Szlifierz-ostrzarz – kod 722402 w klasyfikacji zawodów i specjalności (KZiS 2025). Szlifierz-ostrzarz ostrzy i regeneruje narzędzia skrawające: frezy, wiertła, gwintowniki, noże tokarskie, piły tarczowe i taśmowe oraz noże maszynowe do drewna, papieru i tworzyw. Pracuje na ostrzarkach uniwersalnych i CNC, dobiera ściernice korundowe, diamentowe i z regularnego azotku boru, kontroluje kąty ostrza i chropowatość krawędzi.
Szlifierz-ostrzarz – wymagania w stosunku do pracownika
- wykształcenie zasadnicze zawodowe lub średnie w zawodzie operator obrabiarek skrawających, ślusarz, technik mechanik lub pokrewnym,
- znajomość geometrii ostrzy narzędzi i materiałów narzędziowych (stal szybkotnąca, węgliki spiekane, diament polikrystaliczny),
- umiejętność doboru, wyważania i obciągania ściernic oraz próby ściernicy przed montażem,
- umiejętność obsługi ostrzarek uniwersalnych i CNC oraz mikroskopów i projektorów pomiarowych,
- umiejętność czytania rysunku narzędzia i dokumentacji producenta,
- dokładność, dobry wzrok i sprawność manualna.
Inne nazwy stanowiska
Opis zagrożeń i ryzyk zawodowych na tej stronie obejmuje również stanowiska nazywane w dokumentacji zakładowej i ogłoszeniach o pracę:
- ostrzarz narzędzi,
- ostrzarz pił,
- szlifierz narzędziowy,
- ostrzarz noży przemysłowych,
- operator ostrzarki CNC.
Badania
- wstępne, okresowe i kontrolne badania lekarskie z zakresu medycyny pracy,
- badania układu oddechowego (spirometria) – narażenie na pył metali twardych zawierający kobalt,
- badania skóry – kontakt z olejami szlifierskimi i chłodziwami,
- badania słuchu (audiometria) – hałas ostrzarek i szlifierek,
- badania okulistyczne – praca precyzyjna z dużym obciążeniem wzroku.
Szkolenia bhp i inne
- szkolenie wstępne bhp: instruktaż ogólny i instruktaż stanowiskowy,
- szkolenie okresowe bhp nie rzadziej niż co 3 lata,
- instruktaż montażu, próby i wyważania ściernic oraz ustawiania osłon i podpórek,
- szkolenie z obsługi ostrzarek CNC i blokady maszyn przy wymianie ściernic,
- szkolenie z zagrożeń pyłem węglików spiekanych i kobaltu,
- szkolenie ppoż. przy szlifowaniu z olejem szlifierskim,
- szkolenie z udzielania pierwszej pomocy.
Środowisko pracy
Szlifierz-ostrzarz pracuje w narzędziowni zakładu produkcyjnego, w ostrzalni narzędzi lub w usługowym zakładzie ostrzenia. Stanowisko obejmuje kilka ostrzarek i szlifierek z ściernicami wirującymi z dużą prędkością, z chłodzeniem olejowym lub emulsyjnym. Podczas szlifowania węglików spiekanych powstaje drobny pył zawierający kobalt i wolfram, a przy szlifowaniu na oleju – mgła olejowa. Praca jest precyzyjna, wymaga ciągłej kontroli wzrokowej ostrza pod lupą lub mikroskopem i ostrożnego przenoszenia ostrych narzędzi. Na stanowisku wykorzystuje się:
- ostrzarki uniwersalne i ostrzarki CNC do frezów i wierteł;
- ostrzarki do pił tarczowych i taśmowych;
- szlifierki do noży maszynowych o długich stołach;
- ściernice korundowe, z węglika krzemu, diamentowe i z regularnego azotku boru;
- obciągacze ściernic i urządzenia do wyważania;
- oleje szlifierskie i chłodziwa emulsyjne;
- mikroskopy warsztatowe, projektory i przyrządy do pomiaru kątów;
- szlifierki stołowe i ręczne;
- odpylacze i odciągi mgły olejowej.
Identyfikacja zagrożeń
Czynniki fizyczne:
- rozerwanie ściernicy i uderzenie jej odłamkami,
- skaleczenie ostrymi krawędziami narzędzi, pił i noży maszynowych,
- pochwycenie przez wirujące wrzeciono lub ściernicę,
- uderzenie odpryskami i iskrami przy szlifowaniu,
- hałas ostrzarek i szlifierek,
- drgania mechaniczne przy pracy szlifierką ręczną,
- pożar mgły i oparów oleju szlifierskiego,
- przygniecenie ciężkimi nożami maszynowymi i piłami tarczowymi o dużej średnicy.
Czynniki chemiczne:
- pył metali twardych zawierający kobalt i węglik wolframu,
- mgła olejowa i oleje szlifierskie,
- chłodziwa emulsyjne,
- pył ścierniwa (korund, węglik krzemu) i spoiw ściernic.
Czynniki psychofizyczne:
- duże obciążenie wzroku i koncentracja przy kontroli ostrza,
- praca w pozycji stojącej i pochylonej nad ostrzarką,
- monotonia przy seryjnym ostrzeniu narzędzi,
- presja terminów zwrotu narzędzi na produkcję,
- ręczne przenoszenie pił i noży maszynowych.
Środki ochronne
Poniżej przypisano środki ochronne do poszczególnych zagrożeń zidentyfikowanych na stanowisku szlifierza-ostrzarza.
Środki ochrony indywidualnej
- okulary ochronne lub osłona twarzy – rozerwanie ściernicy, odpryski i iskry;
- rękawice odporne na przecięcie przy przenoszeniu i mocowaniu narzędzi – skaleczenie ostrymi krawędziami;
- zakaz rękawic przy wirującej ściernicy, obcisła odzież – pochwycenie przez wrzeciono;
- półmaska z filtrem P3 – pył metali twardych z kobaltem, pył ścierniwa;
- ochronniki słuchu – hałas ostrzarek i szlifierek;
- rękawice nitrylowe i krem ochronny – oleje szlifierskie, chłodziwa;
- rękawice antywibracyjne przy szlifierce ręcznej – drgania;
- obuwie ochronne z podnoskiem – przygniecenie piłą lub nożem maszynowym.
Środki ochrony zbiorowej i techniczne
- osłony ściernic i regulowane podpórki, ściernice z oznaczeniem dopuszczalnej prędkości – rozerwanie ściernicy, odpryski;
- zamknięte komory robocze ostrzarek CNC z blokadą drzwi – pochwycenie, rozerwanie ściernicy;
- odciąg miejscowy pyłu z filtrem HEPA – pył kobaltu i węglików, pył ścierniwa;
- odciąg mgły olejowej i system gaszenia w ostrzarkach olejowych – mgła olejowa, pożar;
- stojaki i wózki do pił i noży, osłony ostrzy w transporcie – skaleczenie, przygniecenie;
- obudowy dźwiękochłonne maszyn – hałas;
- filtracja i kontrola chłodziw – chłodziwa emulsyjne.
Środki organizacyjne
- próba dźwiękowa i rozruch ściernicy na biegu jałowym przed pracą, rejestr ściernic – rozerwanie ściernicy;
- pomiary stężenia kobaltu w powietrzu i odkurzanie zamiast zamiatania – pył metali twardych;
- zakaz jedzenia na stanowisku i mycie rąk – kobalt, oleje;
- przerwy na odpoczynek wzroku i dobre oświetlenie stanowiska – obciążenie wzroku;
- rotacja zadań i przerwy – monotonia, praca stojąca;
- planowanie kolejki narzędzi z produkcją – presja terminów;
- przenoszenie dużych pił w dwie osoby lub z użyciem wózka – dźwiganie, przygniecenie;
- ograniczenie czasu pracy szlifierką ręczną – drgania.
Czynniki szkodliwe i uciążliwe do skierowania na badania lekarskie
Poniższy wykaz ułatwia wypełnienie skierowania na badania profilaktyczne dla szlifierza-ostrzarza.
- czynniki fizyczne – hałas, drgania mechaniczne o działaniu miejscowym;
- czynniki chemiczne – pył metali twardych zawierający kobalt, węglik wolframu, mgła olejowa, oleje mineralne, chłodziwa emulsyjne, pył ścierniwa;
- czynniki biologiczne – brak;
- inne czynniki, w tym niebezpieczne – obsługa szlifierek i ostrzarek z wirującymi ściernicami, praca wymagająca dużej precyzji i obciążenia wzroku, ręczne przenoszenie ostrych przedmiotów.
Podobne stanowiska
Podstawa prawna
Klasyfikacja zawodów i specjalności została wprowadzona rozporządzeniem Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 21 października 2025 r. (Dz.U. z 2025 r. poz. 1534).