czyszczeniu – pochwycenie, porażenie prądem;
instrukcja obsługi autoklawu i dopuszczanie wyłącznie przeszkolonych osób – wyrzut pokrywy, oparzenie parą;
grafik zmian z przerwami na regenerację i rotacja stanowisk – praca nocna, monotonia, obciążenie cieplne;
dostęp do wody pitnej i przerwy w chłodnym pomieszczeniu – mikroklimat gorący;
pomiary stężeń pyłu krzemionki i natężenia hałasu oraz ich udokumentowanie – pył, hałas;
ograniczenie ręcznego przenoszenia i użycie podnośników przy sortowaniu – przenoszenie ciężarów, wymuszona pozycja;
prace przy szafach sterowniczych wyłącznie przez osoby z uprawnieniami SEP – porażenie prądem;
ładowarki z fotelem amortyzowanym i utrzymanie równych dróg wewnętrznych – drgania mechaniczne o działaniu ogólnym.

Czynniki szkodliwe i uciążliwe do skierowania na badania lekarskie

Poniższy wykaz ułatwia wypełnienie skierowania na badania profilaktyczne dla pracownika cegielni.

czynniki fizyczne – hałas, drgania mechaniczne o działaniu ogólnym, mikroklimat gorący, promieniowanie podczerwone;
czynniki chemiczne – pył zawierający krzemionkę krystaliczną, wodorotlenek wapnia i tlenek wapnia, tlenek węgla, tlenki azotu, dwutlenek siarki, fluorowodór;
czynniki biologiczne – brak;
inne czynniki, w tym niebezpieczne – obsługa maszyn z ruchomymi elementami, obsługa urządzeń ciśnieniowych (autoklawy), obsługa wózków jezdniowych i urządzeń transportu bliskiego, praca zmianowa w porze nocnej, ręczne przenoszenie ciężarów.

Podobne stanowiska

Podstawa prawna

Klasyfikacja zawodów i specjalności została wprowadzona rozporządzeniem Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 21 października 2025 r. (Dz.U. z 2025 r. poz. 1534).

ryzyko zawodowe on-line

Stanowiska pracy